مەدعات – تالانتتى جاس. ماڭعىستاۋ وبلىستىق ن.ءجانتورين اتىنداعى مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى, «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, «ەڭلىكگۇل-2016» كاسىبي سىيلىقتىڭ «جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك اكتەرى» اتالىمى بويىنشا يەگەرى, تالانتتى تەاتر جانە كينو اكتەرى مەدعات ومىراليەۆ قازاقستاندىق كينورەجيسسەر مۇرات بيدوسوۆتىڭ «تار زامان» اتتى فيلمىنە ءتۇستى. الاشوردانىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كينوكارتينادا ول ءاليحان بوكەيحاننىڭ بەينەسىن سومدادى.
فيلم ۇلتتىق مەملەكەت قۇرامىز دەپ, ءوز ۋاقىتىنان وزا شاپقان تۇلعالارعا ارنالادى. وقيعا جەلىسى الاشوردا ۇكىمەتىن قۇرۋ جولىنداعى ورتاق مۇراتقا توپتاسقان الاش زيالىلارىنىڭ ومىرىنەن قۇرىلادى. باستى كەيىپكەردىڭ ءبىرى ءاليحان بوكەيحاننىڭ تارتىسقا تولى درامالىق كەزەڭى سۋرەتتەلەدى. ونىڭ ەل ءۇشىن كۇرەسكەن ەڭبەگى, اينالاسىنا توپتالعان تاريحقا بەلگىلى تۇلعالارمەن بايلانىسى, كوزقاراسى مەن ۇستانىمى, ماحابباتى مەن تاعدىرى كوركەمدىك شەشىمدەرمەن ورىلەدى. الاشوردا ۇكىمەتىن قۇرۋ جولىندا كۇرەسكەن مۇستافا شوقاي, احمەت بايتۇرسىن ۇلى, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, سماعۇل سادۋاقاسوۆ سىندى تۇلعالاردىڭ دا كوركەم وبرازدارى كورىنىس تابادى. الاشوردا ۇكىمەتىن قۇرۋ بارىسىنداعى تارتىستى پىكىرلەر مەن ەكى توپقا بولىنگەن الاش زيالىلارى اراسىنداعى ساياسي قارىم-قاتىناس, ساتقىندىق, مۇددەلەر قاقتىعىسى دا كورسەتىلەدى. ومبى مەن سەمەيدەگى وقيعالار, الاش اسكەرىنىڭ قۇرىلۋى, ءستاليننىڭ ءاليحاندى ماسكەۋگە الدىرتۋى, اباقتىداعى تەرگەۋ ىستەرى قامتىلادى. ءاليحاننىڭ الاش جۇرتى ۇستانۋعا ءتيىستى بەس ۇستانىمى توڭىرەگىندەگى امانات ويلارىمەن تۇيىندەلەدى, دەيدى ۇيىمداستىرۋشىلار.
12 بولىمنەن تۇراتىن تەلەحيكايا الماتى وبلىسى, جامبىل وبلىسى, پاۆلودار قالاسىندا ەكى جارىم اي ءتۇسىرىلدى. «قازاقستان» ۇلتتىق تەلەارناسىنىڭ ارنايى جوباسى بولىپ تابىلاتىن «تار زامان» تەلەحيكاياسىنىڭ تولىقمەتراجدىق نۇسقاسى بيىل 23 اقپان كۇنى قازاقستاننىڭ بارلىق كينوتەاترلارىنان قالىڭ كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلعان بولاتىن. الداعى ۋاقىتتا تەلەحيكايا «قازاقستان» ۇلتتىق تەلەارناسىنىڭ قورىنا ەنىپ, قازاقستاندىق كورەرمەندەرگە كورسەتىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا.
– تاريحي تۋىندى تۇسىرىلمەي تۇرىپ مەن ءوزىمىزدىڭ ن.ءجانتورين تەاترىنىڭ ساحناسىندا ۇلت كوسەمى ءاليحان باستاعان الاش زيالىلارىنىڭ اسقاق رۋحتارىنا جانە الاشوردانىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان نارتاي ساۋدانبەك ۇلىنىڭ ء«اليحاننىڭ اماناتى» اتتى سپەكتاكلىندە ءاليحان بوكەيحاننىڭ بەينەسىن سومداعان بولاتىنمىن. سوندىقتان بولار, رەجيسسەر ءاليحان بوكەيحاننىڭ ءرولىن ماعان بەرۋدى ۇيعاردى. بۇل تۋىندى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەگەن ۇمىتتەمىز, – دەيدى م.ومىراليەۆ.
ال, كينورەجيسسەر مۇرات بيدوسوۆ بولسا, «مەن وسىدان ەكى جىل بۇرىن «اقىلدىڭ كىلتى, ءومىرداستان» اتتى تاريحي تەلەسەريالدى تۇسىرگەن كەزدە مەدعاتتىڭ اكتەرلىك شەبەرلىگىمەن بىرگە فيزيكالىق تۇرعىداعى شيراقتىعىنا كوز جەتكىزدىم. ءتۇسىرىلىم بارىسىندا وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتكە اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, وبرازدى جان-جاقتى ءارى شىنايى ويناۋعا بارىن سالاتىن. سول كەزدە ءوزىنىڭ الدىنداعى اعا بۋىن اكتەرلەرمەن, ءىزىن باسىپ كەلە جاتقان ىنىلەرىمەن ءتۇسىرىلىم بارىسىندا ءرولدى جوعارى دەڭگەيدە ورىنداۋعا باسەكەلەسىپ, اشىق-جارقىن مىنەزىمەن دە كوزىمىزگە ءتۇستى. جالپى, اكتەردىڭ سىرتقى فاكتۋراسىمەن بىرگە ىشكى جان دۇنيەسى, وي-ورەسى تەڭ بولماسا قوس قاناتىن كەڭگە جايىپ, الىسقا سامعاي الۋى ەكىتالاي. بۇل تۇرعىدان مەدعاتتىڭ قوس قاناتى تەڭ دەپ ايتار ەدىم. اكتەردىڭ وسىنداي سەرگەكتىگى, تەرەڭدىگى, جۇمىسقا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگى كەز كەلگەن رەجيسسەرگە جاقسى اسەر قالدىراتىنى انىق», دەيدى اكتەر تۋرالى.
بۇعان دەيىن «كاۋسار», «كۇلاش», «قىز جولى», «وگەي جۇرەك», «اقىلدىڭ كىلتى-2» «بالۋان شولاق» سىندى 10-عا جۋىق وتاندىق فيلمدەرگە ءتۇسىپ ۇلگەرگەن م.ومىراليەۆتىڭ تەاتر جانە كينو الەمىندە الار اسۋى بيىك دەپ ەسەپتەيمىز.
الفيا قازاقباي,
ن.ءجانتورين اتىنداعى مۋزىكالىق-دراما تەاترى ادەبيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى