اعىمداعى جىلدان باستاپ الماتى اۋرۋحانالارى ساندىق فورماتقا كوشەدى. بۇل قاعازباستىلىقتان ارىلىپ, جۇيە جۇمىسىن وڭتايلاندىرۋعا جول اشپاق. وتكەن جىلى تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا بارلىق مەديتسينالىق مەكەمەلەردە ەلەكتروندى كەزەك جۇيەسى ىسكە قوسىلعان. سالاداعى وسى جانە وزگە دە ەلەۋلى وزگەرىستەر تۋرالى الماتى قالاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى القا كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا كەڭىنەن ايتىلدى.
جۇيە ويداعىداي ىسكە اسار بولسا دەرتىنە داۋا ىزدەگەن جاندار قاپتاعان قاعاز جيناپ باس قاتىرمايدى. بۇل ەمدەلۋشىگە دە, ەم بەرۋشىگە دە ءتيىمدى. دارىگەرلەر امبۋلاتوريالىق كارتالار, سىرقاتنامالار مەن رەتسەپتتەردى بۇرىنعىداي قولمەن جازبايدى. بىردەن كومپيۋتەرگە ەنگىزەدى. وسىلايشا, ۋاقىت تالابىنا ساي كەز-كەلگەن ازاماتتىڭ دەنساۋلىعىنا قاتىستى تولىققاندى مالىمەتتەر كومپيۋتەردە ساقتالادى. كەزەكتى تومەندەتۋ ءۇشىن ەمحانالاردا دارىگەردىڭ قابىلداۋىنا جازىلۋ ءتاسىلى ودان ءارى وڭتايلاندىرىلا تۇسپەك. وعان قوسا قالا ورتالىعىنان شالعاي ورنالاسقان ىقشام اۋدانداردا بۇدان بىلاي جىلجىمالى جەدەل جاردەم مودۋلى قىزمەت اتقارادى. تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 1 ملرد 339 ملن تەڭگە بولىنگەن. جاۋاپتى مامانداردىڭ سوزىنشە, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلىق جاڭعىرتۋ ماقساتىندا جىل سوڭىنا دەيىن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ بارلىعى اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. بۇل ماقساتتا اتقارىلىپ جاتقان شارۋالار تىزبەگى دە اۋقىمدى. قالاداعى بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدار 100 پايىز كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتىلىپ, سالاعا 120 Iت-مامان تارتىلعان. وعان قوسا اكىمدىك پەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى اراسىندا جاسالعان مەموراندۋمعا سايكەس جىل سايىن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كومپيۋتەرلىك تەحنيكالار 20 پايىزعا جاڭارتىلىپ وتىرادى.
جيىندا ايتىلعان سانداردى سارالار بولساق, وتكەن جىل بىرقاتار جاعىمدى ناتيجەلەرمەن اياقتالعان. قالا تۇرعىندارى دەنساۋلىعىنىڭ نەگىزگى ينديكاتورلارىنىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالادى. ماسەلەن, نارەستە ءولىمى – 7 پايىزعا ازايسا, تۋبەركۋلەزدەن كەلەتىن ءولىم سانى – 8 پايىزعا تومەندەگەن. بۇل رەتتە جازاتايىم وقيعالاردان, جاراقاتتاردان جانە ۋلانۋدان بولاتىن ءولىم كورسەتكىشى – 21 پايىزعا, قاتەرلى ىسىكتەن بولاتىن ءولىم – 7,5 پايىزعا, سەمىزدىكتىڭ تارالۋى – 24 پايىزعا, ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتەن نوركولوگيالىق ەسەپتە تۇراتىندار سانى – 17 پايىزعا ازايعان.
– حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ بارىنشا جەتىلدىرىلىپ كەلەدى. «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» پورتالى ارقىلى ەلەكتروندىق نىساندا كورسەتىلگەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەر سانى 14,4 ەسەگە ءوستى. ءبىر تۇرعىنعا شاققاندا ەلەكتروندىق نىساندا كورسەتىلگەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ سانى 15 ەسەگە دەيىن ارتىپ وتىر. بىلتىر 230 مىڭ ناۋقاستى تەگىن دارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 13 ملرد 314 ملن تەڭگە بولىنگەن. ونىڭ ىشىندە 465 ملن تەڭگە سيرەك كەزدەسەتىن دەرتكە شالدىققان ناۋقاستارعا بەرىلدى. «دەنساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ 73 ءىس-شارا بويىنشا جۇزەگە اسىرىلدى, ولاردىڭ ىشىنەن 23 ءىس-شارا وسى جىلى مەرزىمىندە اياقتالدى. مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ءىس-شارالارى 17,7 ملرد.ت. سومادا قارجىلاندىرىلدى جانە قاراجاتتار تولىقتاي يگەرىلدى, - دەيدى الماتى قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى سەرىكبول مۋسينوۆ.
الداعى ۋاقىتتا دەربەستەندىرىلگەن مەديتسينانى ەنگىزۋ بويىنشا گەنەتيكالىق سەكۆەنيرلاۋ, بيومەديتسينالىق ينفورماتيكا جانە جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جۇمىس, اۋرۋ سەبەبى شىققانعا دەيىن دياگنوزدى انىقتاۋ, ەمدەۋ بويىنشا ۇسىنىستار بەرۋ, ماقساتتى پروفيلاكتيكالىق شارالار جوسپارلاۋ سياقتى بىرقاتار مۇمكىندىكتەر ارتپاق. پاتسيەنت پەن دارىگەر اراسىنداعى بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن موبيلدىك قوسىمشالاردى كەڭىنەن پايدالانۋ جۇمىسى دا باستى نازاردا.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى