قايبىر جىلدارى قىلمىستىق زاڭنامالاردى ىزگىلەندىرەمىز دەپ جەكەمەنشىككە قول سۇعاتىن ۇرى-قارىلاردىڭ ەركىن تايراڭداۋىنا جول بەرىپ وتىرمىز. وسىنىڭ سالدارىنان قوعامدا قىلمىستىڭ كەيبىر تۇرلەرىنە قاتىستى الاڭداۋشىلىق كۇشەيىپ, زاڭنىڭ ادىلدىگىنە دەگەن سەنىم ازايۋدا.
ءبىزدىڭ نەگىزگى اڭگىمەمىز اۋىلدارداعى مال ۇرلىعىنا قاتىستى بولماق. مال – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى تابىس كوزى. قازاق تاماعىن دا مالىمەن اسىراپ, بالاسىن دا مالىمەن وقىتىپ, توي-تومالاقتارىن دا الدىنداعى ازدى-كوپتى مالىمەن اتقارادى. سوندىقتان دا مالىن كوزىنىڭ قاراشىعىنداي باعىپ-كۇتەدى. رەسمي دەرەكتەرگە قاراعاندا, ەلىمىزدە ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 65 مىڭنان استام مال قولدى بولىپتى.
ەندى سەبەبى نە دەگەن سۇراققا كەلەيىك. قاراپ وتىرساق, مال ۇرلىعىمەن ۇستالعان 50 مىڭنان استام ادامنىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعى (43,3 پايىزى) بۇرىن دا وسىنداي قىلمىسپەن قولعا تۇسكەندەر ەكەن. بۇرىن قولعا تۇسسە, ەكىنشى رەت قىلمىس جاساۋعا نەگە بارىپ وتىر دەگەن سۇراق تۋىندايدى.
ويتكەنى بىزدە زاڭ جۇمساق. «تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋى» دەگەن جەلەۋمەن 20158 (40 پايىزعا جۋىعى) قىلمىستىق ءىس بويىنشا قۋدالاۋ توقتاتىلعان. بۇل – قىلمىسكەر مەن زارداپ شەگۋشى كەلىسىپ, ىستەگەن قىلمىسقا جازا قولدانىلماي قالا بەردى دەگەن ءسوز. ەگەر جاساعان قىلمىسقا وراي جازا بەرىلمەسە – ونى تيۋ مۇمكىن ەمەس. جوعارىدا ءبىز ايتقان 50 مىڭنان استام ادامنىڭ جارتىسىنا جۋىعى قايتادان قىلمىسقا بارىپ وتىرعاندىعىنىڭ نەگىزگى سەبەبى سول.
بىزبەن كەزدەسۋگە كەلگەن سايلاۋشىلار مال ۇرلىعىنا قاتىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرى مەن سوت اكتىلەرىنىڭ پارمەندىلىگى وتە تومەن دەيدى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي جاعداي قولدانىستاعى قىلمىستىق زاڭنامانىڭ السىزدىگىنەن ورىن الىپ وتىر. سوندىقتان, قىلمىستىق كودەكستىڭ ۇرلىققا قاتىستى 188-ءشى بابىنىڭ مال ۇرلىعىنا بايلانىستى بولىگىن سارالاپ, جازانى كۇشەيتۋ باعىتىندا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
مال ۇرلىعىن جاساعانداردىڭ تەرگەۋ كەزىندە بوستاندىقتا ءجۇرىپ, كەيبىر جاعدايلاردا جابىرلەنۋشىنى قورقىتىپ, «شاپقان پىشەنىڭ نەمەسە مال قوراڭ ورتەنىپ كەتۋى مۇمكىن» دەگەن سەكىلدى قوقان-لوققىلار كورسەتۋى شارۋالاردىڭ باسىم كوپشىلىگىن كەلىسىمگە بارۋعا ماجبۇرلەيدى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوبى جۋاس. زاڭدى جەتىك بىلمەيتىندىگىن دە جاقسى بىلەمىز. قازىرگى قولدانىستاعى زاڭمەن تايراڭداپ جۇرگەن ۇرى-قارىعا ەشقانداي قۇرىق سالۋعا بولمايتىن سەكىلدى كورىنەدى. سوندىقتان, كوپ جاعدايدا ۇرلاپ اكەتكەن مالىنىڭ ساتقاننان تۇسكەن قاراجاتىن اكەلىپ بەرسە دە قاناعاتتانىپ جاتادى. بۇل ۇرى-قارىنىڭ, قاراقشى, قىلمىسكەردىڭ ودان ءارى تايراڭداۋىنا جول بەرەدى. ءتىپتى كەيبىر ادامدارىمىز ارىز بەرىپ, اۋدانعا كەلىپ, سوت پروتسەسىنە قاتىسۋ سياقتى ماشاقاتتاردان دا قاشىپ, قىلمىسكەردىڭ ءبارىبىر جازالانبايتىنىن بىلگەن سوڭ قولدى ءبىر سىلتەيتىن كەزدەرى دە بولادى. وسىنىڭ ءبارى ازاماتتاردىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن السىرەتەدى.
مال ۇرلىعى – كاسىبىن مال شارۋاشىلىعىمەن بايلانىستىرعان كاسىپكەرلەر ءۇشىن دە ۇلكەن ماسەلە. بۇل – مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تولىققاندى جۇرۋىنە زيان كەلتىرەتىن قاساقانا ارەكەت. وسى تۇرعىدان العاندا مال ۇرلىعى قوعامدىق قاۋىپتىلىگى جوعارى قىلمىس دەپ سانايمىز.
ءبىز وسى ماسەلەنىڭ ءبارىن ايتىپ, پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا مال ۇرلىعىنا بايلانىستى قىلمىستىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرۋدى ۇسىندىق. ۇرى-قارىلارعا قاتاڭ جازا قولدانىلسا قوعامداعى احۋال دا وڭالار ەدى دەگەن ۇمىتتەمىز.
سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ,
سەنات دەپۋتاتى