استانا «اقىلدى قالاعا» اينالادى

كەشە «رەديسسون» قوناقۇيىندە ەلوردانىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ارنالعان «Smart Astana-2011» كونفەرەنتسياسى بولىپ ءوتتى. وعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسەت يسەكەشەۆ, استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ, بايلانىس جانە اقپارات ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ جانە اقش, فينليانديا, چەحيا جانە گەرمانيانىڭ «اقىلدى قالالارىنىڭ» بيزنەس جانە مەريا وكىلدەرى قاتىستى. جيىن ماقساتى ەلوردانىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن دا­مى­تىپ, قوعامدىق سالالارعا جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ بولدى. «Sm­art Astana» (اقىلدى قالا) جوباسى استانالىقتارعا جۇمىس جاساۋ مەن دەمالۋدىڭ ىڭعايلى جاعدايىن قاراستىراتىن استانا ينفراقۇرىلىمىن كەشەندى جاڭ­عىرتۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق ەلوردانىڭ ينتەللەكت تۇرعى­سى­نان دامۋى جيىننىڭ نەگىزگى تا­قى­رىبىنا اينالدى. «Smart As­tana» جوباسىنىڭ نەگىزىنە ەۋ­رو­پالىق «اقىلدى قالالاردىڭ» دامۋ ۇلگىسى الىنعان. ولار ءوز كەزەگىندە 6 سيپاتقا جۇگىنەدى: اقىلدى ەكونوميكا, ۇيالى بايلانىسقا قول­جەتىمدىلىك, اقىلدى قورشاعان ورتا, اقىلدى اكىمدىك, اقىلدى تۇر­عىن ءۇي ورتاسى, اقىلدى تۇرعىندار. استانا قالاسى اكىمىنىڭ پىكىرىنشە, وسى سيپاتتار 2030 جىلعا قاراي استانا قالاسىنا ءتان بو­لىپ, ەلىمىزدەگى ەڭ «اقىلدى قا­لا­عا» اينالماق. كونفەرەنتسيا با­رى­سىندا يمانعالي تاسماعام­بە­توۆ 21 عاسىردىڭ پروبلەماسىن 19 عاسىردىڭ سانا-سەزىمىمەن شەشۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان قالا­لار­دىڭ تۇبەگەيلى وزگەرۋى ءداۋى­رىندە ءبىز ەلوردانىڭ تەحنيكالىق جابدىقتالۋىنا, جاڭا يننوۆا­تسيا­لىق تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى بەلسەندى ەنگىزۋ ارقىلى ين­تەل­لەكتۋالدى دامىتۋعا ۇمتى­لۋى­مىز كەرەك. وسى ورايدا, اس­تا­نانىڭ ودان ءارى قاراي دامۋى قا­جەتتىگىن تۇسىنە وتىرىپ, «Smart Astana» جوباسىنىڭ تۇجىرىم­داماسى ازىرلەندى. وسى باعىت­تار­دا­عى العاشقى قادام قازىردىڭ وزىندە جاسالىپ وتىر. جوبانى ىسكە اسى­رۋ اياسىندا بيىلعى جىلدىڭ ءوزىن­دە بىرقاتار الەۋمەتتىك قاناتقاق­تى جوبا ىسكە قوسىلاتىن بولادى. مەنىڭ ويىمشا, 2030 جىلعا قاراي بىزدەر استانانى تەك ادەمى قالا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ەلدەگى ەڭ «اقىلدى قالا» دەپ ايتاتىن بولامىز, دەدى. ال, اسقار جۇماعاليەۆ قازاق­ستاننىڭ ينتەرنەتپەن قامتاما­سىز ەتىلۋى, پايدالانۋشىلار قاتا­رىنىڭ ارتۋى مەن تەلەكوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ دامۋ جاع­دايىنا توقتالىپ ءوتتى. مينيستر كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, قازاقستانداعى ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ سانى 137%-دان اسىپ تۇسكەن. بۇل قازىرگى تاڭدا ەل تۇرعىندارىنىڭ ارقايسىسىندا 1 تەلەفون, كەي جاعدايلاردا 2-3 تەلەفون بار دەگەندى بىلدىرەدى. ال عالامتوردى قولدانۋشىلار سانى قازاقستاندىقتاردىڭ 41%-ىن قام­تيدى. تاريفتەر باعاسىن تومەن­دەتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالساق, ول جىل­دان-جىلعا تومەندەۋدە, مۇنى بىردەن ايتقان ءجون. بيىل دا سولاي بولدى. ءبىز ۇيالى بايلانىس وپە­راتورلارىن جەلى ىشىندە 33%-عا, روۋمينگ تاريفتەرىن 48%, ينتەركوننەكت بايلانىسىن 20%-عا ءتو­مەندەتتىك. بۇل جۇمىس جالعاسا بە­رەتىن بولادى, دەدى ا.جۇما­عاليەۆ. ناقتى استانا قالاسى تۋرالى ايتار بولساق, مۇنداعى ينتەرنەت پايدالانۋشىلار قاتارى 47%-دان اسىپ جىعىلادى. استانالىق­تار ساندىق جۇيەگە 100% كوشكەن. 2012 جىلدىڭ 1 توقسانىندا ەفير­لىك-ساندىق تەلەارنا ىسكە قوسى­لادى. 3G تەحنولوگيا ءبىراز ۋاقىت­تان بەرى استانادا جۇمىس ىستەۋدە. ءبىز 4G تەحنولوگياسى بويىنشا ىلكى جوبا كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتالادى دەپ كۇتۋدەمىز. ال, 2013 جىلدىڭ باسىندا بۇل تەحنولوگيا استانادا ىسكە قوسى­لىپ, ودان كەيىن باسقا قالالاردا داميتىن بولادى, دەدى ا.جۇ­ماعاليەۆ. كونفەرەنتسيا بارىسىندا ەۋروپا قالالارىنىڭ «اقىلدى تەح­نولوگيالاردى» ەنگىزۋ, ۇيىمداس­تى­رۋشىلىق جانە تەحنيكالىق يننوۆاتسيالار, ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە قايتارۋ مەحانيزمدەرى بوي­ىنشا جۇمىس تاجىريبەلەرى تال­قى­لاندى. ۆەنەرا تۇگەلباي.