گۋميلەۆ انىقتاماسىنا جۇگىنسەك, پاسسيونارلىق – جۇلدىزداردىڭ اسەرىمەن, تابيعات پەن تاريحاتتىڭ قيلى دۇمپۋلەرىمەن قايتالانىپ تۇراتىن زاڭدى قۇبىلىس. پاسسيونارلار بويلارىندا تاسىعان كۇش-قۋاتتى, جۇرەكتەرىندەگى جالىن جىگەردى اينالا توڭىرەگىن, كەلە-كەلە كۇللى قاۋىم-جۇرتىن وزگەرتۋ ورايىنداعى ماقساتتى جۇمىسقا جۇمسايدى. ولاي بولسا, پاسسيونارلاردى قوعامدىق قوزعالىستىڭ نەعۇرلىم بەلسەندى تەگەرشىكتەرى, جاڭاشىلدار, جاسامپازدار دەسەك تە جاراسادى.
ۇلى پاسسيونارلار ادامزات دامۋىن العا باستىرىپ, تاريحتا تالاي-تالاي سىلكىنىستەر تۋدىرعان. مۇنداي الاپات تۇلعالار قالىپتاسقان ءومىر قاعيدالارىن بۇزىپ-جارىپ, قاساڭ تۇسىنىكتەردى قيراتىپ, قۇلدىق سانانى كۇرەسىنگە لاقتىرىپ, قوعاممەن نەمەسە سول زامانداعى بيلەۋشى توپپەن قاقتىعىسقا تۇسەدى, ءارى-بەرىدەن سوڭ قان مايدانعا شىعادى.
وسى تۇرعىدان كەلگەندە پاسسيونارلىقتى وركەندەۋ جولىنداعى بەلسەندى ءىس-قيمىل الەۋەتى دەپ قاراستىرعان دا دۇرىس. پاسسيونار يدەيا ءۇشىن ءوز ءومىرىن قۇربان ەتۋگە قابىلەتتى. پاسسيونارلىقتىڭ نە ەكەنىن بىلمەسە دە, قازاق «ەركەك توقتى قۇرباندىق» ەكەنىن الدەقايدا ەرتەرەك ايتقان, اتىن بىلمەسە دە, پاسسيونارلىقتىڭ زاتىن جانىمەن ۇعىپ تانىعان. گۋميلەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءوز مۇراتىن استە باس پايداسىن كوزدەمەي, رياسىز ءارى قالتقىسىز باعالايتىن امبە سول ءۇشىن ءومىرىن قيۋعا ءازىر ادامدار بولادى. ەگەر مۇنداي جانكەشتىلەر بولماسا, بۇكىل تاريح باسقاشا بولار ەدى, ميمىرت جۇرىستەن, كوڭىلسىز قاراجاياۋ سىلبىرلىقتان تانباس ەدى, كۇشتىلەردىڭ الدىندا «شىبىنداپ باس يزەگەن» سورلىلىقتان ارىلماس ەدى.
بۇدان شىعاتىن قورىتىندى: دەمەك, پاسسيونارلىق قۇبىلىس, پاسسيونار تۇلعالار ادامزات قوعامى ءۇشىن, حالىق ءۇشىن, ءاربىر ۇلت ءۇشىن, جالپى جارقىن بولاشاق ءۇشىن كۇرەستە اسا قاجەت. قاي ەتنوستىڭ بولسىن قۇرامىندا پاسسيونارلار قاشاندا نەكەن-ساياق, ات توبەلىندەي از بولادى. بىراق سوعان قاراماستان, جوعارىدا ايتىلعان قاسيەت-ساپالارىنا, سوم التىنداي ساناسىنا بايلانىستى ولار بۇكىل ۇلت جۇيەسىن, قادىر-قاسيەتى مەن ار-وجدانىن ۇستاپ تۇرعان ج ۇلىن-ومىرتقا, ارقاۋ-وزەككە, جان-جۇرەككە بالانادى. تاعى دا پاسسيونارلىق تەورياسىنىڭ ايگىلى اۆتورىنا جۇگىنسەك, ونداي تۇلعالار بارلىعىن قوزعالىسقا كەلتىرەتىن موتورمەن بارابار.
قازاقى جالپاق ۇعىمدا پاسسيونارلىقتى جانكەشتىلىك, قۇرباندىققا بارۋ دەپ تۇسىنەمىز. تەك, ارينە جايدان-جاي, ءمانسىز, ماعىناسىز قۇرباندىق ەمەس. ۇلت ءۇشىن, ۇلىس ءۇشىن, ۇلى ماقسات ءۇشىن جاننان كەشۋ, دۇنيەنىڭ سول ءبىر اسقاق مۇراتتان باسقا بارلىق قىزىعىن تارك ەتۋ, سول جولدا باسىڭدى بايگەگە تىگۋ. ال ەندى ءبىزدىڭ قازاق: «مالىم – جانىمنىڭ ساداعاسى, جانىم – ارىمنىڭ ساداعاسى» دەپ بۇل ماسەلەنىڭ دە باياعىدا-اق باسىن اشىپ قويعان.
ەلى-جۇرتى ءۇشىن قۇربان بولۋدىڭ قازاق توپىراعىنداعى ۇلى ۇلگىسى سوناۋ ساق بابالارىمىزدان باستاۋ الاتىنىن بايقايمىز. پارسىنىڭ كوكىرەگى اياققاپتاي كير پاتشاسىنا ەلىنىڭ نامىسىن تاپتاتپاعان تۇمار پاتشايىمنىڭ, ۇلى دالاعا كەك قۋىپ كەلگەن ءداريدىڭ قالىڭ قولىن شولگە تىعىپ قاتالاتىپ قان قاپتىرعان شىراق باتىردىڭ ەرلىكتەرى جەكە مارتەبەدەن جالپى حالىقتىق مۇراتتى ارتىق قاستەرلەۋدى اڭعارتادى. مىنە, پاسسيونارلىق ەنەرگەتيكانىڭ الاش جۇرتىنداعى التىن تامىرى قايدا جاتىر!
وسى ارادا قازاتىڭ ەلىم دەپ ەڭىرەگەن ەرلەرىنىڭ كوپشىلىگىنىڭ ءتۇپ تامىرى, تۇقىم-تەگى ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ۇلى پاسسيونار شىڭعىس حانعا بارىپ تىرەلەتىنىن ەسكەرمەسكە بولمايدى. پاسسيونارلىق قاسيەت تۇقىم قۋالايدى. ۇلى قاعان ۇرپاقتارىنىڭ ىشىنەن ناق قازاق جۇرتىندا ابىلقايىر حان, ابىلاي حان, كەنەسارى حان سىندى جۇلدىزدارى تىم بيىكتە جارقىراعان, تۋعان حالقىن تىعىرىقتان شىعارۋدىڭ جولىن شارق ۇرىپ ىزدەگەن, تاريحتى سىلكىندىرگەن كوسەمدەردىڭ شىعۋى استە دە تەگىن ەمەس. ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگى جولىندا ءوزىن قۇرباندىققا بايلاعان, ۇلى ماقساتىنان ءبىر مىسقال دا تايماعان كوكجال كەنەسارى – قازاق پاسسيونارلىعىنىڭ شىڭى. ءوزى دە باياعى التىن وردانىڭ احمات حانىنىڭ ءبىر ءۇرىم-بۇتاعى بولىپ تابىلاتىن گۋميلەۆ حان كەنەنى قازاقتىڭ سوڭعى پاسسيونارى دەپ ساناعان ەكەن. دەسە دە, «ەل بولسا ەر تۋعىزباي تۇرا المايدى», قۇدايعا شۇكىر, ودان كەيىن دە قازاق توپىراعى قاسيەت دارىعان, ۋىزىنا جارىعان, وتان ءۇشىن وتقا دا, سۋعا دا تۇسكەن پاسسيونار تۇلعالارعا كەندە بولىپ كورگەن ەمەس.
شوقان مەن ىبىراي التىنساريندە پاسسيونارلىق قاسيەتتەر مولىنان بولدى. اباي دانالىعىنىڭ ەنەرگەتيكاسى حالقىمىزدى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇيىستىرىپ, ماقسات پەن بىرلىككە, ەڭبەككە جۇمىلدىرىپ, عيبرات-تاعىلىم بولىپ قۋاتتاندىرىپ, قاناتتاندىرىپ كەلە جاتقانى ايداي اقيقات. الاش ارىستارىن بيىك ساناعا جەتەلەپ شىڭداعان, حالىق باقىتى جولىنداعى قايتپاس كۇرەسكەرلەر ەتىپ شىعارعان دا اباي حاكىمنىڭ ءتالىم-ۇلاعاتى, ونىڭ باستى ەڭبەكتەرىنىڭ ءبىرى دەر ەدىك. جاڭا تۇرپاتتاعى قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ يدەياسىن تۋ ەتىپ كوتەرگەن, وسى جولدا بارلىعى دا شاھيد كەشكەن الاشوردا قايراتكەرلەرىن قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنداعى باس پاسسيونارلارى دەمەسكە ءاددىمىز جوق.
كەڭەستىك قاپاس زامان پاسسيونارلىق رۋحتى السىرەتتى. بىراق جويا المادى. باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ, جۇمابەك تاشەنوۆتىڭ, ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ جانە باسقالارىنىڭ وتارشىل وكتەمدىككە قارسى وتانشىل كۇرەستەرى وسىنىڭ ايعاعى. حالقىمىزدىڭ پاسسيونارلىق رۋحى جەلتوقساندا كوتەرىلگەن قازاق جاستارىنىڭ جان-جۇرەگىندە جالىنداعان بولاتىن. قازاق امان بولسا, ءالى تالاي تۇلعالى پاسسيونارلار ومىرگە كەلەرى حاق.
قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان»