قالتافونداعى قاۋىپتى قوسىمشا

GetContact قوسىمشاسىنىڭ جۇرتتى ەلىكتىرەتىنى – كەز كەلگەن بايلانىس ءنومى­رىن ەنگىزگەندە وزگەلەردىڭ ول ءنومىر­دى قالاي ساقتاعانىن كورە الۋ مۇمكىن­دىگى. ماسەلەن, قىزمەت كورسەتۋ ورتالىق­تارىندا ۇيالى تەلەفونعا مەنى دارحان كليەنت دەپ, كاسىبي قىزمەتتە يا دارحان جۋرناليست, يا دارحان ساياساتتانۋشى دەپ ساقتاۋى مۇمكىن. ەگەر ءسىز بەلگىلى ءبىر قىزمەتتى ۇيگە الدىرتىپ جاساتار بول­ساڭىز, الگى قىزمەتتى كورسەتۋشى ءسىزدىڭ اتى­ڭىزدىڭ جانىنا تۇراتىن ءۇيىڭىزدىڭ اتىن جانە پاتەرىڭىزدىڭ ءنومىرىن جازىپ قويادى. ەگەر كىمدە-كىم الگى قوسىمشاعا ءسىزدىڭ تەلەفون ءنومىرىڭىزدى تەرەتىن بولسا, وسى اقپاراتتىڭ ءبارى ونىڭ قۇزى­رەتىندە بولماق. 

قوسىمشانىڭ اۆتورلارى جەكە اقپاراتتى قولجەتىمدى ەتۋدى كوزدەمەدىك, بار ويىمىز بەيتانىس نومىردەن قوڭى­راۋ نە حابارلاما تۇسكەندە كىم ەكەنىن ءبىلۋ مۇمكىندىگىن ۇسىنۋ بولدى دەيدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, قوسىم­شا الاياقتاردان قورعايدى جانە سوي­لەسكىڭىز كەلمەيتىن ادامنىڭ قاجەتسىز قوڭىراۋىنا بايقاماي جاۋاپ بەرۋ­دىڭ الدىن الادى. نيەت دۇرىس-اق, الاي­دا ادامدار باعدارلامانىڭ مۇم­كىن­دىگىن اسىرا پايدالانىپ, وزگە ادام­دار­دىڭ نومىرلەرىن ەرمەككە تەرەتىن بولدى. ءبىر-ءبىرىن اڭديتىندار دا تابىلدى. ازەربايجاندىق گينەكولوگ قوسىم­شانىڭ كەسىرىنەن كوپتەگەن ناۋقاس­تار قيىن جاعدايعا تاپ بولدى دەيدى. ويت­كەنى ول ناۋقاستاردىڭ ەسىمىنىڭ جانى­نا اۋرۋدىڭ اتىن قوسا ساقتاعان ەكەن. پالەنشە ابورت, تۇگەنشە گونورەيا دەپ كەتە بەرەدى. دارىگەردىڭ كومە­گىنە جۇگىنەتىن جالعىز ايەلدەر ەمەس. دەن­ساۋلىق پروبلەمالارى كوپ ادامدا كەزدەسەدى, الايدا كوبى ونداي جەكە مالىمەتتەردى جاسىرىن ۇستاعىسى كەلەدى. 

جاسوسپىرىمدەر اراسىندا قاۋىپ ەسەلەنە تۇسەدى. تۇرمىسى تومەن وتباسىنىڭ بالاسى ساباقتان تىس ۋاقىتتا اتا-اناسىنا كومەكتەسەمىن دەپ ساۋدا جاساپ, كولىك جۋىپ نەمەسە داياشى بولىپ اقشا تاۋىپ جۇرەدى. وڭ-سولىن ءالى تولىق تانىماعان جەتكىنشەكتەر الگى قۇربىلارىن كەلەكە ەتۋى ابدەن مۇمكىن. ءتىپتى, ەشكىم مازاق­تاماسا دا, الگى بالا ءوزىن كەمشىن سەزى­نەدى. كەيبىرەۋلەرى بازبىرەۋدەن كەك الا­مىن دەپ ونىڭ تەلەفون ءنومىرىن قاسا­قانا جامان سوزدەرمەن ساقتاۋى مۇم­كىن. بۇل – ماسەلەنىڭ ەتيكالىق جانە پسي­حولوگيالىق جاعى. مۇنداي مىسالداردى شەكسىز كەلتىرە بەرۋگە بولادى.  قاۋىپتىسى – قوسىمشانىڭ الاياقتىققا جول بەرەتىندىگى. مەكەنجايىڭىز, قىز­مەتىڭىز, بالا-شاعاڭىزدىڭ, جارى­ڭىز­دىڭ اتى-ءجونى سەكىلدى مالىمەتتەر­دىڭ ءبارى ءۇشىنشى تاراپقا قولجەتىمدى بول­ماق. ۇرلىقتان باستاپ, ءتۇرلى الداپ-ارباۋ, قورقىتىپ-ۇركىتۋ – وسىنىڭ بارىنە جول اشىلماق. 

ادەتتە ادامدار ءموبيلدى قوسىم­شانى ورناتاردا پايدالانۋ شارتىنا ءماتىنىن وقىماستان كەلىسىم بەرەدى. مىسالى, GetContact شارتىندا ءسىزدىڭ دەربەس دەرەكتەرىڭىز ءۇشىنشى تاراپقا بەرى­لۋى مۇمكىن دەپ جازىلعان. وسى كۇن­گە دەيىن قوسىمشا 1,8 ملرد بايلانىس ءنومىرىن جيناپ السا, سونىڭ قازاق­ستاندىق بولىگىن باعدارلاما يەلەرى ەلى­مىزدەگى كومپانيالارعا ساتۋى عاجاپ ەمەس. ناتيجەسىندە ءسىزدىڭ تەلەفون ءنومى­رىڭىز كوپتەگەن كومپانيالاردىڭ بازالارىندا تۇرادى. وندا تۇرعان نە بار دەۋىڭىز مۇمكىن. ايتايىق. تەلەارناداعى نەمەسە ينتەرنەتتەگى جارنامادان شار­شاپ جۇرگەندە, قالتافونداعى جارنا­ما­عا تاپ بولاسىز. سپام حابارلامالار مەن قوڭىراۋلار كوپتەپ كەلسە, تاڭعالماڭىز. 

GetContact – ادامنىڭ جەكە مالىمەت­تەرىن جينايتىن جالعىز باعدارلاما ەمەس. Google مەن Facebook سياقتى كور­­پو­راتسيالار قوسىمشالارى ارقىلى ءسىز­­دىڭ قاي جەردە جۇرگەنىڭىزدى, كىممەن سوي­ل­ەسكەنىڭىزدى, قانداي تاماق جەپ, قان­داي كيىم العانىڭىزدى ساقتاپ وتىرادى. وسى ارقىلى بۇل كورپوراتسيالار ءسىزدىڭ تاڭداۋىڭىز بەن تالعامىڭىزعا اسەر ەتىپ, ءسىزدى اقپاراتتىق ۆاكۋمدا ۇس­تاي­دى. ەگەر قوسىمشانى ورناتۋ شار­تىندا ءسىز ميكروفونىڭىز بەن پەر­نەت­اقتاڭىزعا رۇقسات بەرسەڭىز, ءسىزدىڭ سويلەسۋىڭىز جازى­­لىپ, پەرنە­­تاقتا­دا نە تەرگەنىڭىز ساق­­تالىپ وتىرادى. قالتافونىڭىز ار­­­قىلى جەكە پوش­­تا­ڭىزعا كىرسەڭىز, نە بول­­ماسا ونلاين بانكينگ قىزمەتىن پاي­دا­­لان­­ساڭىز, قۇپيا سوز­دەرى­ڭ­ىزدىڭ ءبارى ءۇشىن­شى تاراپقا ءمالىم بولماق.

نە ىستەمەك كەرەك؟ اقپاراتتىق تەح­نو­لوگيالار ارتىقشىلىقتارمەن بىرگە قاۋىپ-قاتەر دە توندىرەدى. بۇل اق­پا­رات­تىق تەحنولوگيادان باس تارتۋ كە­رەك­تى­گىن بىلدىرمەيدى. ءبىز قالاساق تا, باس تار­تا المايمىز. قولىمىزدان كەلەتىنى – جەكە مالىمەتتەردى قالتافوندا مەيلىنشە ساقتاماي, ورناتاتىن قوسىمشالاردىڭ شارتىن مۇقيات وقىپ وتىرۋ. 

دارحان ومىربەك, «ەگەمەن قازاقستان»