ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى ءداستۇرلى جولداۋىندا ادەتتەگىدەي مەديتسينا سالاسىنىڭ الدىندا تۇرعان نەگىزگى مىندەتتەردى دە اتاپ ءوتتى. قۇجاتتا ايتىلعانداي, ەل مەديتسيناسى سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاي وتىرىپ, قوعامدىق دەنساۋلىقتى باسقارۋ ءىسىن كۇشەيتۋى كەرەك. قازىرگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسى قىمباتقا تۇسەتىن ستاتسيونارلىق ەمگە ەمەس, نەگىزىنەن اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا باستى كوڭىل ءبولۋى كەرەكتىگىنە دە مەملەكەت باسشىسى ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىردى.
شىنىمەن دە, قازىر بۇكىل دۇنيە ءجۇزىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى اۋىرىپ ەم ىزدەۋدەن گورى اۋىرماۋدىڭ جولىن قاراستىرا باستادى. اۋرۋدىڭ 80-85 پايىزى – ادامنىڭ تاماقتانۋ مادەنيەتى مەن سالاماتتى ءومىر سالتىنا بايلانىستى, قالعان 15-20 پايىزى عانا دارىگەرلەردىڭ قولىندا ەكەنى باياعىدا دالەلدەنگەن. بۇل دەگەنىڭىز, كەز كەلگەن سىرقاتتى بولدىرماۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرۋ, اۋرۋدى العاشقى ساتىسىندا انىقتاپ, اسقىندىرماۋعا كۇش سالۋ دەگەن ءسوز. ەلىمىزدە دە وسى باعىتتا كوپتەگەن شارۋا قولعا الىنعان. مىسالى حالىقتى سكرينينگتىك مەديتسينالىق تەكسەرۋلەردەن وتكىزۋ, ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى باستاپقى كەزەڭىندە انىقتاۋعا ارنالعان زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ ءبارى سونىڭ دالەلى. تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا باعىتتالعان مۇنداي شارالاردىڭ ارقاسىندا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى بىلتىرعى كورسەتكىش بويىنشا 4,5 جىلعا ءوسىپ, 72,5 پايىزدى قۇرادى. بالا تۋ كورسەتكىشى دە ءبىر جارىم ەسەگە ارتىپ, حالىقتىڭ سانى 18 ميلليوننان استى.
قازاقستاندا 2016 جىلدان بەرى پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن «دەنساۋلىق» باعدارلاماسى بەكىتىلىپ, جۇمىس ىستەي باستاعانى بەلگىلى. 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامالىق قۇجات ەل تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋدىڭ ءتيىمدى ءارى ورنىقتى جۇيەسىن دامىتۋدى كوزدەيدى. دەنساۋلىق سالاسىن جاقسارتۋعا ارنالعان قۇجاتتىڭ العاشقى باعىتى – قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ. بۇل دەگەنىڭىز, حالىقتىڭ ساناسىنا دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن ۇعىنۋدى ءسىڭىرىپ, اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولۋ. حالىقارالىق ۇزدىك تاجىريبەلەرگە سۇيەنسەك, مەديتسينانى دامىتۋدىڭ باستى جولى – قوعامدىق دەنساۋلىق قىزمەتىن قالىپتاستىرۋ. ياعني سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق, ەكولوگيالىق, ۆەتەرينارلىق قىزمەت مەكەمەلەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, حالىقتىڭ دەنساۋلىق تۋرالى ۇعىمىن ساۋاتتاندىرۋ, ءتيىستى كەڭەستەر بەرۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ جانە وسىنداي جۇيەلى جۇمىستار نەگىزىندە ەلدىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ. مىنە وسى ماسەلەلەر ءتيىستى دەڭگەيدە جۇزەگە اسسا, جولداۋ جۇكتەگەن مىندەتتەردى دە جۇزەگە اسىرعان بولار ەدىك.
مەملەكەت باسشىسى سونداي-اق اقپاراتتىق جۇيەلەردى بىرىكتىرۋ, ءموبيلدى تسيفرلى قوسىمشالاردى قولدانۋ, ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتىن ەنگىزۋ, «قاعاز قولدانبايتىن اۋرۋحاناعا» كوشۋ ارقىلى مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, مەديتسينالىق كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ولاردى ساپالى دايارلاۋ ماسەلەسىنە دە ايرىقشا توقتالدى. مەنىڭشە, بۇل ءار مەديتسينالىق مەكەمەنىڭ باستى مىندەتى بولۋى ءتيىس. مىسالى ءبىزدىڭ رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر گوسپيتالىندە 70 ورىندىق اۋرۋحانا جانە ارداگەرلەرگە 16 مەديتسينالىق ماماندىق ءتۇرى بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن ەمحانا جۇمىس ىستەيدى. ءبىز حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن تۇزەيتىن مەكەمە رەتىندە ءوز تاجىريبەمىزگە ەلباسى ايتقان زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى, پاتسيەنتتەرىمىزگە سالاماتتى ءومىر سالتىن ساقتاۋ بويىنشا كەڭەستەر جۇرگىزۋدى ءوزىمىزدىڭ باستى پارىزىمىز سانايمىز.
ءادىلحان ابدۋلين,
وتان سوعىسى مۇگەدەكتەرىنە ارنالعان ورتالىق كلينيكالىق گوسپيتالدىڭ ديرەكتورى