مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا جەمقورلىقپەن كۇرەس جانە زاڭ ۇستەمدىگىنە ەرەكشە توقتالدى.
ونىڭ وزىندىك ءمانى دە بار. ويتكەنى ەلدە زاڭ ۇستەمدىگى ورناماسا ادىلدىكتىڭ اۋىلى الىس كەتەدى. ال ونىڭ سالدارى قولعا العان ىستەردىڭ ويداعىداي اتقارىلۋىنا, ەلدىڭ دامۋىنا تۇساۋ سالادى.
مىنە, سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ەلدە زاڭ بۇزۋشىلىقپەن, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس جالعاسا بەرەدى. ويتكەنى قازىنانىڭ قارجىسىنا سۋىق قولىن سۇققىسى كەلەتىن تەرىس پيعىلدى جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر از ەمەس. ولاردى تارتىپكە شاقىرىپ, قولدارىن قاعىپ وتىرماسا ەلدىڭ دامۋىنا وراسان قاۋىپ تونەدى. بۇل ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا دا كەدەرگى كەلتىرەدى. دەمەك, جەمقورلىقتى تىيۋ مەن زاڭ ۇستەمدىگىن ورناتۋ ارقىلى ەلباسى ايتقانداي, مەملەكەتتىك ورگاندارداعى پروتسەستەردى, سونىڭ ىشىندە ولاردىڭ حالىقپەن جانە بيزنەسپەن قارىم-قاتىناسىن تسيفرلاندىرۋ اسا ماڭىزدى. ال ساندىق تەحنولوگيالاردىڭ يگىلىگىن الدىمەن حالىق كورۋى ءۇشىن, ونىڭ سونى جاڭالىقتارى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا ىسكە اسادى. بۇل رەتتە قازاقستان 2025 جىلى ساندىق تەحنولوگيالار بويىنشا باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى انىقتايتىن الەمدىك رەيتينگتە 30-ورىننان كورىنۋى ءتيىس. ەلىمىزدە ساندىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جولىندا ەنەرگەتيكا مەن شيكىزات, اۋىل شارۋاشىلىعى, ونەركاسىپ, IT, لوگيستيكا سىندى 9 سالاعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. دەمەك, پرەزيدەنت ايتقانداي, تسيفرلاندىرۋ – بۇل تەك ناتيجە ەمەس, بۇل قازاقستاننىڭ جەتىستىككە جەتۋدەگى تۇپكىلىكتى باسىمدىعى. وسى ارقىلى بارلىق سالادا باسەكەلەستىك ارتادى.
مىنە, وسى كەزدە قازاقستاننىڭ زاڭناماسى كاسىپكەرلىك باستامالاردى ىنتالاندىرىپ, عىلىمي-زەرتتەۋلەردى, ازىرلەمەلەر مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى قولداۋى ءتيىس. بۇل ورايدا ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنا كەپىلدىكتى نىعايتۋ, قۇقىق جانە زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن ىزگىلەندىرۋ جۇمىستارى ءبىر ساتتە باياۋلاماۋى قاجەت. ويتكەنى ەلباسى ايتقان بۇل باعىتتا دامۋ ءۇشىن زاڭدارىمىز دا جان-جاقتى جەتىلگەن جانە سوعان ساي ونىڭ ورىندالۋى, ياعني ىسكە اسۋى ءتيىمدى بولۋى كەرەك. ارينە, بۇل جاعىنان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمىز كەندە قالىپ جاتقان جوق. باسقا زاڭداردى بىلاي قويعاندا, ءتورت بىردەي جاڭارتىلعان كودەكس ومىرگە كەلىپ, ىزگىلەندىرۋ ىسىنە ىقپالىن تيگىزىپ جاتىر. زاڭناماعا قىلمىستىق پروتسەستەگى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ءىسىن كۇشەيتۋدى, ونىڭ اسىرە قاتاڭدىعىن باسەڭدەتۋدى كوزدەيتىن نورمالار ەنگىزىلدى.
دەمەك, باسقا دا ىزگىلىكتى زاڭدار سەكىلدى قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك, قىلمىستىق-اتقارۋ جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكستەردى زامان تالابىنان تۋىنداعان زاڭدار دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل جونىندە ەلباسى: «سوتتار قىزمەتىنىڭ زاڭنامالىق جانە ءىس جۇرگىزۋ نورمالارىن جۇيەلى تۇردە جەتىلدىرۋ ماڭىزدى. جاڭا قىلمىستىق, قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ, قىلمىستىق-اتقارۋشىلىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستەرى ۇزاق ءارى تىڭعىلىقتى دايىندالدى, ونى بارلىعى, مەن دە قارادىم. وندا سوتتاردىڭ جاڭا قۇزىرەتى, سونىڭ ىشىندە سوت جۇرگىزۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن جاڭا ءتارتىبى قاراستىرىلعان. سوت باقىلاۋى مەن سوت تەكسەرۋى بارىسىنداعى سۋديالار وكىلدىكتەرىنىڭ اياسى كەڭەيۋدە. ارينە, ىزگىلەندىرۋ ءجۇرىپ جاتىر, بىراق ول ماقسات ەمەس, ەڭ باستىسى ءبىز بوساڭسىپ كەتپەۋىمىز كەرەك. تياناقتى قاراۋ كەرەك. بۇل كودەكستەردىڭ جۇزەگە اسۋى قىلمىستىق سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسى مەن جەدەلدىگىن ارتتىرۋعا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى», – دەگەن بولاتىن.
ەندەشە ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋدا ارقاشان زاڭ ۇستەمدىگى جوعارى تۇرۋى قاجەت. ال زاڭ ۇستەمدىگى دەگەنىمىز نە؟ ونى ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن ازاماتى جاقسى ءبىلۋى ءتيىس. ول – قۇقىقتىق زاڭدىلىقتى, ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن مەملەكەتتە ەڭ قىمبات قازىنا دەپ ءبىلۋ. بارلىق جاقسىلىق ادامنىڭ باقىتتى بولۋى ءۇشىن جاسالىنۋى ءتيىس. وسىلايشا قۇقىقتىق, دەموكراتيالىق, زايىرلى جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت قۇرۋ ءۇشىن ءبىز زاڭدىلىقتى, زاڭعا باعىنۋدى ەڭ جوعارى تۇرعان جانە مۇلتىكسىز ورىندايتىن مىندەت دەپ قابىلداۋىمىز كەرەك.
الەكساندر تاسبولات, «ەگەمەن قازاقستان»