قاليحان ىسقاق, ورالحان بوكەي, بوشاي كىتاپباەۆ, ديداحمەت ءاشىمحان سىندى تاۋ تۇلعالاردى تۋدىرعان ءتور التايدا جۇمباعى شەشىلمەگەن, قۇپياسى اشىلماعان تىلسىم مەكەندەر از ەمەس.
سونىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى - جەرگىلىكتى جۇرت «بەس ساۋساق» اتاپ كەتكەن قاتونقاراعاي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ چەرنوۆينسك ورمان شارۋاشىلىعى اۋماعىنداعى, اققاينار اۋىلدىق وكرۋگى مارالدى اۋىلىنىڭ شىعىسىنا قاراي 3 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان گرانيتتى جارتاس. جەرگىلىكتى جۋرناليست شاميل باگاۋتدينوۆ ۇلتتىق پارك ماماندارى وڭ جاق قولدىڭ بەس ساۋساعىنا ۇقساس الىپ ساۋساقتاردىڭ كولەمىن ولشەپ شىققانىن جازادى. باس بارماقتىڭ ەنى – 60 سم,ۇزىندىعى 160 سم, بالاڭ ۇيرەكتىڭ ەنى - 80 سم, ۇزىندىعى – 309 سم, ورتان تەرەكتىڭ ەنى – 70 سم, ۇزىندىعى - 330 سم, شىلدىر شۇمەكتىڭ ەنى – 80 سم, ۇزىندىعى 260 سم, كىشكەنە بوبەكتىڭ ەنى – 75, ۇزىندىعى 250 سم.
بۇگىندە ءبىر عانا وتباسى قالعان مارالدى اۋىلى ماڭىنداعى تابيعاتتىڭ تىلسىم ەسكەرتكىشىنىڭ قۇپياسى ءالى كۇنگە اشىلماي كەلەدى. «بەس ساۋساقتىڭ» ناقتى قاشان سالىنعانىن, قاي ۋاقىتتان بەرى تۇرعانىن ناقتى ەشكىم بىلمەيدى. بىراق بولجام, دولبار كوپ. وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى قاتونقاراعاي اۋداندىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ورالعازى قاجاەۆ تاسقا قاشالعان ەسكەرتكىش نەوليت داۋىرىندەگى ەجەلگى مۇسىنشىلەردىڭ, ساۋلەتشىلەردىڭ قولىنان شىققان تۋىندى بولۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى. «بۇل جەردى بالا كەزىمنەن بىلەمىن. بۇرىن اسا ءمان بەرمەيتىن ەدىك. ەندى-ەندى كوڭىل ءبولىپ,زەرتتەي باستادىق. ادام ساۋساعىنا ۇقساس بۇل كورىنىستى تابيعات قۇبىلىستارىنان بولعان بەينە دەۋگە سەنۋ قيىن. ياعني بىزگە پەتروگليفتەردى قالاي قالدىرسا, بۇل بەينە دە سولاي جەتكەن. مەنىڭ ويىمشا, ساۋساق ىزدەرى الدەبىر قۇرالمەن تاستى ۇڭعىلاپ جاسالماعان, ول تاستى جىبىتەتىن قانداي دا ءبىر قىشقىلمەن سالىنعان سەكىلدى. ارينە ول قىشقىلدى جاساۋ ءادىسى ءبىزدىڭ عاسىرعا جەتپەي قالعان. بۇل ەجەلگى داۋىردەگى تەحنولوگيانىڭ قانشالىقتى جەتىك بولعاندىعىن بىلدىرەدى», - دەيدى ول.
ورالعازى قاجاەۆ بۇل جەردى ءوڭىردىڭ كيەلى ورىندار كارتاسىنا ەنگىزۋ جونىندە وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە ۇسىنىس جىبەرىلگەنىن, ولار بۇل ۇسىنىستى وبلىستىق كوميسسياعا جولداعانىن, الايدا تىزىمگە ەنبەي قالعانىن ايتتى. «كوميسسيا «بەس ساۋساق» تابيعي ەسكەرتكىش ەمەس, ەشقانداي عىلىمي نەگىزدەمە جوق دەپ تىزىمگە ەنگىزبەگەن سەكىلدى. دەگەنمەن دە الداعى ۋاقىتتا بۇل جەر عىلىمي تۇرعىدان زەردەلەنىپ, عالىمدار, ارحەولوگتار مەن تاريحشىلار نازارىنا الىنسا دەيمىز. بالكىم تۋريستەردى تارتىپ, تۋريستىك نىسانعا اينالدىرۋعا بولاتىن شىعار», - دەيدى فيليال ديرەكتورى.
ۇلتتىق پاركتىڭ ەكولوگيالىق اعارتۋ جانە تۋريزم ءبولىمىنىڭ باستىعى الەكساندر كوبزەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەيبىر جەردەگى ساۋساق ىزدەرىنىڭ تەرەڭدىگى 10 سانتيمەتردەن اسىپ كەتەتىن كورىنەدى. «جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كەيبىرى بۇل ساۋساق ىزدەرىن «پايعامباردىڭ قولى» دەپ تە اتاپ ءجۇر. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن وسىندا كەلگەن كانادالىق ساياحاتشى بۇل ءىزدى كورىپ, ءوز جەرىندە دە وسىنداي ساۋساق ىزدەرى بار ەكەندىگىن, بىراق ونىڭ سول جاق قولدىكى, بىراق كولەمى بۇدان ۇلكەنىرەك ەكەنىن ايتىپ كەتىپتى. مۇراجاي ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, كەزىندە بىرەۋلەر بۇل الاقاننىڭ تومەنگى جاعىن قازىپ كورمەكشى بولعان ەكەن. الايدا جەرگىلىكتى حالىق قارسىلىق تانىتىپ, قازدىرماپتى», - دەيدى شاميل باگاۋتدينوۆ.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى
سۋرەت قاتونقاراعاي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىندى