مەدياتور جۇمىسى – داۋدى شەشۋ كەپىلى

قازىر داۋ كوبەيدى. وعان بىردەن ءبىر سەبەپ – مەنشىك تۇرلەرىنىڭ مولا­يۋى, نارىقتىق قاتىناستاردىڭ ور­ناۋى جانە حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋ­اتى مەن تالابىنىڭ ارتۋى. ازا­ماتتار كەز كەلگەن ۇساق-تۇيەك داۋ-شارمەن سوتقا جۇگىنەتىن بولدى. وبلىس, اۋداندار بويىنشا سوت­قا تۇسكەن ىستەردىڭ 35 پايىزىن ۇساق-تۇيەك داۋ-شارلار قۇراعان. ماڭ­عىس­تاۋ وبلىسىندا وتكەن جىلى 5 ايدىڭ ىشىندە 170 ازاماتتىق ءىس قارالعان. شىعىندى وندىرۋگە قاتىستى داۋلار بويىنشا 18 ءىس, ورتاق م ۇلىكتەگى ۇلەستى انىقتاۋ بويىنشا 11 ءىس, نەكە بۇزۋ تۋرالى 53 ءىس, كەلىسىمشارت داۋلارىنان تۋىندايتىن داۋلار 20 ءىس, وتباسىنا قاتىستى باسقا دا داۋلار بويىنشا 21 ءىس سوت مەدياتسياسىمەن شەشىلگەن. حالىق­ارالىق ستاتيستيكاعا سايكەس, بارلىق داۋ­لاردىڭ 40 پايىزى مەديا- تسيا راسى­م­ى­مەن شەشىلگەن. ولاردىڭ 85 پاي­ىزىندا وڭ ناتيجەلەرگە قول جەت­ك­ىزىلگەن. رەسەيدە,ۋكراينادا داۋ­­لار­دى سوتتان تىس قاراۋ ءۇردىسى قار­قىن­دى دامىپ كەلە جاتقانىن باق بەتتەرىنەن كورىپ وتىرمىز. ولاردا دا مەدياتسيا تۋرالى نەمەسە سوعان ۇقساس زاڭدار قابىلدانعان.

مەدياتسيانىڭ پايداسىنىڭ كوپ ەكەندىگىن بىلەمىز, بىراق وڭىردە وسى مەدياتسيا ۇعىمىن ونشا تۇسىن­بەي­­تىندەر دە بارشىلىق. حا­لىق ارا­­سىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالداما نا­­تيجەسى بويىنشا 20 ادامنىڭ تەك تورتەۋى عانا مەدياتسيا تۋرالى بىلەدى ەكەن. وڭىردە مەدياتسيا زا­ڭىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا بىر­قا­تار ءىس-شارالار اتقارىلىپ تا كەلەدى. 

مەدياتسيا تەرمينى لاتىن تى­لىن­دەگى گەومەتريالىق «مەديانا» – ورتا سىزىق دەگەن ۇعىمدى بىل­­دى­رەدى. قازاق ۇعىمىنا سايكەس­تەن­­دىرسەك, مەدياتور – ەكى جاققا دا ورتاق, داۋ-دامايدا ايتىسۋشى جاق­تاردى مامىلەگە كەلتىرىپ, تەڭ شە­شەتىن ارااعايىن. «مەدياتسيا تۋ­رالى» زاڭنىڭ 1-بابىندا ونىڭ قول­دانىلۋ اياسى بەلگىلەنگەن. جە­كە نەمەسە زاڭدى تۇلعالار قا­تى­سا­تىن ازاماتتىق, ەڭبەك, وتبا­سى­لىق جانە وزگە دە قۇقىقتىق قا­تى­ناستاردان تۋىندايتىن داۋلار, سونداي-اق ونشا اۋىر ەمەس جانە اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىستىق ىستەر بويىنشا سوت ءىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا قارالاتىن داۋلار مە­دياتسيانىڭ قولدانىلۋ سالاسى بولىپ تابىلادى. مەدياتسيا, ياع­ني, ارااعايىندىق نەگىزىنەن تۇر­عىن ءۇي, ەڭبەك, وتباسىلىق جا­نە كورشىلەر اراسىنداعى داۋلار مەن كيكىلجىڭدەردى شەشۋدە قول­دانىلادى. ال قىلمىستىق ىستەر, ەگەر ولار اسا اۋىر بولماسا, سوتتا قارالۋعا جاتپاسا, ولاردى دا مە­دياتورلاردىڭ قاراۋىنا بەرۋگە بو­لادى.

سونىمەن مەدياتسيا – تاراپ­تار­دىڭ ەرىكتى كەلىسىمى بويىنشا جۇ­زەگە اسىرىلاتىن, ولاردىڭ ءوز­ا­را قولايلى شەشىمگە قول جەت­كىزۋى ماقساتىندا مەدياتوردىڭ جاردەمدەسۋىمەن اراداعى داۋدى رەت­تەۋ ءراسىمى. ال مەدياتور – كاسى­بي جانە كاسىبي ەمەس نەگىزىندە مە­دياتسيا جۇرگىزۋ ءۇشىن تاراپتار تار­تاتىن تاۋەلسىز تۇلعا. جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ 2017 جىلعى 26 قاڭتارداعى وكىمىمەن جەكەلەگەن ساناتتارى بويىنشا داۋلاردى مەدياتسيا تارتىبىمەن سوتقا دەيىنگى رەتتەۋدى ەنگىزۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبانى ىسكە اسىرۋ ەرەجەسى بەكىتىلگەن. اتالعان جو­بانىڭ باستى ماقساتى مەن مىن­دەت­تەرى – داۋلاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن مەدياتسيا تارتىبىمەن سوتقا دەيىنگى رەتتەۋدى ازاماتتىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. 

قازىر قازاقستاندا 78 مەدياتور قىزمەت اتقارادى. بارلىعى ار­نايى سەرتيفيكات العاندار جا­نە مەدياتورلاردىڭ تىزىمدىك رەەسترلەرىندە تۇرعاندار. ازامات­تىق نەمەسە قىلمىستىق ۇدەرىس شە­گىنەن تىس جۇزەگە اسىرىلاتىن مەدياتسيا كەلىسىم جاساعاننان باس­تاپ وتىز كۇنتىزبەلىك كۇننەن كە­شىكتىرىلمەي اياقتالۋى ءتيىس. قا­جەت بولسا, تاراپتاردىڭ ءوزارا شە­شىمى بويىنشا مەدياتسيانى وتك­ىزۋ مەر­زىمى وتىز كۇنتىزبەلىك كۇن­گە دەي­ىن ۇزارتىلۋى مۇمكىن. دە­گەن­مەن بۇل مەرزىم جيىنتىعى ال­پىس كۇنتىزبەلىك كۇننەن اسپاۋى ءتي­ىس. ەرەكشە جاعدايلاردا شە­شى­لەتىن داۋدىڭ قيىندىعىنا بايلانىستى قوسىمشا اقپارات پەن قۇجاتتار قاجەت بولعان جاعدايدا مەدياتسيانى وتكىزۋ مەرزىمى تاراپتاردىڭ جا­نە مەدياتوردىڭ كەلىسۋىمەن وتىز كۇن­تىزبەلىك كۇننەن اسىرماي ۇزار­­تى­لۋى مۇمكىن. مەدياتسيانى قول­­دانۋعا بايلانىستى ءبىر مىسال كەل­تىرەتىن بولساق, نەكەنى جال­عاس­تى­رۋعا, اتا-انا قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرۋعا, بالالاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرىن بەلگىلەۋگە, اتا-انالارىنىڭ بالالاردى باعىپ-كۇتۋ جاعدايىنا قا­تىستى ەرلى-زايىپتىلار ارا­سىن­داعى كەلىسپەۋشىلىكتەر مەدياتسيا ار­قىلى شەشىلۋى مۇمكىن.

اباي سابيراددينوۆ, مۇنايلى اۋداندىق سوتىنىڭ باس مامانى 

ماڭعىستاۋ وبلىسى