ساكەن سەيفۋللين – قازاق حالقىنىڭ دارىندى پەرزەنتى, ەلىنىڭ بوستاندىعى مەن تاۋەلسىزدىگى جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ, بۇكىل كۇش-جىگەرىن, ءبىلىمىن سارت ەتكەن ابزال ازامات. ساكەن قازاق-كەڭەس ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى, كورنەكتى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى. قازاقستان كەڭەستەرىنىڭ ءىىى سەزىندە (1922 ج.) حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلانعانى دا كوپشىلىككە ءمالىم.
اقيىق اقىن, جازۋشى قازاق ادەبيەتىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوستى. ول ءوزىنىڭ دارىنى مەن ونەرىن حالىق مۇددەسىنە, تۋعان ەلىنىڭ جارقىن بولاشاعىنا ارنادى, جاڭا زاماننىڭ داۋىلپاز سايىپقىران اقىنى اتاندى. اتتەڭ «كىناسىز كىنالى» بولىپ, 1938 جىلى اتىلىپ كەتتى. قازاق ەلىنىڭ تاريحىندا ەلەۋلى ورنى بار ساكەننىڭ ەسىمىن حالقى قاستەرلەپ, اركەز قۇرمەت تۇتادى. رەسپۋبليكامىزدا كوشەلەر, مەكتەپتەر, تەاتر مەن جوعارى وقۋ ورنى ساكەن سەيفۋللين ەسىمىمەن اتالادى. استانا قالاسىندا س.سەيفۋللين مۇراجايى جۇمىس ىستەيدى.
دەي تۇرعانمەن, وسىنداي تاريحي تۇلعا, ابزال ازاماتقا قوستاناي وڭىرىندە لايىقتى قۇرمەت كورسەتىلمەي وتىرعانى وكىنىشتى-اق. راس, قوستانايلىقتار دا ونى ۇمىتقان جوق. قالادا س.سەيفۋللين اتىندا كوشە بار. كوشە اتاۋى ءبىر «ل» ارپىمەن «سەيفۋلين» دەپ قاتە جازىلعان. اڭگىمە وسى كوشەنىڭ اتىندا ەمەس, زاتىندا بولىپ تۇر. ونى كوشە دەپ اتاۋعا اۋىز بارمايدى. كەزىندە دۇرىلدەگەن ماۋىتى-شۇعا كومبيناتى ورنالاسقان شاعىن اۋدانعا كىرە بەرگەندە وڭ جاق قاپتالدا قالاتىن, قالتارىستا تۇرعان بىرنەشە ءۇيدى سەيفۋللين كوشەسى دەپ اتاي سالعان دەپ ەستىگەنبىز. بۇدان قوستاناي قالالىق كەڭەسى باسشىلارىنىڭ ىسكە نەمقۇرايلى قاراعانى بايقالادى.
ءبىز سول كوشەنى ىزدەۋگە شىقتىق. قاسىمدا قارت پەداگوگ, حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى ەلتاي شوجانوۆ جولداسىم بار. قالتارىستاۋ ورنالاسقانسىن با, الدە كۇن سۋىق بولعاندىقتان با جۇرگىنشىلەر سيرەك. الدىمىزدان 70-تەن اسقان ايەل كەزەكتى. ءوزىن رايسا يۆانوۆنا دەپ تانىستىرعان وعان شارۋامىزدى ايتىپ, سەيفۋللين كوشەسىن سۇرادىق. سوزگە بەيىل كىسى ەكەن, ءوزىنىڭ سپانديار كوبەەۆ كوشىسىندە تۇراتىنىن ايتتى.
– بۇگىندە كوشەلەردىڭ اتى ءجيى وزگەرىپ جاتىر عوي. سەيفۋللين كوشەسى دەگەندى سىزدەردەن ءبىرىنشى رەت ەستىپ تۇرمىن, دەدى.
ءارى قاراي كەتتىك. ءبىر بويجەتكەندى كەزىكتىردىك, شاماسى ستۋدەنت بولسا كەرەك. ول دا ونداي كوشەدەن بەيحابار. ءسوز اراسىندا «ساكەن سەيفۋلليننىڭ كىم ەكەنىن بىلەسىڭ بە؟» دەپ سۇراعانبىز. «جوق, بىلمەيمىن» دەپ كەسىپ ايتتى الگى قىز.
ەندى نە ىستەيمىز دەپ اڭتارىلىپ تۇرعانىمىزدا, بالا جەتەكتەگەن, جاسى 60-تى القىمداعان ايەل كەزىكتى. وعان دا شارۋامىزدى ايتىپ, ءجون سۇرادىق. – اناۋ ءبىر ۇيدە ساققۇلاق, كوپ نارسەدەن حابارى بار كىسى تۇرادى. ءبىر بىلسە سول كىسى بىلەدى, سوعان بارعاندارىڭىز ءجون بولار,– دەپ كەڭەس بەردى. ەرىنبەي ول ۇيگە دە باردىق. ەسىك الدىندا كەزىككەن قارت ءوزىن اناتولي ستەپانوۆيچ دەپ تانىستىردى. ءجونىمىزدى بىلگەن سوڭ قاريا:
– تۋرا كەلىپسىزدەر, ءبىزدىڭ ءۇي ساكەن سەيفۋللين كوشەسىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. ال اعىمنان جارىلىپ ايتار بولسام, بۇل كوشەنىڭ باسى قايدا, اياعى قايدا ەكەنىنەن ءوزىم دە بەيحابارمىن. كورىپ تۇرسىڭدار عوي, سوناۋ تۇرعان ەسكىلەۋ ەكى ءۇي, انا تۇستا ءبىر ءۇي, مىنا التى قاباتتى ءۇي سەيفۋللين كوشەسى سانالادى. ۇمىتپاسام, سەيفۋللين كوشەسى اتالعانىنا قىرىق جىلداي بولىپ قالدى-اۋ,– دەپ اڭگىمەسىن اياقتادى.
تاعى دا ولاي-بۇلاي ءجۇرىپ, ءبىر بۇيىردە تۇرعان ءۇش پاتەرلى ۇيگە بۇرىلدىق. جاتاعانداۋ كەلگەن باسپانانىڭ كۇنشىعىس جاعىنداعى ەسىگىنەن ىشكە ەندىك. ءۇي يەسى الپىستان اسقان كىسى ەكەن, وعان دا كەلگەندەگى شارۋامىزدى ايتتىق.
– ءيا, سىزدەر ىزدەگەن كوشەنىڭ تۇرعىنىمىن. وكىنىشكە قاراي, سەيفۋللين اتىنداعى كوشە تۋرالى بالەندەي ەشتەڭە ايتا المايمىن, ونى كوشە دەۋگە دە اۋىز بارمايدى. ءبىر بەلگىلىسى, انا ماڭداعى التى قاباتتى تۇرعىن ءۇي دە سول كوشەگە جاتادى. ۇلكەندەۋ ءۇي, ءبىر قاۋىم ەل عوي, جاي-جاپسارىن سولار بىلەتىن بولار,– دەپ ءبىزدى شىعارىپ سالدى.
الگى كىسىنىڭ سىلتەۋىمەن يرەلەڭدەگەن جالعىز اياق جولعا ءتۇسىپ الىپ, التى قاباتتى ۇيگە دە ات باسىن تىرەدىك. ىشكە كىرىپ, ەكى-ءۇش ەسىكتى قاعىپ ەدىك, ەشكىم جاۋاپ بەرمەدى. ايتەۋىر, ءبىر ەسىكتى ۇلكەن كىسى اشتى.
– ءۇي تاپپاي كەلمەگەن شىعارسىڭدار, تورلەتىڭدەر,– دەپ بايەك بولىپ جاتىر اقساقال. تانىسىپ, ءجون سۇراسقاننان كەيىن وعان دا شارۋامىزدى ايتتىق. – ءبىزدىڭ بۇل ۇيدە تۇرىپ جاتقانىمىزعا ءۇش جىلدان اسىپ بارادى. مەن بۇل تۇستا كوشە كورىپ تۇرعانىم جوق. كورشىلەرىمىزدىڭ ايتۋىنشا, كوشە بار, 20 شاقتى ۇيدەن تۇرادى ەكەن. وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارى ولاردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, گەرتسەن كوشەسىنىڭ 1-ءشى وتپەسى دەپ اتاپتى. ال ءبىز تۇرىپ جاتقان ءۇي كەيىنىرەك ەسكىرگەن سوڭ, 80-جىلدارى كۇرەلىپ تاستالىپ, سولاردىڭ ورنىنا تۇرعىزىلىپتى. وسى شاعىن اۋدانداعى 6 قاباتتى جالعىز ءۇي وسى عانا. ساكەن سەيفۋللين سياقتى ءبىرتۋار اسىل ازاماتىمىزعا وسىنداي كوشەنى بەرگەن سول كەزدەگى قالا باسشىلىعى, قالالىق كەڭەستىڭ دەپۋتاتتارى نە ويلادى ەكەن؟! بۇل ساكەننىڭ ارۋاعىن قورلاۋ عوي, – دەپ قاريا ءبىراز وكپە-نازىن اقتاردى.
سونىمەن ساكەن سەيفۋلليننىڭ اتىنداعى كوشەنىڭ وڭ جاق بەتىندە التى قاباتتى №2-ءۇي, ال سول جاق بەتىندە 3, 5, 7, 13 ءنومىرلى ۇيلەر ورنالاسىپتى. №1, №9-ۇيلەر توزىعى جەتكەن سوڭ كۇرەلىپ تاستالسا كەرەك.
وسىدان 50 جىل بۇرىنعى مىنا اقپاراتقا نازار اۋدارايىق. وبلىستىڭ مەملەكەتتىك ءارحيۆىنىڭ مامانى ناتاليا زدوروۆەتس قوستاناي قالاسىنىڭ «ناشا گازەتا» اپتالىعىندا «چتو بىلو, تو بىلو» دەگەن ايدارمەن اپتا سايىن شاھار ومىرىندە بولعان ايتۋلى وقيعالار جونىندە قىسقا اقپاراتتار بەرىپ تۇرادى. گازەتتىڭ 2009 جىلعى 14 مامىرداعى سانىندا (№20) بىلاي دەپ جازىلعان: «22 مايا 1968 گودا ۆ رايونە كومبيناتا حلەبوپرودۋكتوۆ ۆ كۋستاناە پەرەيمەنوۆان 1-ي پروەزد گەرتسەنا ۆ ۋليتسۋ سەيفۋللينا».
قايران ساكەن! ەلىم دەپ ەڭىرەگەن اتپال ازاماتقا قوستانايدا ءجونى ءتۇزۋ ءبىر كوشەنىڭ بۇيىرماعانىن قايتەرسىڭ.
قاناپيا مىرزاعوجين, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, اۋليەكول اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى