ءوندىرىسى وركەندەگەن كەز كەلگەن ەلدىڭ دامىعان ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشى ماشينا جاساۋ ونەركاسىبى بولىپ تابىلادى. وركەنيەت بيىگىنە ۇمتىلعان تاۋەلسىز قازاقستان دا ءوزىنىڭ ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ ۇردىسىندە ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋعا بارىنشا دەن قويىپ كەلەدى.
اقيقاتىن ايتار بولساق, جىلدار بويى بۇل سالادا ءبىزدىڭ ەلىمىز اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىككە جەتىپ كورگەن ەمەس. سوناۋ كەڭەستىك داۋىردە رەسپۋبليكامىز وداقتىڭ بىرىڭعاي شيكىزات قويماسىنا اينالىپ, جوعارى تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن ماشينا جاساۋ سالاسى سانالى تۇردە قولعا الىنبادى. وكپەنى قىسقان وتپەلى كەزەڭنىڭ تىم سوزىلىپ كەتۋىنە بايلانىستى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا دا ەكونوميكامىزدىڭ بۇل ماڭىزدى سالاسىن دامىتۋ كەنجەلەپ قالدى. وركەنيەتتى ەكونوميكانىڭ تۇعىرى بولىپ تابىلاتىن ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋعا تەك مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن 2010 جىلى قابىلدانعان ەلىمىزدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ناتيجەسىندە عانا بەتبۇرىس باستالدى.
بۇگىندە ەلىمىزدە ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ كەشەندى ءوندىرىسى قالىپتاسىپ قانا قويعان جوق, سونىمەن بىرگە يندۋستريالىق دامۋدىڭ جاڭا قىرلارى اشىلىپ, ەل ەكونوميكاسىنىڭ مۇناي شيكىزاتىنا تاۋەلدىلىكتەن قۇتىلۋىنىڭ العاشقى نىشاندارى قالىپتاسا باستادى. يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ بەسجىلدىقتارى بەلەسىندە ەلىمىزدىڭ ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى ەسەلەي ارتتى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ شەڭبەرىندە بۇل سالادا جۇزدەن استام ءىرى جوبالار ىسكە قوسىلدى. مەملەكەتتىڭ ماقساتتى كومەگىنىڭ ناتيجەسىندە بۇرىن-سوڭدى قازاقستاندا شىعارىلىپ كورمەگەن ونىمدەردى شىعارۋ جولعا قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, قازىر ەلىمىزدە ءموبيلدى بۇرعىلاۋ كەشەندەرىن, ەلەكتروۆوزدار, لوكوموتيۆتەر, جۇك جانە جولاۋشىلار ۆاگوندارىن, بۋلدوزەرلەر, جەڭىل جانە جۇك اۆتوموبيلدەرىن شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارى قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. تىكۇشاقتار شىعاراتىن كەشەندى زاۋىت ىسكە قوسىلدى.
تاريح قويناۋىنا كىرگەن كەشەگى 2017 جىلى قايتا وڭدەۋ سالاسى ونەركاسىبى ونىمدەرىنىڭ ىشىندە ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى ونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمى 10 پايىزعا جەتتى. بۇرىنعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا وتكەن جىلى جەڭىل اۆتوموبيلدەر شىعارۋ 4,7 ەسە, تەمىر جول ۆاگوندارىن شىعارۋ 9 ەسە, ترانسفورماتورلار شىعارۋ 2 ەسە ارتتى. جەلتوقسان ايىندا وتكەن «جاڭا يندۋستريالاندىرۋ: قازاقستاندىق بارىستىڭ قادامى» اتتى ءداستۇرلى ۇلتتىق تەلەكوپىردە سويلەگەن سوزىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بۇگىندە قازاقستان الەمگە بەلگىلى ون سەگىز برەند بويىنشا اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ ءارتۇرلى مودەلدەرىن قۇراستىرادى. ولاردى ءبىز قىتاي, رەسەي, تاجىكستان, وزبەكستان جانە باسقا ەلدەرگە ەكسپورتتاي باستادىق», دەپ اتاپ كورسەتتى.
ءۇيد مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعىندا ەكونوميكانىڭ 14 سەكتورىنا باسىمدىق بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە التاۋى ماشينا جاساۋ سالاسىنا قاتىستى سەكتورلار بولىپ تابىلادى. «يندۋستريالاندىرۋ اۋقىمىندا ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ الەۋەتى اسا زور. بۇل سالانى قارقىندى دامىتۋ ارقىلى ءبىز جوعارى سۇرانىسقا يە تەحنولوگيالىق تاۋارلارمەن ىشكى رىنوگىمىزدى قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك جاسايمىز. ماشينا جاساۋ – ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدى جەدەل تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋدىڭ درايۆەرى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا ەكونوميكامىزدىڭ وسى ماڭىزدى سالاسىن دامىتۋ ارقىلى ءبىز جاھاندىق ەكوجۇيەدەگى 4.0 ترەندىنە لايىق بولۋ ماقساتىن باستى باعدارعا الدىق. ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى سالاسىندا تاجىريبەلى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بەلسەندى جۇمىس اتقارىپ جاتىرمىز. قازىردىڭ وزىندە قازاقستاندىق ماشينا جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ ونىمدەرى رەسەي, قىتاي جانە بىرقاتار تمد مەملەكەتتەرىنىڭ رىنوگىندا جوعارى سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر», دەيدى «قازاقستان ماشينا جاساۋشىلارى وداعىنىڭ» باسشىسى مەيرام پىشەمباەۆ.
ۇزاق جىلدار بويى كەنجەلەپ قالعان ماشينا جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ دامۋى قانشالىقتى قارقىن العاندىعىن 2015-2019 جىلدارى جۇزەگە اسىرىلاتىن ەكىنشى بەسجىلدىقتىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن مىنا كەشەندى كاسىپورىندار كەستەسى ارقىلى-اق كوز جەتكىزۋگە بولادى. ياعني وسى مەرزىمدە تولىق ءونىم شىعاراتىن وسكەمەن قالاسىنداعى اۆتوموبيل زاۋىتى, شاعىن كاتەرلەردى كەڭەيتۋ جانە جاڭعىرتۋ جونىندەگى ورال قالاسىنداعى وندىرىستىك ورتالىق, كوتەرگىش كراندار شىعاراتىن قاراعاندى زاۋىتى, ەلەكتر جۇكتيەگىشتەر شىعاراتىن قىزىلوردا وندىرىستىك ورتالىعى, تەمىر جول ۆاگوندارىنىڭ جۇپ دوڭعالاقتارىن شىعاراتىن ەكىباستۇز زاۋىتى جانە باسقا بىرقاتار ءىرى جوبالار جۇزەگە اسىرىلماق. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە جاپپاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان بۇل جوبالار ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ بولاشاقتا ەل ەكونوميكاسىنىڭ بەرىك تۇعىرىنا اينالاتىنىنا سەنىم ۇيالاتادى. ىسكە ءسات!
جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»