قازاقستان اۋماعى ارقىلى قىتايعا تاسىمالداناتىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ گازى مەن ەكسپورتتالاتىن وتاندىق گازدىڭ كولەمى ارتتى.
ەل تاۋەلسىزدىگى كۇنى قارساڭىندا اۋليەاتا وڭىرىندە «قازمۇنايگاز» ۇك» اق «قازاقستان-قىتاي» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ جاڭا №3 (كس-3) كومپرەسسورلىق ستانساسىن پايدالانۋعا بەردى. وسىلايشا, «قازاقستان-قىتاي» گاز قۇبىرى جاڭا كومپرەسسورلىق ستانسا ەسەبىنەن قۋاتىن ۇلعايتتى. اتالعان نىسان وبلىس ورتالىعى تاراز قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى «ايشا ءبيبى» ەلدى مەكەنى ماڭىندا ورنالاسقان جانە ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ «س» تارماعىنىڭ جوسپارلانعان 8 ستانساسىنىڭ ءبىرى. ستانسا جۇمىسى «قازترانسگاز» اق استانادا ورنالاسقان ديسپەتچەرلىك ورتالىعىنان ونلاين رەجىمدە باستاۋ الدى. اتالعان سالتاناتتى شاراعا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ك.كوكىرەكباەۆ, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى س.مىڭباەۆ, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق اتقارۋشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ق.شارىپباەۆ جانە رەسپۋبليكالىق باق وكىلدەرى قاتىستى.
اۋليەاتالىق جۇرتشىلىق – حالىقارالىق مەگاجوبانىڭ بەرەرى مول ەكەنىن الدەقاشان سەزىنىپ ۇلگەردى. ايماقتاعى جۇزگە تارتا شاڭىراقتىڭ مۇشەلەرى وسى جەردەن جۇمىس تاپسا, وبلىس بيۋدجەتى دە قوماقتى قارجىمەن تولىققان.
كارىم ناسبەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, باسقا دا گاز تاسىمالداۋ وبەكتىلەرى سياقتى كومپرەسسورلىق ستانسانى ىسكە قوسۋ, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بۇگىنگى كۇنى وبلىستا 377 ەلدى مەكەننىڭ 181-ءى گازداندىرىلعان, دەيدى كارىم كوكىرەكباەۆ.
– وسىنداي ءىرى گاز تاسىمالداۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن 2020 جىلعا دەيىن تاعى دا 147 ەلدى مەكەندى گازداندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ياعني گازبەن قامتىلعان ەلدى مەكەندەر ءوڭىر بويىنشا 87 پايىزعا جەتپەك. سونىمەن قاتار بۇل – بيۋدجەتكە قوسىمشا تۇسىمدەر, قوسىمشا جۇمىس ورىندارى. تەك قانا ءبىزدىڭ وبلىسقا وسى قۇبىر جوباسىنان سالىق تۇرىندە 500 ملن تەڭگە ءتۇسىپ وتىر. سوندىقتان دا ءبىز ەلدىڭ يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس جاساپ جاتقان گاز ماماندارىنا شىنايى ريزالىق بىلدىرەمىز, دەپ اتاپ ءوتتى سالتاناتتى شارا بارىسىندا.
ونلاين رەجىمدە وتكەن بۇل شارادا استانا تورىنەن ءسوز العان «قازمۇنايگاز» ۇك اق باسقارما توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ تا جامبىلدىقتارعا ىستىق لەبىزىن جەتكىزدى. ونىڭ پىكىرىنشە, 9 جىل ىشىندە «قازاقستان-قىتاي» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىندا 11 كومپرەسسورلىق ستانسا تۇرعىزىلدى, ەكەۋىن كەلەسى جىلى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال قۇرىلىس جۇمىستارىنا جالپى سانى 15 مىڭنان استام ادام تارتىلىپتى.
«بۇل بىزگە جىلىنا گازدىڭ 55 ملرد تەكشە مەتر جالپى قۋاتىنا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى 9 جىل ىشىندە, تولىق قۋاتىنا شىقپاعاننىڭ وزىندە, 200 ملرد تەكشە مەتر ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ گازى وسى قۇبىر ارقىلى تاسىمالداندى. بيىلعى قىسقى كەزەڭدە, ءبىز قازاقستاندىق گازدىڭ 2 - 2,5 ملرد تەكشە مەترىن قىتايعا ەكسپورتتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. جالپى, قىتايعا 5 ملرد تەكشە مەتر ءوز گازىمىز ەكسپورتتالاتىن بولادى. ارينە, مۇنىڭ بارلىعى گاز ماماندارىنىڭ ۇلكەن ەڭبەگى. ەڭبەكتەرىڭىزگە جەمىس تىلەيمىن! مەرەكەلەرىڭىز قۇتتى بولسىن!» – دەدى ساۋات مۇحامەتباي ۇلى.
ءۇشىنشى تارماق اتالىپ كەتكەن «س» جەلىسىنىڭ ءنومىر 3-ءشى كومپرەسسورلىق ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى 2014 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا باستالعان. جالپى اۋدانى 6 گەكتار جەردى الىپ جاتىر. قۇرىلىسقا 1000-نان استام ادام جانە 200-دەن استام ءتۇرلى ماشينالار مەن مەحانيزمدەر جۇمىلدىرىلدى. Rolls Royce اگرەگاتتارى ساعاتىنا 2,4 ملن تەكشە مەتر گاز ايداۋعا قاۋقارلى.
پايدالانۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن 120 ادامعا ارنالعان ۆاحتالىق كەنت سالىندى. بۇگىندە 115 قىزمەتكەر جۇمىسقا ورنالاسىپ, ولارعا بارلىق جاعداي جاسالعان.
وسىنىڭ ءبارى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسقان «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ايماقتا كولىكتىك-لوگيستيكا سالاسىن دامىتۋدىڭ جاڭا قادامى دەۋگە بولادى.
كس-3 «ورتالىق ازيا-قىتاي» ترانسۇلتتىق جوباسىنىڭ قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلادى. گاز ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاڭا وبەكتىسى گاز قۇبىرىنىڭ «س» تارماعىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە جىلىنا 25 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن گاز تاسىمالداۋ كولەمدەرىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە گازدى ۇزدىكسىز تاسىمالداۋ پروتسەسىنىڭ بارىنشا تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
مامانداردىڭ بەرگەن مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 2017 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنا دەيىن, «قازاقستان-قىتاي» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ «ا, ۆ جانە س» تارماقتارىنداعى قۇرىلىس جۇمىستارىنا 15 مىڭنان استام ادام تارتىلعان. تۇراقتى 1113 جۇمىس ورنى اشىلعان. ولاردىڭ 90 پايىزى جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەكەن.
ايتا كەتەرلىگى, جوبانى سالۋ مەن ودان ءارى پايدالانۋدى ۇلتتىق وپەراتور «قازترانسگاز» اق جانە «Trans-Asia Gas Pipeline Co. Ltd» كومپانيالارىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى – «ازيالىق گاز قۇبىرى» جشس ىسكە اسىردى.
ەرمان ابديەۆ, جۋرناليست
جامبىل وبلىسى