پارلامەنت سەناتىندا ء«دىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭدى ىسكە اسىرۋ بارىسىنا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بولدى. بۇل تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
سەناتتىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى بىرعانىم ءايتىموۆا ءدىني سالاداعى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ, كونفەسسياارالىق كەلىسىم مەن تولەرانتتىقتى نىعايتۋ, ءدىني ەكسترەميزم مەن راديكاليزمنىڭ كەز-كەلگەن تۇرىندەگى يدەولوگيادان جەرگىلىكتى حالىقتىڭ قورعانىسىن قالىپتاستىرۋداعى مەملەكەت ناقتى شارالار قابىلداعانىن اتاپ ءوتتى.
ب. ءايتىموۆا 2011 جىلى قابىلدانعان ء«دىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭ ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارعانىن اتاپ ءوتتى. سەناتوردىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان ءدىني سالاداعى مەملەكەتتىك ساياسات تۇجىرىمداماسى وسى سالاداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە باسقارۋ شارالارى جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدىڭ نەگىزىنە اينالۋى ءتيىس.
پارلامەنت سەناتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەكتاس بەكنازاروۆ ءوز سوزىندە ء«دىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭ قابىلدانعاننان بەرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە جانە الەمدە ەلەۋلى وزگەرىستەر بولعانىن, جاڭا قاتەرلەر مەن قاۋىپتەردىڭ پايدا بولعانىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە پارلامەنت الدىندا ءدىن تۋرالى زاڭنامانى ۋاقىتتىڭ تالابىنا سايكەس كەلتىرۋ مىندەتى تۇر.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا «راديكالدى يدەولوگيالار عاسىرى كەلمەسكە كەتكەنى» تۋرالى ماڭىزدى يدەيانى ايتقان بولاتىن. سونىمەن بىرگە ب. بەكنازاروۆ قوعامدى ىشتەن بۇزاتىن ءدىني راديكاليزم تولىقتاي جويىلدى دەپ ايتا المايمىز, دەپ سانايدى. پارلامەنت جوعارعى پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جاڭا زاڭدا قوعامدى راديكالدى دۇنيەتانىمنان جانە كەز-كەلگەن بۇلدىرگىش ءىس-قيمىلدان قورعاۋعا كومەكتەسەتىن شارالاردى قاراستىرۋعا شاقىردى.
ب. بەكنازاروۆ ء«دىني قىزمەت تۋرالى» زاڭداعى «مەملەكەت ءدىن جانە ءدىني بىرلەستىكتەردەن بولەك» دەگەن 3 باپتى قايتا قاراۋ قاجەتتىگى تۋرالى ۇسىنىس ايتتى. سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مەملەكەتتىڭ دىننەن ءبولىنىسى تۋرالى مۇنداي ءۇزىلدى-كەسىلدى انىقتاما كەڭەستىك كەزەڭنەن تۋىنداعان دەپ سانايدى. «ەگەردە مەملەكەتتە ءدىني سەنىمگە بوي ۇراتىندار, ءدىني بىرلەستىكتەر مەن ءدىني قىزمەتشىلەر جانە سىيىنۋ ورىندار سانى كۇن سايىن ۇلعايىپ كەلە جاتقاندا, ولاردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ ءۇشىن مەملەكەت ارنايى مينيسترلىك قۇرىلىپ, زاڭ قابىلدانسا, ونى بولەك دەپ ايتۋعا بولا ما؟». قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان ءدىني سالاداعى مەملەكەتتىك ساياسات تۇجىرىمداماسىنىڭ قابىلدانۋى دا مەملەكەتتىڭ ءدىني سالاعا نازارى تۋرالى ايعاقتاپ وتىر.
وسىعان بايلانىستى ب. بەكنازاروۆ شاراعا قاتىسۋشىلارعا ء«دىني قىزمەت تۋرالى» زاڭنىڭ 3 بابىن وزگەرتۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاۋدى ۇسىندى.
ءدىن ىستەر جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۋرلان ەرمەكباەۆ سەناتورلارعا ءوز مەكەمەسى قىزمەتىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى بايانداپ, ءدىني قىزمەت تۋرالى زاڭناماعا ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىرعان تۇزەتۋلەر تۋرالى ايتتى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, تالقىلاۋعا 12 زاڭنامالىق اكتىگە 50-گە جۋىق وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى. بارلىق تۇزەتۋلەردى ءۇش بولىككە توپتاستىرۋعا بولادى.
العاشقى بولىك ءدىندى بۇلدىرگىش ماقساتقا پايدالانۋعا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, زاڭناماعا «بۇلدىرگىش ءدىني اعىمدار» مەن ء«دىني راديكاليزم» سەكىلدى قۇقىقتىق ۇعىمدار ەنگىزىلەدى. زاڭ جوباسى بۇلدىرگىش اعىمداردىڭ بەلگىلەرى مەن سىرتقى كورىنىستەرىن پايدالانۋعا جانە جاريا تۇردە كورسەتۋگە, ولاردىڭ يدەولوگياسىن تاراتۋعا تىيىم سالۋمەن قاتار بىرقاتار شارالاردى قاراستىرادى. ەكىنشى بولىكتە مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىن ناقتىلاۋعا قاتىستى ەرەجەلەر بار. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ مۇددەسىنە قىزمەت بابىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە جول بەرمەۋگە قاتىستى تالاپتار ناقتىلاندى. ءدىني قىزمەتكە مونيتورينگ جۇرگىزۋگە قاتىستى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ (ەڭ الدىمەن اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ) مىندەتتەرى ۇلعايتىلادى.
ءۇشىنشى بولىكتە ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ جۇمىسىن وڭايلاتۋعا جانە تۇسىنىكتى ەتۋگە باعىتتالعان. ول, ماسەلەن, ايماقتىق ءدىني بىرلەستىكتەردى تىركەۋگە قاتىستى تالاپتاردى وڭايلاتۋعا قاتىستى.
تالقىلاۋعا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الان اجىباەۆ, ءىىم ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى دەپارتامەنتتىڭ باستىعى اتىعاي ارىستانوۆ, «نۇر استانا» مەشىتىنىڭ باس يمامى, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ نايب-ءمۇفتيى ناۋرىزباي وتپەنوۆ, قازاقستان پراۆوسلاۆ شىركەۋى استانا شىركەۋ وكرۋگىنىڭ قىزمەتكەرى ارحيماندريت سەرگي (كارامىشەۆ), فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى اناتولي كوسيچەنكو جانە باسقالار قاتىستى.
وزەكتى تاقىرىپ بويىنشا سەناتورلار سەرىك بەكتۇرعانوۆ, سەرگەي ەرشوۆ, باقىتجان جۇماعۇلوۆ, ناريمان تورەعاليەۆ, دينار نوكەتاەۆا, تولەۋبەك مۇقاشەۆ, نۇرجان نۇرسيپاتوۆ, ەرىك سۇلتانوۆ جانە دوڭگەلەك ۇستەلگە باسقا دا قاتىسۋشىلار ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
پىكىرسايىس بارىسىندا ءدىن جانە قۇقىق ءتارتىبىن قولدانۋ تاجىريبەسى سالاسىندا بىرقاتار ناقتى ۇسىنىستار ايتىلىپ, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جىبەرىلەتىن بولدى.