باياعىدا ءبىر اپامىزدىڭ «قوي كورمەسەك تە ەشكىلى بايدىڭ قىزى ەدىك» دەگەنىندەي, بۇرىن نارىق, نارىقتىق قاتىناستار دەگەندى الەمدىك ماكروەكونوميكالىق وقۋلىقتاردان عانا بىلەتىنبىز. ال مىنا جالعاندا وزگەرمەيتىن ەشتەڭە جوقتىعىنىڭ اقيقات ەكەندىگىنە تاۋەلسىزدىك العاندا انىق كوزىمىز جەتتى.
نارىقتىق قاتىناستار ءومىردىڭ بارلىق بەينەسىنە, ءتىپتى ادامدىق ارالاس-قۇرالاستىقتىڭ وزىنە وزگەرىس ەنگىزگەن. بۇرىن اۋىلدا كورشى حاقىسى رەتىندە اعايىندىقپەن جاسالاتىن ءشوپ اكەلۋگە, كومىر تۇسىرۋگە كومەكتەسۋ, ءبىر جاققا الىپ بارىپ, الىپ كەلۋ دەگەن قولقايىر, جالپى, كومەك اتاۋلىنىڭ دا ءوزىنىڭ باعاسى انىقتالىپ قالدى. قالاداعى ومىردە ەكىباستان ءار نارسەنىڭ كەسىمدى باعاسى بار. بىراق سول كەسىمدى باعا سىزبەن كادىمگىدەي وينايدى. كەيدە ءتىپتى جۇيكەڭىزگە تيەدى.
كولىگىم جوق بولعاندىقتان بازاردان العان ازىق-ت ۇلىگىمدى ۇيگە جەتكىزۋدەگى تاكسيدەن كورەتىن «قىزىعىم» كوپ, دەيدى ءبىر تانىسىم. تۇراقتى تۇتىنۋشى بولعان سوڭ ولار دا ابدەن تانىپ العان. لىپ ەتە قالىپ 4 ايالداما شاماسىنداعى ۇيىمە 500 تەڭگەگە اكەلىپ تاستايدى. بۇل جۇمىس كۇندەرى بولاتىن جايت. ال سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى الگى جىگىتتەردىڭ باعاسى وزگەرەدى. ەندى مەنەن 1000 تەڭگە الادى جانە ەشبىر مامىلەسىز 500 تەڭگەدەن تاعى بىرنەشە ادامدى الادى. سودان ەڭ بولماسا 1000 تەڭگە الىپ وتىرعان مەنى ءبىرىنشى اپارىپ تاستاسا قۇپ-اق قوي, جوق ءبىز شارلاپ سول جاعالاۋعا دا ءوتىپ كەتىپ, ودان تاعى ءبىر مەكەنجايعا بارىپ ۇيگە ازەر كەلەمىز. جۇيكەڭ جۇقارماي ما؟ جۇقارادى. ايتساڭ, اپكە, يا قارىنداس, ەندى بوس كەتپەيىن, كۇندەلىكتى ناپاقامنىڭ ۇستىنە وسى سەنبى-جەكسەنبىدە تيىن-تەبەنىمدى ەسەلەمەسەم بولمايدى, نەگە تۇسىنبەيسىز, دەپ وزىڭە باس سالادى.
وتكەن جولى كەزەكتى ءبىر ءباسپاسوز ءماسليحاتىنان شىققان سوڭ تاكسي ۇستاعانمىن. «رەگيونعا» قاراستى تاكسيدىڭ تاكسومەترى وتىرعانىم ءۇشىن 400 تەڭگەنى بىردەن ۇرعان. سودان ءار شاقىرىم سايىن 80 تەڭگەدەن جينالىپ, اياعىندا ۇيىمە 1200 تەڭگەگە الىپ كەلدى. ءسىز تاكسومەتر تۇرعاندىقتان جۇرگەن شاقىرىمعا عانا نەگە المايسىز, تەك وتىرعانى ءۇشىن 400 تەڭگە اقى تالاپ ەتۋ تومپاق ەكەن», دەگەندە, ءسىز مۇنى ماعان ەمەس, قالالىق اكىمدىككە ايتىڭىز. قىزمەت كورسەتۋىمىزگە وسىنداي تاريف ەنگىزىلگەن, بىزدىكى قايتا قۇدايىنا قاراعان باعا. ءاربىر وتىرعىزعانعا 600-800, ءتىپتى ودان ارتىق الاتىندارى, ءاربىر شاقىرىم ءۇشىن 120 تەڭگە بەلگىلەيتىنى دە بار. سوندىقتان بىزدىكى بەلگىلەنگەن باعامەن قىزمەت كورسەتۋ. ارينە حالىققا قيىن ەكەنىن تۇسىنەمىز, بىراق ءبىز ويىمىزدان شىعارعان باعا ەمەس», دەدى.
سودان ەلورداداعى تاكسي قىزمەتىنىڭ باعاسىن بىلۋگە دەن قويدىم. راس, باعا سان-الۋان. ماسەلەن, تەك وتىرعانىڭىز ءۇشىن 500 تەڭگەدەن 1500-گە دەيىن الاتىنى دا, ءار شاقىرىمىنا 50 تەڭگەدەن باستاپ 100 تەڭگەدەن, ءتىپتى ودان دا كوپ سوعاتىن تاكسومەترلەرى بار تاكسي قىزمەتتەرى دە قالا كوشەلەرىندە جوڭكىلىپ ءجۇر. ديسپەتچەرلەرگە قالا ىشىندەگى ءبىر عانا قاشىقتىققا بارۋدىڭ قانشا بولاتىنىن ەسەپتەپ بەرۋىن سۇراپ بىلگەنىمدە, ەڭ ارزانى 600 تەڭگە, قىمباتى 1000 تەڭگەگە دەيىن باردى. اراداعى ايىرما 400 تەڭگەنى قۇرايدى ەكەن.
امەريكا, ەۋروپا, ازيانىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە بولىپ, تاكسي قىزمەتىنە جۇگىنگەنىمىز بار. سالوننىڭ ىشىنە ەنگەنىڭىز ءۇشىن عانا اقى الۋدى ەش جەردەن كەزدەستىرمەپپىز. جازدا ەكسپو-عا كەلگەن ءتۋريستى اۋەجايدان قالاعا جەتكىزەمىن دەپ قالتاسىن قاققان تاكسي جۇرگىزۋشىسى جونىندە الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ بەتىندە ەل شۋلاپ كەتكەن-ءتىن. ال كۇندەلىكتى ومىردە جۇگەنسىز باعادان قالا تۇرعىندارى قانشاما تيىنىنان قاعىلۋدا؟ كولىك كىرگەنىڭ ءۇشىن جون تەرىڭدى سىپىرعانداي سىدىرىپ تۇرىپ تەڭگە السا, نە بولعانى سوندا؟
بۇل كۇندە باعاداعى باسسىزدىقتان اياق الىپ جۇرە المايسىز. نارىقتىڭ دا مادەنيەتى, بەلگىلى رەتتەۋشىسى بولۋى كەرەك ەمەس پە؟! توبەگە قاراپ تۇرىپ باعانى «قالتادان الىپ» قويا سالۋدىڭ جويداسىز ءتۇرى ءورشىپ بارادى. قاراپايىم حالىقتىڭ جۇيكەسىن جەپ, قالتاسىن «تەسىك» ەتكەن جابايى نارىقتان مادەنيەتى بار, يماندى نارىققا قاشان قول جەتەدى ەكەن؟..
انار تولەۋحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»