وتاندىق تاريح عىلىمى اۋىر قازاعا ۇشىرادى. 2017 جىلعى 20 قاراشادا كورنەكتى عالىم, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءتولتاي بالاقاەۆ دۇنيەدەن وزدى.
ول 1923 جىلى 13 ساۋىردە بۇرىنعى سەمەي وبلىسىنىڭ ابىرالى اۋدانىندا تۋعان. ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسىپ, ستالينگراد تۇبىندە اۋىر جاراقات العان ول 1944 جىلى قازمۋ-ءدىڭ تاريح فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, 1949 جىلى ونى ويداعىداي بىتىرەدى.
سودان بەرى عىلىم سالاسىندا قاجىماي ەڭبەك ەتكەن ءتولتاي بالاقاەۆتىڭ نەگىزگى قىزمەتى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىندا ءوتتى. عالىم حاتشى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, ديرەكتوردىڭ عىلىمي ىستەر جونىندەگى ورىنباسارى بولعان ت.بالاقاەۆ كوپ تومدىق «قازاقستان تاريحى», سوعىس كەزىندەگى قازاق شارۋالارىنىڭ ەڭبەگىن كورسەتۋ سياقتى ىرگەلى زەرتتەۋلەرگە قاتىناسىپ, 15 كىتاپ جانە جيناقتار شىعاردى.
ت.بالاقاەۆ اسكەري-پاتريوتتىق سالادا دا كوپتەگەن زەرتتەۋلەر جازعان عالىم. زەرتتەۋشىلىكتى عىلىمي ۇستازدىق جۇمىسپەن ۇشتاستىرعان عالىم – 17 عىلىم كانديداتى مەن دوكتورىن دايارلادى. ونىڭ شاكىرتتەرى ءار سالادا قىزمەت ەتۋدە. ونىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى اسكەري عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور, كسرو قارۋلى كۇشتەرى باس شتابىنىڭ باستىعى بولعان ارميا گەنەرالى ۆ.ن.لوبوۆ بۇگىندە دە حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان تۇلعا.
ت.بالاقاەۆ – «قازاق ەنتسيكلوپەدياسى» سياقتى باسىلىمداردىڭ باستاۋىندا تۇرعان عالىم. ول ۇزاق جىلدار ابىلاي حان اتىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار جانە الەم تىلدەرى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بولدى.
اياۋلى جارى, كورنەكتى قالامگەر, جۋرناليست مارقۇم دامەتكەن داۋرەنبەكوۆا ەكەۋىنىڭ وتباسىنان بەلگىلى عالىمدار ءوسىپ شىقتى. ارداقتى ازامات, ارداگەر عالىمنىڭ جارقىن بەينەسى ونى بىلەتىن, قىزمەتتەس بولعان ادامداردىڭ ەسىندە ءاردايىم ساقتالادى.