ەۋروپا فۋتبول قاۋىمداستىق وداعى (ۋەفا) 2011 جىلى كيپردە وتكەن ستراتەگيالىق كەزدەسۋدە ۇلتتىق قۇرامالار اراسىندا فۋتبولدى دامىتۋ ماقساتىندا ۇلتتار ليگاسىنىڭ يدەياسىن ۇسىنعان بولاتىن.
بۇل ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى جانە مۇقيات تالقىلاۋ كيپردەگى كەزدەسۋدە باستالىپ, ونى ءۇش جىل بويى جوعارى Executive باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندەگى تالقىلاۋلار جالعاستى. ال 2014 جىلى 27 ناۋرىزدا استانادا وتكەن ۋەفا-نىڭ XXXVIII كەزەكتى كونگرەسىندە ۇلتتار ليگاسىن قۇرۋ يدەياسى ەۋروپالىق ۇلتتىق بىرلەستىكتەردىڭ پرەزيدەنتتەرى تاراپىنان ءبىراۋىزدان قولداۋ تاپتى. ءسويتىپ, ۋەفا فۋتبولدان ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ 60 جىلدىعىن تويلاۋ ماقساتىندا وسىنداي جاڭا جۇيە ەنگىزدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 2020 جىلعى ەۋروپا بىرىنشىلىگىنە 24 ۇلتتىق قۇراما قاتىسادى جانە ويىندار ەۋروپانىڭ 13 قالاسىندا وتەدى.
جاڭا ءتۋرنيردىڭ ماقساتى – كوپتەگەن دوستاستىق ماتچتاردى رەسمي ويىندارعا اۋىستىرۋ ارقىلى فۋتبولدىڭ قۇرامالار دەڭگەيىندە دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزۋ. سونىمەن قاتار دەڭگەيى تەڭ ۇلتتىق قۇرامالارعا ءبىر-بىرىمەن ويناۋعا مۇمكىندىك بەرۋ.
كەلەسى جىلى باستالاتىن ۋەفا ۇلتتار ليگاسىندا ەۋروپاداعى 55 قۇراما ءتورت ليگادا دوداعا تۇسەدى. ءار ديۆيزيوننىڭ ءوزى بىرنەشە توپقا بولىنەدى. ياعني, ۋەفا رەيتينگى بويىنشا A, B, C جانە D ليگاسىنا بولىنەدى. 2018 جىلدىڭ قىركۇيەك پەن قاراشا ايلارى ارالىعىندا قاتىسۋشىلار ءبىر-بىرىمەن ءوز جانە سىرت الاڭدا وينايدى. وسىلايشا كوماندالار حالىقارالىق فۋتبول كۇنتىزبەسىنە ساي ءتورت نەمەسە التى ماتچ وتكىزەدى.
ەندى قاي توپتا قانداي قۇرامالار سىنعا تۇسەتىنىنە توقتالىپ وتسەك. «ا» ليگاسىندا ۋەفا رەيتينگىنىڭ العاشقى 12 ورىندا تۇرعان كوماندالار ونەر كورسەتەدى. كەلەسى 12 قۇراما «ۆ» ليگادا وينايدى. «س» ليگاسىندا 15, «D» ليگاسىندا 16 قۇراما ءوزارا مىقتىلاردى انىقتايدى.
«ا» ليگاسى
گەرمانيا, پورتۋگاليا, بەلگيا, يسپانيا, فرانتسيا, انگليا, شۆەيتساريا, يتاليا, پولشا, يسلانديا, حورۆاتيا, نيدەرلاند.
ەۋروپانىڭ ۇزدىك قۇرامالارىنان جاساقتالعان بۇل ليگادا ءۇش قۇرامادان ءتورت توپقا بولىنەدى. «ا» ليگانىڭ ءتورت توبىنداعى جەڭىمپازدار 2019 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا پلەي-وفف جۇيەسى بويىنشا ۇلتتار ليگاسىنىڭ ۇزدىگىن انىقتاۋ ءۇشىن (جارتىلاي فينال, ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن جانە فينال) ويىن وتكىزەدى. ۋەفا ۇلتتار ليگاسىنىڭ فينالدىق كەزەڭى قاي ەلدە وتەتىنى قاتىسۋشى كوماندالار اراسىنان ىرىكتەلىپ, 2018 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا حابارلانادى. ءوز توبىندا سوڭعى ورىنعا يە بولعان ءتورت كوماندا 2020 جىلى وتەتىن ءتۋرنيردىڭ ۆ ليگاسىندا ونەر كورسەتەدى. ال ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن ءتورت قۇراما ەۋرو-2020 فينالىنا جولداما الا الماسا, 2020 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پلەي-وفف جۇيەسى بويىنشا ءبىر جولدامانى ساراپقا سالادى.
«ۆ» ليگاسى
اۋستريا, ۋەلس, رەسەي, سلوۆاكيا, شۆەتسيا, ۋكراينا, يرلانديا, بوسنيا جانە گەرتسەگوۆينا, سولتۇستىك يرلانديا, دانيا, چەحيا, تۇركيا.
بۇل ليگادا دا ءۇش قۇرامادان ءتورت توپقا بولىنەدى. توپ جەڭىمپازدارى اۆتوماتتى تۇردە «ا» ليگاسىنا اۋىسسا, ەڭ تومەن ناتيجە كورسەتكەن ءتورت قۇراما «س» ليگاسىنا ويىسادى.
«س» ليگاسى
ۆەنگريا, رۋمىنيا, شوتلانديا, سلوۆەنيا, گرەكيا, سەربيا, البانيا, نورۆەگيا, چەرنوگوريا, يزرايل, بولگاريا, فينليانديا, كيپر, ەستونيا, ليتۆا.
بۇل ليگادا دا توپتاعى قۇرامالار سانى كىشكەنە وزگەرەدى. ياعني ءبىر توپتا ءتورت قۇراما بولسا, قالعان ءۇش توپتا ءتورت قۇراما سىنعا تۇسەدى. توپ جەڭىمپازدارى «ۆ» ليگاسىنا جولداما السا, سوڭعى ورىن يەلەنگەن ءتورت قۇراما «D» ليگاسىنا تۇسەدى.
«D» ليگاسى
ازەربايجان, ماكەدونيا, بەلارۋس, گرۋزيا, ارمەنيا, لاتۆيا, فارەر ارالدارى, ليۋكسەمبۋرگ, قازاقستان, مولدوۆا, ليحتەنشتەين, مالتا, اندوررا, كوسوۆو, سان-مارينو, گيبرالتار.
«D» ليگاسىنىڭ قاتىسۋشىلارى ءتورت قۇرامادان ءتورت توپقا بولىنەدى. ادەتتەگىدەي, توپ جەڭىمپازدارى «س» ليگاسىنا اۋىسادى.
ۇلتتار ليگاسىنىڭ توپتىق كەزەڭدەگى كەستەسى:
توپتىق كەزەڭنىڭ جەرەبە تارتۋ ءراسىمى 2018 جىلدىڭ 24 قاڭتارىندا لوزانناداعى SwissTech Convention ورتالىعىندا وتەدى.
تۋر 1: 2018 جىلدىڭ 6-8 قىركۇيەك ارالىعى
تۋر 2: 2018 جىلدىڭ 9-11 قىركۇيەك ارالىعى
تۋر 3: 2018 جىلدىڭ 11-13 قازان ارالىعى
تۋر 4: : 2018 جىلدىڭ 14-16 قازان ارالىعى
تۋر 5: 2018 جىلدىڭ 15-17 قاراشا ارالىعى
تۋر 6: 2018 جىلدىڭ 18-20 قاراشا ارالىعى
ەۋرو-2020 ىرىكتەۋى
ەۋرو-2020 ءتۋرنيرىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭى اسا قاتتى وزگەرمەيدى, بىراق ول بۇرىنعىداي ۇلكەن جارىستاردىڭ فينالدارىنان كەيىن قىركۇيەك ايىندا ەمەس, ناۋرىزدا باستالادى. ەۋرو-2020 ءتۋرنيرىنىڭ فينالدىق كەزەڭىنىڭ سوڭعى ءتورت جولداماسىن ۋەفا ۇلتتار ليگاسىندا ءوز توپتارىندا جەڭگەن 16 قۇراما قاتىساتىن پلەي-وفف جەڭىمپازدارى يەلەنەدى. ەگەر ول كوماندالاردىڭ بىرەۋى ەۋرو-عا ىرىكتەۋ ءتۋرنيرى ارقىلى شىعىپ قويسا, ونىڭ وتپەلى ماتچتارعا جولداماسى ديۆيزيونداعى كەلەسى ۇزدىك كومانداعا بەرىلەدى.
ەگەر ديۆيزيوندا كەرەك ءتورت كوماندا جينالماسا, ول ورىنداردى ۇلتتار ليگاسىنداعى جالپى رەيتينگىسىنە ساي تومەنگى ديۆيزيوننىڭ كوماندالارى يەلەنەدى. ءار ديۆيزيوندا ءوزىنىڭ پلەي-وفف كەزەڭى بولادى. وندا ەكى جارتىلاي فينالدىق كەزدەسۋ مەن فينال وينالادى. ءار كەزەڭنىڭ جەڭىمپازى ەۋرو-2020 ءتۋرنيرىنىڭ جولداماسىنا يە بولادى.
ءبىر قاراعاندا, جاڭا ءتۋرنيردىڭ سىزبانۇسقاسى قيىن بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. ونىڭ باستى ماقساتى – قاتىسۋشى كوماندالاردىڭ ىنتاسىن ارتتىرۋ. سونىمەن قاتار رەسەي مەن ۋكراينا جانە ازەربايجان مەن ارمەنيا ءبىر ديۆيزيونعا تۇسكەنمەن ءبىر توپتا ونەر كورسەتپەيدى.
جۋىردا استانادا وتكەن قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ XV كونفەرەنتسياسىندا فەدەراتسيا پرەزيدەنتى سەيىلدا بايشاقوۆ ۇلتتار ليگاسى ارقىلى 2020 جىلعى فۋتبولدان ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ فينالدىق كەزەڭىنە شىعۋعا قوسىمشا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ايتقان بولاتىن.
ءالي بيتورە, «ەگەمەن قازاقستان»