مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ تۋعانىنا 75 جىل تولۋىنا وراي استاناداعى №3 بالالار كىتاپحاناسىندا «قازىنا قالدىرعان قالامگەر» اتتى ادەبي-تانىمدىق كەش ءوتتى.
ەسكە الۋ كەشىنە جازۋشى-عالىمنىڭ قىزى پەريزات اقسەلەۋقىزى, ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, كۇيشى ورىنباي دۇيسەن, كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى مەن وقۋشىلار قاتىستى. جاس ۇرپاقتى قازاققا تۇتقا بولعان ازاماتتارمەن تانىستىرۋ, جاقىنداستىرۋ ماقساتىندا وتكەن يگى شارادا, مەكتەپ وقۋشىلارى اقسەلەۋ سەيدىمبەك شىعارمالارىنان ءۇزىندى وقىپ, ءومىربايانىنا شولۋ جاسادى.
اقسەلەۋ سەيدىمبەك مۋزەيىندەگى جازۋشى-عالىمنىڭ تىرشىلىگىندە پايدالانعان زاتتارى مەن بۇيىمدارى كورسەتىلدى. اقسەلەۋ سەيدىمبەكپەن ارالاس-قۇرالاس بولعان ورىنباي دۇيسەن جىلى ەستەلىگىمەن ءبولىسىپ, ءوزىنىڭ «اڭساۋ» دەگەن كۇيىن تارتۋ ەتتى. پەريزات اقسەلەۋقىزى وقۋشىلارعا اكەسىنىڭ ۇيدە ءوزىن قالاي ۇستاپ, بالا-شاعاسىن قالاي تاربيەلەگەنى تۋرالى, قالاي جازۋ جازعانى تۋرالى قىزىقتى ەستەلىكتەرىن ايتتى. «اكەم وتە ەڭبەكقور ادام ەدى.
عىلىممەن, جازۋشىلىقپەن اينالىسقانىمەن, ونىڭ جۇرەگى مۋزىكاعا جاقىن بولاتىن. بالالارىنىڭ ىشىندە مەن مۋزىكا مەكتەبىن ءبىتىردىم. بىراق اكەمنىڭ تەرەڭ تالعامى, تالانتى بىزگە قونباعانداي. جاقسى وقىدىق, جاقسى مامان بولدىق. اكەمدى ەسكە الىپ, شىعارماسىن وقىپ جۇرگەن سىزدەردىڭ ارالارىڭىزدان بولاشاقتا ءبىر اقسەلەۋ شىقسا, ول دا – ولجا», دەدى.
قازاقتىڭ ماڭدايىنا جازىلعان توپالاڭ مەن تاۋقىمەتتى جىلداردى بالا كەزىنەن كورىپ وسكەن, ونىسى جۇرەگىنە شەمەن بوپ قالعان, سونىسىمەن دە ەلجاندى, ۇلتشىل بولىپ وسكەن تاعدىرلى ۇرپاقتىڭ ءبىرى – اقسەلەۋ سەيدىمبەك. بالالىق شاعى سوعىستان كەيىنگى اۋىر تۇرمىسپەن تۇسپا-تۇس كەلگەن قازاق ۇرپاعى مايدان دالاسىندا كورسەتكەن اكە ەرلىگىنەن بە ەكەن, الدە تىلدا جۇرسە دە مويىماي, ەردىڭ جۇمىسىن نەشە جىل قايىسپاي كوتەرگەن انا ىرىلىگىنەن بە ەكەن ەرەكشە وجەت بوپ وسكەن.
نانباساڭىز سوعىستىڭ ءسال-اق الدىندا, سوعىس كەزىندە, ودان كەيىنگى جىلداردا تۋعان قازاق قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىنا نازار سالىڭىزشى. ءتىپتى وزدەرى دە ەل رۋحانياتىنىڭ ءبىر شەتىن تىرەپ تۇرعانداي الىپ بايتەرەكتەرگە اينالىپ-اق كەتكەن جوق پا؟! تەمىر قۇرساۋلى جۇيەنىڭ ايتقانىنا كونىپ, ايداعانىنا جۇرگەن بولىپ ءجۇرىپ, قازاقتىڭ جوعالتقان اسىل قازىنالارىن جيناپتى. الاش قايراتكەرلەرىمەن بىرگە كەتكەن, ەندى ويانباستاي كورىنگەن قازاق رۋحىن جاسىرىن سۋارىپ ءجۇرىپ, كەيىنگى ۇرپاققا امان جەتۋىنە مەيلىنشە ادال قىزمەت قىلىپتى.
«لەنينشىل جاستىڭ» قاراعاندىداعى ءتىلشىسى بولىپ ەل تاريحىنا, الەۋمەتتىك جاعدايىنا بايلانىستى جاساعان رەپورتاجدارى مەن ماقالالارى سول كەزدەگى وقىرماندارىنىڭ كوڭىلىن ەرەكشە تولقىتىپتى. قاراعاندى وڭىرىندە ورنالاسقان تاريحي جادىگەرلەردىڭ وتكەنى مەن كەتكەنىن, قالعانى مەن جوعالعانىن, باعاسى مەن باقىتىن تەرەڭ تەبىرەنىسپەن جازعان دۇنيەلەرى «كۇمبىر-كۇمبىر كۇمبەزدەر» دەگەن كىتابىنا ارقاۋ بولىپتى.
ء«بىر اتىم ناسىباي», «اققىز», «قىز ۇزاتقان», «اتامەكەن» پوۆەستەرى ارقىلى قازاق بولمىسىنا عانا ءتان ەرەكشەلىكتەر مەن مىنەزدەردى ەل ىشىندەگى ءارتۇرلى اڭىز-اڭگىمەلەردىڭ انىق بوياۋىمەن قانىقتىرىپ, وزىندىك ورنەگىمەن سۋرەتتەپ جازىپتى.
ەندى كەلمەسكە كەتىپ بارا جاتقان حالىق بويىنداعى كەيبىر اياۋلى مىنەزدەر مەن سيرەك قىلىقتار ونىڭ شىعارمالارىنىڭ نەگىزگى لەيتموتيۆىنە اينالىپتى. ەكىنىڭ ءبىرى كورە قويمايتىن, كەز كەلگەن ادام اڭداي المايتىن قازاق بويىنداعى ەرەكشەلىكتەردى تەرىپ ءجۇرىپ, ەندى ۇرپاقتىڭ وتكەنىنەن تامىرىن ۇزبەۋ ءۇشىن «الپامىس باتىر» جىرىن بالا تىلىندە قاعازعا قايتا ءتۇسىرىپتى.
وزىنە جۇكتەلگەن مىندەت بۇل عانا ەمەستىگىن ىشتەي سەزىنگەندىكتەن بە, الدە قازاقى ەرەكشەلىكتەردى شەكسىز سۇيگەندىكتەن بە, ەندىگى جۇمىسىن «كۇي ونەرىنە» ارناپتى. كۇيدىڭ تاريحىنا, تەحنيكاسىنا, كۇيشىنىڭ تاعدىرىنا, ءومىربايانىنا ەرەكشە زەر سالىپ, بۇرىن-سوڭدى قازاق ساحاراسىندا وتكەن داۋلەسكەر كۇيشىلەردىڭ مۇراسىن ءبىر جيناققا توپتاستىرىپتى. حالىقتىڭ اۋىزشا تاريحىن جيناپ, ەتنوگرافيالىق اڭگىمەلەردى دە ءبىر كىتاپ ەتىپ شىعاردى. ونداعىسى قازاق ءوزىنىڭ قازاق ەكەنىن, ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن ۇمىتپاسا ەكەن دەگەن تىلەكتەن تۋعان ەسىل ەڭبەك ەكەنىنە ەش كۇمانىڭ بولمايدى.
حالىق شىعارماشىلىعىنىڭ بارلىق سالاسىنان حابارى بار اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ ءوزى دە ءان جازىپ, كۇي تارتتى. «سارىارقا» ءانىنىڭ ءوزى كۇللى قازاق دالاسىنا دەگەن اۆتوردىڭ زور پەرزەنتتىك ماحابباتىن جەتكىزىپ تۇرعان جوق پا؟!
قولونەر بۇيىمدارىن دا ءوزى زەرلەپ, اعاشتان ويعان قابىلەتىن دە كەزدەيسوق دەپ ايتا المايمىز. ىزدەگەن, تاپقان, ۇيرەنگەن, جەتكىزگەن. تەك قانا ساتپاعان. اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ ءوز قولىنان شىققان دومبىرالارى, تاياقتارى, شاقشالارى قازىر استانا قالاسىنداعى مۋزەيىندە ساقتاۋلى تۇر.
جانىبەك كارمەنوۆ ەكەۋىنىڭ قاتار وتىرىپ, قازاق ءانىنىڭ تابيعاتىن اشاتىن باعدارلامالارىنىڭ ءوزى جاس ۇرپاققا ساباق سياقتى دۇنيە بولاتىن. عىلىمداعى, ونەردەگى جولىندا قانشا شاكىرت تاربيەلەپ, قانشا ەڭبەك جازدى. توككەن تەر اقتالىپ, وشكەن ءۇمىت جانىپتى. ءوزى جوق بولسا دا, وسىلاي بولسا ەكەن دەگەن حالقى امان. جاس ۇرپاق امان! ەل اماندا – ەر ەسىمى دە امان.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»