«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد باتىس قازاقستان وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن بولدى.
– جاقىندا ەلباسىمىز پارتيانىڭ ساياسي كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىن وتكىزىپ, سول جيىندا قازاقستاندا پرەزيدەنت تاپسىرمالارى قالاي ورىندالىپ جاتقانىن تەكسەرۋدى ماعان تاپسىرعان ەدى. مىنە, سول ءۇشىن كەشە ماڭعىستاۋ وبلىسىندا, بۇگىن باتىس قازاقستاندا بولىپ, ەلباسى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسىن قاداعالاپ ءجۇرمىن, – دەدى مۇحتار ابرار ۇلى جۋرناليستەرگە ءوز ساپارىنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ.
مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ وسى ساپار بارىسىندا العاشقى بارعان جەرى – «كۇبىلەي» جشس بولدى. جىلىنا 10 مىڭ توننادان اسا ءونىم شىعاراتىن بۇل كاسىپورىندا كۇنىنە 250 ءىرى قارا, 700-گە دەيىن قوي سويىلادى. مال ەتى ءارتۇرلى توڭازىتۋدان ءوتىپ, بولشەكتەلىپ, ۆاكۋمدى قاپتاماعا سالىنىپ, تۇتىنۋشىعا جول تارتادى. «كۇبىلەيدىڭ» 50 پايىز ءونىمى ەكسپورتقا شىعادى. وسى كەزگە دەيىن كاسىپورىن دايىنداعان ەت ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ سەكىلدى ءىرى مەگاپوليس قالالاردىڭ سورەلەرىنە تۇسسە, بيىلدان باستاپ يرانعا دا جونەلتىلە باستادى. وندىرىسكە حالال تەحنولوگياسىن ەندىرۋ ارقىلى جاڭا كوكجيەك اشىلعان. قالدىقسىز تەحنولوگيا قولعا الىنىپ, مال سۇيەگىنەن ۇن جاسايتىن جۇيە جاقىندا ىسكە قوسىلماق. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد كاسىپورىندى تۇگەل ارالاپ, جۇمىسشىلارمەن كەزدەستى.
– پرەزيدەنتتىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا باتىس قازاقستان وبلىسىنا 340 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن. بۇل – وتە ۇلكەن قاراجات. وسى قارجىعا قازىردىڭ وزىندە 30-دان استام جاڭا كاسىپورىن سالىندى جانە وڭىرگە, ەلىمىزگە جۇمىس ىستەپ تۇر. باتىس قازاقستان وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قولايلى ءوڭىر عوي. مۇندا 1 ميلليوننان استام قوي, 570 مىڭنان استام ءىرى قارا بار. ەندى بۇل ءونىمدى يىگىلىككە جاراتۋ, نارىققا ساي وتكىزۋ كەرەك. مىنە, ەتتى يران نارىعىنا شىعارۋ ارەكەتى جەمىستى باستالدى. وسىنداي كاسىپورىندار كوپ بولسا, ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسى دا العا جىلجيدى, – دەدى «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
بۇدان كەيىن «ستەكلوسەرۆيس» جشس-ءنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان مۇحتار قۇل-مۇحاممەد وڭىردە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىنا كوڭىلى تولعانىن ايتتى. ءاۋ باستا اينەك كەسۋمەن عانا اينالىسقان شاعىن كاسىپورىن بۇگىندە اينەكتىڭ بىرنەشە ءتۇرىن شىعارىپ, ءونىمىنىڭ تەڭ جارىمىن ەكسپورتقا جىبەرەدى. جىلۋ ساقتاعىش, سوققىعا شىدامدى, قاۋىپسىز بۇل ونىمدەر اۋستريا تەحنولوگياسىمەن دايىندالعان. ادەتتەگى اينەكتەن 7 ەسە مىقتى ءونىمنىڭ كەرەمەتىن كوزىمىزبەن كوردىك: سالماعى 100 كيلودان اساتىن جىگىت ۇستىنە شىققاندا مايىسىپ سولقىلداعانىمەن, شىنى سىنبادى! سويتسەك, «ستەكلو-سەرۆيستىڭ» ءونىمى استانادا وتكەن وندىرىستىك باعىتتاعى تاۋارلار كورمەسىندە جۇلدە العان ەكەن. بۇعان قوسا فينليانديانىڭ «دجەنەرال فينلاند» كومپانياسىمەن بىرىگىپ شىعارىپ جاتقان قۇرىلىس ماتەريالدارى, ەسىك-تەرەزەلەر جىلۋ ساقتاعىشتىعىمەن ەرەكشەلەنەدى.
– مىنە, جاڭا تەحنولوگيانى وندىرىسكە ەنگىزۋ ناتيجەسى وسىنداي بولادى. ەلباسىمىز «ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ كەرەك» دەگەندە ءدال وسى ماسەلەنى ايتقان بولاتىن. قازىر قازاقستاننىڭ قاي جەرىنە بارساڭىز دا قۇرىلىس قارقىندى دامىپ جاتىر. استانادا, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگى مەن شىعىسىندا اۋا تەمپەراتۋراسى 40 گرادۋسقا دەيىن تومەندەيدى. ول جەرلەرگە مىناداي جىلۋ ۇنەمدەگىش جابدىقتار, جاڭا تەحنولوگيا ونىمدەرى وتە كەرەك. التاي سەيدىر ۇلى, بۇل ونىمدەردى استانادا جاقسىلاپ تانىستىرۋ قاجەت, – دەدى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ءوڭىر باسشىسىنا قاراتا.
ارينە, ءىس تەتىگىن مامان شەشەتىنى بەلگىلى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جولىنا تۇسكەن ەلىمىزگە جاڭا تەحنولوگياعا ساي ەڭبەك ەتەتىن بىلىكتى ماماندار كەرەك. اسىرەسە, تىكەلەي ءونىم شىعاراتىن تومەنگى بۋىن جۇمىسشىلاردىڭ ماڭىزى ەرەكشە. «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى وڭىردە ارناۋلى ورتا ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ جاي-كۇيىمەن تانىسۋ ءۇشىن ورال مۇناي-گاز جانە سالالىق تەحنولوگيالار كوللەدجىنە ارنايى كەلدى. 16 ءتۇرلى ماماندىق بويىنشا بىلىكتى ماماندار دايارلايتىن بۇل ءبىلىم ورداسىندا 2140 ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر. بارلىق زەرتحانا, شەبەرحانا, سىناق الاڭدارىمەن جابدىقتالعان كوللەدجدە مۇناي-گاز سالاسىنان وزگە بۇگىندە سۇرانىس كوبەيگەن مال دارىگەرى, قۇرىلىسشى, ءورت ءسوندىرۋشى, جەرگە ورنالاستىرۋشى سەكىلدى ماماندار دا وقىتىلادى. كوللەدج ديرەكتورى سەرىك مۇحامبەتاليەۆپەن بىرگە وقۋ ورنىن ارالاپ شىققان م.قۇل-مۇحاممەد وڭىردەگى بارلىق ارناۋلى وقۋ ورىندارى وكىلدەرى جينالعان كورمەگە دە باس سۇقتى.
– باتىس قازاقستان وبلىسىندا جاقسى ءۇردىس بايقادىم. مۇندا كەڭەس كەزىنەن قالعان ارناۋلى ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جويماي, ساقتاپ, ءتىپتى دامىتقان ەكەنسىزدەر. كەيبىر وڭىردە مۇنداي كوللەدجدەر جاپپاي جەكەشەلەنىپ كەتتى. ولار كەيىن جەكەمەنشىك جوو-عا «اينالىپ», توپىرلاتىپ زاڭگەر مەن ەكونوميست «شىعارۋمەن» اينالىستى. بىزگە ولاردان تۇك پايدا جوق, بىزگە جاس ماماندار, ءىس ادامدارى كەرەك. ماسەلەن, 4-5 جىل وقىپ, جوعارى ءبىلىم العان مۇعالىمنىڭ جالاقىسى 70-80 مىڭ تەڭگە بولسا, ءوز كاسىبىن مەڭگەرگەن مىقتى جۇمىسشىلار 100-150 مىڭ تەڭگە جالاقى تابادى, – دەدى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد.
باتىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىنىڭ ەكىنشى كۇنى «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى وڭىردە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىمەن تانىستى. م.قۇل-مۇحاممەد ارالاپ كورگەن 180 پاتەرلى ءۇيدى «بولاشاق-ت» كومپانياسى تۇرعىزعان. نەمىستىڭ Vollert فيرماسىنىڭ ۇلگىسىمەن تۇرعىزىلاتىن ءىرى پانەلدى قۇرامالاردى كومپانيا ءوز كومبيناتىندا جاسايدى. مۇنداي ءۇيدىڭ ەرەكشەلىگى – وتە از ۋاقىتتا, بار-جوعى 2 اي ىشىندە قۇراستىرىلادى. قۇرىلىسقا كەرەكتى ماتەريالدىڭ 80 پايىزى – وتاندىق ءونىم.
«نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ارقىلى ەكى جىلدىڭ ىشىندە وڭىرگە شامامەن 20 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قاراجات بولىنگەن. ونىڭ ءبىر بولىگى وبلىستاعى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جۇمسالدى. باتىس قازاقستان وبلىسى وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا, تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ جونىنەن ەلىمىز بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد نۇروتاندىقتاردىڭ ماڭىزدى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسۋى مەن مەملەكەت قاراجاتىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىن ۇدايى باقىلاۋدا ۇستايتىنىن اتاپ ءوتتى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»
ورال