پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار بىرقاتار زاڭ جوبالارىن ماقۇلدادى.
ءبىراۋىزدان قۇپتالعان قۇجاتتار قاتارىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كەدەندىك رەتتەۋ تۋرالى» كودەكس پەن قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ گرۋزيا ۇكىمەتىنە بەرگەن مەملەكەتتىك كرەديتتەرىن قايتا قۇرىلىمداۋعا قاتىستى راتيفيكاتسيالىق زاڭ جوباسى جانە كولىك جۇيەسىنىڭ ءتيىمدى اۆتوجول ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتەتىن زاڭ جوبالارى بولدى.
قارىز قارجىلاي قايتارىلاتىن بولدى
كۇن ءتارتىبى بويىنشا ەڭ الدىمەن دەپۋتاتتار نازارىنا ءماجىلىستىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ مۇشەسى سەرگەي سيمونوۆ پەن دەپۋتات ومارحان وكسىكباەۆتىڭ بايانداۋىمەن «2018-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ جوباسىنا سەنات ەنگىزگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار تانىستىرىلدى. اتالعان زاڭ جوباسى داۋىسقا سالىنىپ, ناتيجەسىندە قۇجات ءبىراۋىزدان ماقۇلداندى. ايتا كەتەيىك, ەندى زاڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ قول قويۋىنا جولدانادى.
سودان كەيىن دەپۋتاتتار نازارىنا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن گرۋزيا ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ گرۋزيا ۇكىمەتىنە بەرگەن مەملەكەتتىك كرەديتتەرى بويىنشا گرۋزيا ۇكىمەتىنىڭ بەرەشەگىن قايتادان قايتا قۇرىلىمداۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى تانىستىرىلدى. قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, 1996 جىلعى كەلىسىمگە سايكەس, گرۋزيا تاراپى قازاقستانعا تولەيتىن بەرەشەكتى وتەۋ جونىندەگى سوماسى 25 ملن اقش دوللارىنان استام مولشەردەگى رەتتەلەتىن سومانى بيىلدان باستاپ 2025 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا قايتارادى دەپ كوزدەلگەن. ال بۇل ماسەلەگە قاتىستى پىكىر بىلدىرگەن دەپۋتات يرينا ۋنجاكوۆا بولسا, گرۋزيا ۇكىمەتىنىڭ بەرەشەكتى قايتارماۋعا قاتىستى جاعدايى 20 جىلدان اسىپ بارا جاتقانىن ەسكە سالدى. ءوز كەزەگىندە ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين دە باسقا ەلدەردىڭ قازاقستانعا قايتارۋعا ءتيىس بەرەشەكتەرىن ۋاقىتىندا رەتتەۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى.
«گرۋزيندىك ارىپتەستەرمەن قارىز ماسەلەسىنىڭ رەتتەلگەنى جاقسى. دەگەنمەن, بۇل بوساڭسۋعا سەبەپ بولماۋى كەرەك. ويتكەنى باسقا ەلدەرمەن قارىزدار بويىنشا ءالى رەتتەلمەگەن سۇراقتار بار», دەدى ن.نىعماتۋلين قارجى مينيسترىنە قاراتا ايتقان سوزىندە. ال دەپۋتات قوجاحان جاباعيەۆتىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرۋ بارىسىندا قارجى ءمينيسترى قاراجات قارجىلاي قايتارىلاتىندىعىن ءمالىم ەتتى.
قىزمەتتىك ەركىندىك جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتپايدى
سودان كەيىن دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلادى. وندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارجىلارىن قاتاڭ باقىلاۋ جاعدايى ءسوز ەتىلدى. سونىمەن قاتار زاڭ جوباسى اياسىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا بولىنگەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارجىلارىن ءتيىمدى جانە ماقساتتى تۇردە پايدالانۋ ءتارتىبى احقو باسقارماسى مەن قارجى مينيسترلىگىنىڭ بىرلەسكەن اكتىسى بويىنشا انىقتالاتىنى كوزدەلگەن. وسىعان وراي دەپۋتاتتار اتالعان ورتالىق قىزمەتىنەن بولىنەتىن مەملەكەتتىك قارجىنى باقىلاۋ جايىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين احقو وكىلىنە قاراتا ايتقان سوزىندە: «ەشكىمدە, اسىرەسە احقو ورتالىعى باسشىلىعىندا ورتالىقتىڭ ءوز بەتىنشە قىزمەت ەتۋىنە مۇمكىندىك بەرۋ, مەملەكەتتەن بولىنگەن قارجىنى باقىلاۋ جاۋاپكەرشىلىگىنەن بوساتادى دەگەن وي بولماۋعا ءتيىس. ورتالىققا بولىنگەن قارجىنىڭ ماقساتتى پايدالانۋى ۇنەمى ەسەپ كوميتەتىنىڭ باقىلاۋىندا», دەدى.
زاڭ جوباسىن ازىرلەۋشى توپ وكىلدەرىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بۇل قۇجات سوت جۇيەسى, مەملەكەتتىك رامىزدەر, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قىزمەتىنىڭ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا دايىندالعان. بۇدان بولەك, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا دا قاجەتتى وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن.
«كونستيتۋتسياعا سايكەستەندىرۋ ماقساتىندا استانا قالاسىنىڭ شەگىندەگى اۋماقتا قولدانىلاتىن ەرەكشە قۇقىقتىق رەجىم تەك قارجى سالاسىنا قاتىستى ەكەنى ناقتىلانادى. ورتالىقتىڭ ورگاندارى رەتىندە ورتالىقتى باسقارۋشى جانە حالىقارالىق تورەلىك ورتالىعى قوسىلادى», دەدى ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, سۋديالار قازاقستاننىڭ نەمەسە باسقا دا مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتارى بولۋى مۇمكىن. بۇل ءوز كەزەگىندە شەتەلدىك ينۆەستورلارعا قولايلى بولۋى ءۇشىن سۋديالارعا اعىلشىن قۇقىعىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكi اراسىنداعى قارىز تۋرالى كەلiسiمگە «(وڭتۇستىك – باتىس اۆتوموبيل جولدارىن دامىتۋ جوباسى: باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي حالىقارالىق ترانزيت ءدالىزى (واوەى 1b جانە 6b)) № 2 تۇزەتۋلەرگە قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكi اراسىنداعى كەلىسىم-حاتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ جوباسى قىزۋ تالقىلانىپ, ماقۇلداندى.
قارىز تۋرالى كەلىسىمگە ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر «كۇرتى – بۋرىلبايتال» (85 كم) جانە «ۇزىناعاش – وتار» (96 كم) جولىنىڭ قوسىمشا ۋچاسكەلەرىن قوسۋدى كوزدەيدى.
«كۇرتى – بۋرىلبايتال» جانە «ۇزىناعاش – وتار» اۆتوجولىنىڭ ۋچاسكەلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋ كولىك جۇيەسىنىڭ ءتيىمدى اۆتوجول ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتەدى جانە ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى. جالپى ۇزىندىعى 181 شاقىرىمدىق اسفالت-بەتوندى ءتورت جولاقتى جول جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ مەرزىمى 2018-2020 جىلدارعا جوسپارلانعان», دەدى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك.
جاۋاپ بەرۋ مەرزىمى جەتى كۇنگە قىسقاردى
بۇل كۇنى دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كەدەندىك رەتتەۋ تۋرالى» كودەكس جوباسى مەن وعان ىلەسپە زاڭ جوباسىن ماقۇلداعان ەدى. ورايلى ساتتە ءوز ويىن بىلدىرگەن ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين اتالعان قۇجاتتىڭ تالاپتارعا سايكەس ازىرلەنگەنىن, ەكسپورت-يمپورتتى رەتتەۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعانىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى جاريا ەتكەن ۇلت جوسپارىنداعى تاپسىرماعا سايكەس, كەدەندىك رەتتەۋ جۇمىستارى جاڭا تالاپقا ساي ازىرلەندى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەكسپورتتىق جانە يمپورتتىق كەدەن راسىمدەرىن رەتتەۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالدى. بۇل, ارينە, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە, ونىڭ ىشىندە, ءبىزدىڭ كاسىپورىندارعا دا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋگە جول اشاتىن بولادى», دەدى ول.
سونىمەن قاتار جيىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان ماجىلىستەگى الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بەيبىت مامراەۆ باق-تا شىعۋ دەرەكتەرىن جاريالاۋ ءتارتىبىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى جەڭىلدەتۋ (ايىپپۇلدىڭ كۇشىن جويۋ) ماسەلەسى شەشىم تاپقانىن تىلگە تيەك ەتتى.
«سونىمەن قاتار باق ءۇشىن ادامنىڭ بەينەسىن جاريالاۋعا كەلىسىمدى قاجەت ەتپەيتىن كەزدەر ناقتىلانىپ, تەلە-راديو باعدارلامالاردى جابۋ جاعدايلارىندا تەرىسكە شىعارۋدى تاراتۋ جانە بەرۋ ءتارتىبى مەن رەسمي حابارلارعا كىرمەيتىن ماسەلەلەر بويىنشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ سۇراۋ سالۋلارىنا اقپارات يەلەنۋشىلەردىڭ جاۋاپ بەرۋ مەرزىمدەرىن كۇنتىزبەلىك 15 كۇننەن 7 جۇمىس كۇنىنە دەيىن قىسقارتۋ جايى دا قاراستىرىلعان», دەدى دەپۋتات.
نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»