جاقىندا الماتى قالاسىنداعى اكادەميك ت.تاجىباەۆ اتىنداعى ەتنوپسيحولوگيا جانە ەتنوپەداگوگيكا وقۋ-زەرتتەۋ ورتالىعى مەن قازاق پسيحولوگيا قوعامىنىڭ بىرلەسكەن ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وعان قاتىسۋشىلار «لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ۇلت تاعدىرىنا اسەرى» اتتى تاقىرىپ توڭىرەگىندە وي ءبولىستى.
پروفەسسور ق.جارىقباەۆ «قازاق ءتىلىن كيريلليتسادان لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋدىڭ پسيحولوگيالىق استارلارى» دەگەن تاقىرىپتا تالداۋ جاساپ, لاتىن ءتىلىنىڭ الەمدەگى ءرولى, ونى ءبىزدىڭ ەلدە ەنگىزۋ تاريحى, ارتىقشىلىعى مەن كەمشىن تۇستارىنا بايلانىستى عىلىمي بايانداما جاساپ, وسى ماسەلە توڭىرەگىندە قىزۋ پىكىرتالاس ءوربىدى. جارىسسوزگە قاتىسقان پروفەسسور عالىمدار ا.اكاجانوۆا, و.ساڭعىلباەۆ, م.قۇدايقۇلوۆ, م.پەرلەنبەتوۆ, ي.ابەۋوۆا, ۇ.تولەشوۆا جانە ت.ب. اتالمىش ماسەلەنى تالقىلاۋدا ەڭ الدىمەن ۇلت مۇددەسى جوعارى تۇرۋى كەرەك ەكەندىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.
ادام بالاسى قانشاما كوپ ءتىل بىلسە دە, ونىڭ انا ءتىلى – بىرەۋ. انا ءتىلى – قوعامنىڭ, الەۋمەتتىك, رۋحاني, مادەني دامۋدىڭ نەگىزگى ارقاۋى. ول عىلىم ءبىلىم, ونەر, ونەگە كىلتى, ەتنوستىڭ قۇرالى. انا ءتىلىنىڭ ەرەكشە ءبىر قاسيەتى – ونىڭ سوزدىك قور جيناقتاۋشى قىزمەتى. ول ارقىلى ءار ەتنوستىڭ بارشا رۋحاني, مادەني, ماتەريالدىق بايلىعى, باسىنان كەشكەن تاريحى, سان مىڭداعان ءسوز مارجاندارى ارقىلى, حالىقتىڭ جادىندا ساقتالىپ, اتادان بالاعا, ۇرپاقتان ۇرپاققا ۇلتتىق مۇرا رەتىندە جەتەدى. ول جاس ۇرپاق ءۇشىن الدىمەن ءوزىن, ەلىن, تۋعان جەرىن تانۋعا, وتكەنىن زەردەلەپ, بۇگىنگىسىن باعالاپ, بولاشاعىن بولجاۋعا قاجەتتى اسا قۇندى قازىنا ەكەنىن ق.جارىقباەۆ باسا ايتتى.
ءبىز كومپيۋتەرگە قازاق دىبىسىنا ءتان تاڭبالاردى ەنگىزۋىمىز قاجەت. ماسەلەن, ناقتىلاپ ايتساق لاتىن ارپىمەن «Latىn» دەپ جازۋ وقۋعا دا, جازۋعا دا, ايتۋعا دا جەڭىل. بىراق مۇنى ۇسىنىلعان جوبادا بىردە «Latyn» دەپ بىردە «لاتىن» دەپ جازىلىپ ءجۇر. 1929-1940 جىلدارى قولدانىستا «ى» ءارىپى (كيريلليتسادا «ى») ءوز الدىنا جەكە ءارىپ تاڭباسى بولدى. وسىعان وراي «الماتى» ءسوزى «اlmatى» بولىپ جازىلاتىن. ال قازىرگى جوبادا «Almaty» بولىپ جازىلىپ ءجۇر.
1929-1940 جىلدار اراسىندا حالقىمىز قولدانعان لاتىن قارپى قازىرگى ءتىل ءبىلىمى ۇسىنىپ وتىرعان جوبادان وقۋعا دا, جازۋعا دا جەڭىل ەكەندىگى داۋ تۋدىرمايدى. ول جۇيەدە ءارىپ تاڭبالارىن ءبىر-بىرىمەن شاتاستىرۋ دەگەن بولمايتىن. سول جىلدارى ءبىر-ەكى ءارىپ تاڭباسى وزگەرىسكە تۇسە قالسا, مۇنى وكىمەت ورىندارى قاتتى قاداعالاپ قازكسر جوعارعى كەڭەسى ارناۋلى قاۋلى شىعارىپ, جۇرتشىلىققا جاريالاپ وتىراتىن. وسى جايتتى جيىندى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى, قازىرگى پسيحولوگيا عىلىمىنىڭ اقساقالى قۇبىعۇل جارىقباەۆ قاداۋ-قاداۋ ەتىپ ايتىپ بەردى.
لاتىن گرافيكاسىنا كوشكەندە ەلىمىز تۇگەلگە جۋىق قازاق تىلىندە سويلەگەندە عانا ءوزىنىڭ ناتيجەسىن بەرەتىنى, سوندا عانا ونىڭ كۇش-قۋاتىنىڭ ارتاتىنى ءمالىم. الداعى جەردە بىرتىندەپ «ورىس ءتىلى – رەسمي ءتىل» دەگەن تىركەستى بادىرايتىپ جازباي, اقىرىنداپ, ەلدى دۇرلىكتىرمەي-اق لاتىن تاڭباسىنا كوشكەنىمىز, پرەزيدەنت ايتقانداي, ناعىز دامۋدىڭ ەۆوليۋتسيالىق جولى بولار ەدى.
لاتىنعا كوشۋ جاستارىمىزدىڭ بولاشاعىن ويلاۋ, ۇلتتىڭ تۇتاستىعىنا قاتىستى ماسەلە ەكەنى داۋسىز. وسىعان وراي قۇرىلاتىن ۇلتتىق كوميسسيا جۇرتشىلىق تاراپىنان ايتىلعان ۇسىنىستاردى تارازىلاپ, ناقتى شەشىمگە كەلەدى دەگەن ويدامىز.
لاتىنعا كوشۋ ناۋقان ەمەس, بۇل ەڭ الدىمەن «قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل» دەگەن ءپرينتسيپتى قاعيدانى باسشىلىققا الىپ, ەلىمىزدە قازاق ءتىلىنىڭ كەلەشەكتەگى دامۋ پەرسپەكتيۆاسىمەن ساباقتاستىعى بار ماسەلە ەكەندىگىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
سونداي-اق وتكەن جيىندا تومەندەگى ۇسىنىستار قابىلداندى:
1) قازاق-لاتىن ءالىپبيىنىڭ جوباسى جونىندە جۇرتشىلىقتىڭ ويلانىپ تولعانىسىنا ۋاقىت بەرسەك, ۇتپاساق ۇتىلمايمىز; 2) جوباداعى ءارىپ تاڭبالارىندا اعىلشىنشاسى باسىم, سونى قازاق- تاندىرعانىمىز ءجون. ويتكەنى قازاق ءتىلىنىڭ ءارىپ تاڭبالارى بارشا تۇركى تىلدەستەرگە قاراعاندا وزگەشەلىكتەرى مول دۇنيە; 3) بۇل جەردە 1929-1940 جىلدارى قابىلدانعان ءبىر دىبىسقا ءبىر ءارىپ قاعيداسىن ۇستانعانىمىز ءجون.
مۇقان پەرلەنبەتوۆ, قازاق پسيحولوگيا قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى, پسيحولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور