بۇل ومىردە نە جامان؟ بۇل سۇراققا تالاي ادام باس قاتىرىپ, تۋرا جاۋابىن كوپ ىزدەگەن. ءسويتىپ ول جاۋاپتاردىڭ ءبارىن قورىتىندىلاي كەلگەندە, اقىرى بۇل ومىردەگى ەڭ جامان نارسە بىرەۋدىڭ ناپاقاسىن جەۋ ەكەندىگى ايقىندالىپتى. نەگە دەسەڭىز, بىرەۋدىڭ ناپاقاسىن جەۋ ادام ەتىنە اۋىز سالعاننان دا جامان كورىنەدى. ال ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وزگەلەردىڭ ناپاقاسىن, نەسىبەسىن سىبايلاسىپ جەپ جاتقاندار قانشاما.
ويتكەنى ارام اقشانىڭ ءدامىن ءبىر تاتقان ادام تاعى العىسى, جەگىسى كەلىپ تۇرادى ەكەن. مۇنى ارام اقشانىڭ ءدامىن تاتىپ كورگەن ادامدار جاقسى بىلەتىن شىعار. بىرەۋدىڭ بىرەۋدى كەمسىتۋ, پاراقورلىققا سالىنۋ, بىرەۋدىڭ ناپاقاسىن جەۋ يسلام دىنىندە دە جاماندىققا سانالادى. سوندىقتان يسلام ءدىنى مىنا ومىردەگى ادامي تىرلىكتىڭ بەرەكەسىن كەتىرەر مۇنداي جامان ادەتتەردەن اۋلاق بولۋدى ۇستانادى. يسلام ءدىنىنىڭ بۇعان قانشالىقتى ءمان بەرەتىنىن كەز كەلگەن ادام تۇسىنەدى جانە پايعامبارىمىزدىڭ بۇل ماسەلەدە ايتقان ەسكەرتۋلەرى مەن تىيىمدارىنا نازار اۋدارعان ادام جەمقورلىققا جولاي قويمايدى.
الايدا اقىن اقتان كەرەي ۇلى ايتقانداي, «تورەسىن عادىل بەرمەگەن, پاراقور بولعان بي جامان» دەگەن سەكىلدى, سىبايلاس جەمقورلىققا سالىنىپ وزگەنىڭ نانىن جىمقىرىپ جەيتىندەر ارامىزدا بار. ەلدى وركەندەتۋگە, حالىقتىڭ تۇرمىسىن تۇزەۋگە, ۇرپاقتىڭ بولاشاعىن جاقسارتۋعا ارنالعان مەملەكەتتىڭ قارجىسىن سىبايلاسىپ قالتاعا باساتىندار بۇل ارەكەتىنەن جامان بولامىز دەپ ويلامايدى. جاعدايلارىنىڭ جاقسارا بەرەتىندىگىن وزدەرى دە, حالىق تا كورىپ وتىر. جانە ءبىر ارتىقشىلىقتارى «اۋزى قيسىق بولسا دا, باي بالاسى سويلەسىن» دەگەندەي, قازىنانىڭ قاقپاعىنا دا ەمىن-ەركىن قولى جەتەتىندەر سولار بولىپ كەلەدى.
بىراق جاماندىق قاشاندا جاقسىلىققا اكەلمەيتىندىگى بەلگىلى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ-اق جولعا قويىلدى. جاس مەملەكەتىمىز بۇرىنعى كەڭەستىك ەلدەر اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭ قابىلداپ, سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە قارسى تۇراتىن ارنايى مەملەكەتتىك ورگان قۇردى. ونىڭ ەل ءۇشىن دە, مەملەكەت ءۇشىن دە زيانى زور ەكەندىگى باسا ايتىلدى. بارىنەن بۇرىن مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىندىگى الاڭداتپاي قويمادى. سوندىقتان دا سىبايلاس جەمقورلىقپەن اياۋسىز كۇرەس جۇرگىزۋ ءۇشىن, ماسەلەن, پارا العانى جانە بەرگەنى ءۇشىن ون بەس جىل مەرزىمگە دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلدى. جەمقورلارعا شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ قولدانىلمايدى, راقىمشىلىق جاساۋعا تىيىم سالىنعان. ياعني جازا مەرزىمىن تولىق وتەيدى. سىبايلاس جەمقورلىق جاساعان شەنەۋنىكتەر مەملەكەتتىك لاۋازىمدى اتقارۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرىلادى.
جەمقورلىق اسا قاۋىپتى جانە ادام ساناسىن تەز ۋلايتىن بولعاندىقتان, بۇكىل الەم ەلدەرى ونىڭ جولىن بوگەۋ ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزىپ جاتىر. ارينە ءبىزدىڭ ەلدە دە جوعارىداعىداي شارالار قولدانىلۋدا. بىراق ول ازدىق ەتىپ وتىر. سوندىقتان بۇگىندە بارىنشا قولعا الىنعان تسيفرلاندىرۋ ءىسىن جەمقورلىقپەن ۇتىمدى كۇرەس جۇرگىزۋگە پايدالانعان ءجون دەيمىز. ويتكەنى وسى تسيفرلاندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا جەكە بايلانىس ازايىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتى اشىق بولادى دەگەن ءۇمىت بار. سوندا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ سەبەپتەرى مەن العى كوزى جويىلىپ, سىبايلاس جەمقورلىقتى تۋدىراتىن شارتتارىن شەكتەۋگە مۇمكىندىك تۋار ەدى. بۇل جاعدايدا وسى ىسكە تۇتاس قوعامدى دا تارتۋ ۇلكەن كومەك بولماق. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, «سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستىڭ تيىمدىلىگى بار قوعامنىڭ بەلسەنە اتسالىسۋىنا بايلانىستى» ەكەندىگى بەلگىلى. ونىڭ ۇستىنە 2015-2025 جىلدارعا ارنالعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستراتەگيانىڭ باستى ماقساتى دا ءار ادامدى جەمقورلىقتىڭ كەز كەلگەن كورىنىسىنە «مۇلدەم توزبەۋشىلىك» قاعيداسىن قالىپتاستىرۋعا تارتۋ بولىپ تابىلادى.
ەندەشە «پاتريوتتىق سەزىم, وتانعا ادال قىزمەت ەتۋ, ادىلدىك, زاڭنىڭ ۇستەمدىگى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا دەگەن شىنايى قارسىلىق كەز كەلگەن ىسىمىزدە ناقتى ۇستانىمىمىز بولۋى ءتيىس» دەگەن سەنىم قاشاندا ءبىزدىڭ سانامىزعا الدىمەن ورنىعۋى كەرەك. وسىلايشا وي-سانامىزدى وياتۋ ارقىلى كۇشىمىزدى بىرىكتىرىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا توسقاۋىل قويا الامىز-اۋ دەگەن ءۇمىت وتىن جاعامىز. ءسويتىپ ومىردەگى ەڭ باستى جاماندىقتان جەرىنەرىمىز دە حاق.
الەكساندر تاسبولات, «ەگەمەن قازاقستان»