پارلامەنت ءماجىلىسى مەن رەسەي مەملەكەتتiك دۋماسى كوميتەتتەرىنىڭ كەزدەسۋى ءوتتى

قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك پارلامەنتشىلەر ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ جاي-كۇيى مەن دامۋ كەلەشەگى, شەكارالىق ىنتىماقتاستىق, سونىمەن بىرگە ەاەو كەدەن كودەكسىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونداي-اق, جيىن اياسىندا حالىقارالىق ساياساتتاعى ماڭىزدى تاقىرىپتار – استانا پروتسەسى مەن سيرياداعى جاعداي, اۋعانستانداعى احۋال, تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەس ماسەلەلەرى دە كۇن تارتىبىنە شىعارىلدى.

القالى جيىندا الدىمەن ءسوز العان ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆ.بوجكو بۇل باسقوسۋ ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 25 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن ەكشەپ ايتتى.

«بۇگىندە قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق جانە باسقا سالالاردا ءوزارا تيiمدi قارىم-قاتىناس ورناعان. ءوزارا سەنىم مەن ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلگەن ارىپتەستىگىمىز شارتتىق-قۇقىقتىق شەڭبەردە ءتيىستى دەڭگەيدە راسىمدەلگەن. قارىم-قاتىناستارىمىز ەكىجاقتى بەكىتىلگەن 350-دەن استام قۇجاتپەن رەتتەلەدى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە رەسەي ۇلەسiمەن 20-دان استام iرi كومپانيا جۇمىس iستەيدi. مىسالى, لۋكويل, گازپروم, روساتوم, روسنەفت, ۆتب بانك جانە تاعى باسقا. 13 مىڭنان استام زاڭدى تۇلعا, ياعني رەسەي كومپانيالارىنىڭ قازاقستانداعى فيليالدارى تiركەلگەن. ەڭ باستىسى مۇنىڭ ءبارi دە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرiندەگى پروتسەستەردi بiرiكتiرۋگە ىقپال ەتەتiنى ءسوزسىز. تاۋارلار مەن قىزمەتتەر, كاپيتالدار, جۇمىس كۇشتەرiنە قاتىستى ورتاق نارىقتىڭ قۇرىلۋى الەمدiك ەكونوميكالىق داعدارىسقا قارسى تۇرۋعا ءوز ىقپالىن تيگىزۋدە», دەدi ۆ.بوجكو.

سونداي-اق, ول ءوزىنىڭ العىسوزىندە ەكi ال اراسىندا كولiك جۇيەسiن دامىتۋ ماڭىزىنا كوبىرەك كوڭىل ءبولدى. سوندىقتان دا ەڭ الدىمەن قازاقستان-رەسەي ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ ءۇشiن كولiك-لوگيستيكالىق جۇيەنi قازiرگi زامانعا سايكەستەندiرۋ باستى مiندەت بولىپ تۇرعانىن اتاپ ءوتتى.

«كولiك سالاسى ەكونوميكالىق ءوسiمنiڭ بiردەن-بiر درايۆەرi. ماسەلەن, بۇگىندە باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي حالىقارالىق كولiك ءدالiزi بويىنشا بiرلەسكەن جۇمىس جۇرگiزiلۋدە. وسى ارقىلى وڭتۇستiك-شىعىس ازيادان ەۋروپاعا دەيiنگi جول 10-12 كۇنگە قىسقارادى. بۇل ءوز كەزەگىندە كولiك جۇيەسiن دامىتا وتىرىپ, ەلدەر اراسىنداعى تاۋارلار قوزعالىسىنا, بيزنەستiڭ تيiمدiلiگiنە تىڭ سەرپىن بەرەدى», دەدى دەپۋتات.

ال تاقىرىپتىق تالقىلاۋ بارىسىندا ءسوز العان رەسەي مەملەكەتتiك دۋماسىنىڭ تمد, ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا جانە وتانداستارمەن بايلانىس iستەرi جونىندەگى كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆيكتور ۆودولاتسكي ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا قابىلدانىپ, قولدانىسقا ەنگىزىلەتىن جاڭا كودەكس ۇيىم قۇرامىنداعى ەلدەردىڭ شەكارالىق ماسەلەسىن تۇپكىلىكتى شەشەتىندىگىن قاداپ ايتتى.

«بۇل اسىرەسە, وسى كۇندەرى بىرقاتار شيەلەنىستەر تۋدىرعان قازاق-قىرعىز شەكاراسىنداعى جاعدايدىڭ رەتتەلۋىنە وڭ ىقپال ەتەتىن بولادى. ال قازىرگى شيەلەنىستى قايبىر جىلدارى رەسەي مەن بەلارۋس شەكاراسىندا ورىن العان وتكىنشى جاعدايعا ۇقساس دەگەن ءجون. جۋىردا عانا ۆلاديمير پۋتيننiڭ ۇسىنىسىمەن رەسەي فەدەراتسياسى ورتاق كەدەندiك كودەكستi راتيفيكاتسيالادى. ەگەر اتالعان كودەكستi قازاقستان پارلامەنتi جاقىن ارادا راتيفيكاتسيالايتىن بولسا, شيەلەنىس مەيلىنشە تەزىرەك شەشىلەدى. بۇگىندە بۇل قۇجاتتى بەلارۋس بەكiتiپ ۇلگەردi. ال ەندى 5 ءبولىم, 461باپتان تۇراتىن كەدەندiك كودەكس بىزگە نە بەرەدi دەگەنگە كەلسەك, ول ەاەو تۋرالى شارتتىڭ 32-شi بابىن كۇشiنە ەنگiزەدi. ياعني, وسى باپ ارقىلى قازاقستان مەن قىرعىز شەكاراسىنداعى جاعداي رەتتەلەدى. ءۇشiنشi ەلدەردiڭ تاۋارلارىن تاسىمالداۋعا بايلانىستى باسقا دا تۇيىندەر تارقاتىلادى», دەدi ۆ.ۆودولاتسكي.

ونىڭ ايتۋىنشا, كەلەر جىلدان باستاپ كۇشىنە ەنەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىرعان كەدەندiك كودەكستiڭ ەاەو اۋماعىندا تۇراتىن ءار ادامنىڭ ومiرiنە قاتىسى بار كورىنەدى. اتاپ ايتقاندا, جۇمىس ورىندارى كوبەيiپ, ازاماتتاردىڭ ءومiر ءسۇرۋ دەڭگەيi جاقسارادى. ەلەكتروندىق ونەركاسiپ پەن ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى تاۋارلاردىڭ ءوندiرiسi ارتادى دەپ بولجانۋدا. سول سەبەپتەن دە قۇجاتتى وداققا مۇشە ەلدەردiڭ پارلامەنتi ۋاقىت وزدىرماي قابىلدايدى دەگەن سەنىم بار.

«ەاەو – جۇمىسى اشىق ءارi ءادiل جۇرگiزiلiپ, سەنiمگە نەگiزدەلۋi تيiس. ەگەر قايسىبiر مەملەكەت وسى باعىتتا دۇرىس جۇمىس ىستەمەيتىن بولسا, رەپرەسسيۆتi شارالار (جازالاۋ شاراسى) قابىلدانادى. ناتيجەسىندە, شەكارالاردا كورىنىس بەرىپ جاتقان كەلەڭسىز جايتتار بiرشاما ازاياتىن بولادى», دەدi ۆ.ۆودولاتسكي.

پىكىر الماسۋ بارىسىندا رەسەيدىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى ميحايل بوچارنيكوۆ وسى كۇندەرى استانادا ءوتىپ جاتقان سيريا جونىندەگى استانا پروتسەسىنىڭ جەتىنشى راۋندىنا قاتىستى ءوز ويىن ورتاعا سالدى.

«سيريا ۇكىمەتى مەن سيريالىق وپپوزيتسيا اراسىندا كەلىسىم ديالوگى ءوربۋى ءۇشىن قازاقستاننىڭ ۇسىنعان استانا الاڭى اتالعان ايماقتا بەيبىتشىلىك ورناۋىنا وزىندىك ىقپالىن تيگىزىپ كەلەدى. بۇل بەيبىتشىلىك جولىنداعى ماڭىزدى ءبىر قادام», دەدى ول.

سونىمەن قاتار, رەسەيدىڭ قازاقستانداعى لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىنە قۇرمەتپەن قارايتىندىعىن بىلدىرگەن ەلشى قازاقستان كونستيتۋتسياسىندا ورىس ءتىلى رەسمي مارتەبەگە يە ەكەندىگىنە نازار اۋداردى.

«سوندىقتان دا رەسەي ەگەمەن قازاقستاننىڭ الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ءتىلدى لاتىنعا كوشىرۋ تۋرالى شەشىمىنە تۇسىنىستىكپەن جانە قۇرمەتپەن قارايدى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جانە باسقا دا ەلدىڭ رەسمي تۇلعالارىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قازاقستاندا ورىس ءتىلىنىڭ پوزيتسياسى ساقتالىپ وتىر. وعان قوسا, قازاقستاننىڭ ورتا مەكتەپتەرىندە ورىس ءتىلىن وقىتۋ جالعاسۋ ۇستىندە. سەبەبى, رەسپۋبليكا باسشىلىعى ورىس ءتىلىن ەل ازاماتتارىنىڭ ەركىن مەڭگەرۋىن قازاقستاننىڭ ماڭىزدى مادەني باسىمدىعى رەتىندە قاراستىرادى. قازىردىڭ وزىندە قازاقستاننىڭ رەسمي ينستانتسياسىنان ورىس ءتىلى مۇعالىمدەرىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە قاجەت ەتىلەتىندىگى, ولاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا قىزىعۋشىلىق بار ەكەندىگى, سونىمەن قاتار رەسەيلىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاڭا فيليالدارىنىڭ اشىلاتىندىعى تۋرالى اقپاراتتار بار. ال رەسەي تارابى بۇل باعىتتا ءوزىنىڭ كومەگىن بەرۋگە دايىن», دەدى م.بوچارنيكوۆ.

نۇرلىبەك دوسىباي,

«ەگەمەن قازاقستان»