شارانىڭ شاقىرۋىنان باس تارتقان بويجەتكەن

ء«ان سالعانعا, بي بيلەگەنگە بالا كەز­دەن قۇمار بولدىم, – دەپ باستادى اڭگى­­مەسىن كەيىپكەرىمىز. – ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە, ءبىر جىلى اۋىلىمىزعا روزا باعلانوۆا كەلدى. ول كەزدە 6-7 جاس شاما­سىنداعى بالامىن. اۋىلداعى شاعىن كلۋبتا ينە شانشار ورىن جوق. اكەم جارىقتىق مەنى كونتسەرت بىتكەنشە موينىنا مىنگىزىپ كوتەرىپ تۇردى. ول كىسى دە ونەردى سونداي جاقسى كورەتىن. سودان نە كەرەك, بوي جەتىپ, مەكتەپ بىتىردىك. كەيىن زايسانداعى مەكتەپتە ەكى جىل مۇعا­لىم بولىپ جۇمىس ىستەدىم. وسىنداعى «ايدىن» انسامبلىنە قاتىسىپ, ءبيشى بولىپ ءجۇردىم. ءبىر كۇنى كۇرشىم اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ باستىعى قابدوللا تۇراروۆ: «شاكەن, سەنىڭ ورنىڭ مادەنيەت ءۇيى. بىزگە كەلسەڭ قايتەدى», دەپ مەنى كۇرشىمگە شاقىردى. ءسويتىپ, سونداعى ما­دەنيەت ۇيىنە ءبيشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاستىم. سودان ءبىر كۇنى مۇحامەدجان دەگەن كۇيشى بالا, قانيا دەگەن ءانشى قىز جانە مەن ۇشەۋىمىزدى الماتىعا جىبەردى.

مۇحامەدجان دومبىرادا عاجاپ وينايتىن, بىردەن ءوتىپ كەتتى. قازىر كوك­شەتاۋدا جۇمىس ىستەيدى دەپ ەستيمىن. قانيا «گاۋھارتاستى» شىرقادى. بىراق وتە المادى. مەنىڭ كەزەگىم كەلدى. ساح­ناعا شىقسام, كوميسسيادا قازاقتىڭ ايگى­لى ءبيشىسى شارا جيەنقۇلوۆا وتىر. ەرتتەلگەن اتتاي ۇلكەن, تولىقشا كەلگەن كىسى ەكەن. شاشىن توبەسىنە ءتۇيىپ العان. قاراپايىم. وزبەك جانە قازاق ءبيىن بيلەپ بەردىم. كوڭىلىنەن شىققان بولۋىم كەرەك: «الامىز, قابىلدايمىز», دەدى. جوپەلدەمەدە نە ايتارىمدى بىلمەي ساسىپ قالدىم. ۇيدە جالعىز بالامىن. كارى اكە-شەشەم بار. ەكىنشى جاعىنان, مادەنيەت ءۇيى مەنى جىبەرە قويا ما؟ بارعىم دا كەلەتىن سەكىلدى. شارا اپامىز كوپتى كورگەن سۇڭعىلا ادام عوي. مەنىڭ ءبىر شەشىمگە كەلە الماي ءارى-ءسارى كۇي كەشىپ تۇرعانىمدى سەزدى-اۋ دەيمىن, اۋىلعا ءوز قولىمەن «وسىنداي وقۋعا ءتۇستى. بيدەن ءوزىم ساباق بەرەمىن. بوساتۋلارىڭىزدى سۇراي­مىن» دەپ قاتىناس قاعاز جازىپ بەر­دى. ءسويتىپ اۋىلعا قايتتىق. الىپ-ۇشىپ جۇمىسىما كەلدىم. ءبارى قۋانىپ «جو­لىڭ بولسىن, بار, بار, شاقىرعان جەردەن قالما» دەپ تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى. ۇيگە كەلىپ, جاڭالىعىمدى ايتىپ ەدىم, ء«بىز ەندى قايتتىك», «كوپ-كورىم جۇمىسىڭ بار. امبە ەكى جىل وقيدى ەكەنسىڭ. ءبىزدى تاس­تاپ قايدا كەتپەكسىڭ؟», دەپ اكە-شەشەم شال­قا­سىنان ءتۇستى. بۇل – ەسترادا-تسيرك ستۋ­ديا­سىنىڭ ەڭ العاش اشىلعان جىلى بولات­ىن. بۇگىنگى ج.ەلەبەكوۆ اتىنداعى ەسترا­دا جانە تسيرك كوللەدجى. ءبيشى مۇل­دە جوق ەكەن. مەن كونكۋرسسىز-اق ءوتىپ تۇرعان ەدىم. ال ءانشى مەن دومبىراشى كوپ بولدى. سودان نە كەرەك, الماتىعا بارا الماي قالدىم».

قازاقى ادەپتەن اسپاي اتا-اناسىنىڭ كوڭىلىنە قارايلاعان ءبيشى بويجەتكەن وسىلايشا اۋىلدا قالا بەرەدى. ءبىراز جىلدان كەيىن ايگىلى اكتەر, ءانشى وراز كاكەەۆتىڭ شاقىرۋىمەن مارقاكولدەگى مادەنيەت ۇيىندە مارات ساقاتوۆ, راح­مەتولدا تۇراباەۆ, شايقۋالي ەسەتوۆ, قاراگوز بولاتوۆا سىندى ونەر مايتالماندارىمەن بىرگە ەڭبەك ەتەدى. ءبيىن دە بيلەيدى, ءانىن دە ايتادى, ءتىپتى اكتريسا رەتىندە ساحناعا دا شىعادى. مارقاكولدەن سوڭ وتباسى جاعدايىمەن تارباعاتايدىڭ تۇعىل اۋىلىنا كوشىپ كەلەدى. سودان كول جاعاسىنداعى كوركەم اۋىلدىڭ مادەنيەت ۇيىندە تابان اۋدارماي 40 جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەپ, زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن وسىنداعى «ايدىن» ەسترادالىق انسامبلىندە ءان سالادى. ونەردەگى ەڭبەگى ەسكەرىلىپ, 1970 جىلى كۇرشىمدەگى بيشىلەر سايىسىندا ءبىرىنشى ورىندى يەلەنىپ, بيشىلەر توبىنىڭ ءسوليسى, 1988 جىلى بۇكىلوداقتىق ەكىنشى حالىقتار فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى اتانادى.

 «ايدىن» ءانسامبلىنىڭ قۇرامىندا تالاي جەردى ارالادىق. وسكەمەندە جىل سايىن وتەتىن «ۆوستوك» اتتى وبلىستىق بايقاۋدا سان مارتە جۇلدە الدىق. وسى رەتتە مەنىڭ ءانشى بولىپ قالىپ­تاسۋى­ما ەرەكشە ەڭبەك سىڭىرگەن, مار­قۇم ءمۇر­­سالىم زامانداسىمدى ايرىق­شا ىلتي­­پات­­پەن ەسكە الامىن. قازىر ەندى بي بي­لەۋگە جاسىمىز كەلمەيدى. ال ءان شىر­­قاماسام وتىرا المايمىن, باسىم اۋىرا­دى. ولەڭ ايتسام جەڭىلدەپ, سەرگىپ قالامىن. سەزىمگە تولى, ءسوزى ماعىنالى ليريكالىق اندەر­دى ورىنداعاندى جاقسى كورەمىن. اۋىل­دا­عى اعايىننىڭ ءبارى مەنى ء«انشى شاكەن» دەپ اسپەتتەپ جاتادى. تۇعىل­داعى بىردە-ءبىر كونتسەرت, بىردە-ءبىر توي مەنىڭ قاتىسۋىمسىز وتپەيدى. كەيدە ءارتۇر­لى جاعدايلارمەن كونتسەرتكە بارا الماي قالسام: «اكە-اۋ, شاكەن قايدا؟ ولەڭ ايتقان جوق قوي بۇگىن. داۋىسىن ساعىن­دىق» دەپ حالىق ىزدەپ جاتادى ەكەن. ەلدىڭ ىقىلاس-پەيىلىنە راحمەت! ودان ارتىق قۇرمەت, ودان ارتىق باقىت بار ما؟», دەيدى شارا جيەنقۇلوۆادان باتا العان ءبيشى. 

شارا جيەنقۇلوۆا دەمەكشى, ايگىلى ءبيشىنىڭ الدىندا بي بيلەگەن شاكەن قابدولدينا بۇگىنگى قازاق بيىنە قاتىستى دا ويىن ايتىپ, ۇلتتىق ءبيىمىزدىڭ تۇرىكتىڭ بيلەرىنە ۇقساپ كەتكەنىنە قىن­جىلىسىن ءبىلدىردى. «قازاق ءبيىن بوك­سەمەن بيلەيتىندەر كوبەيدى. قازاقتا جالا­­ڭاش­تانىپ, بوكسەنى كورسەتىپ بيلەۋ دەگەن دۇنيە بولماعان. شارا اپامىز قالاي بيلەيدى؟ تۇسكەن كينولارى­نان كورەمىز عوي. كيگەنى قازاقتىڭ بەش­پەنتى, قازاقتىڭ بۇرمەلى كويلەگى. اياعى دا كورىنبەيدى, جۇرگەن ءجۇرىسى دە بىلىنبەيدى. ۇلت­تىق ءبيىمىزدى ۇلىقتاپ جۇرگەن جاندار وسىنى ەسكەرسە يگى», دەيدى ونەرپاز. 

ازامات قاسىم, 

«ەگەمەن قازاقستان»

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

تارباعاتاي اۋدانى