شوقان ويناپ وسكەن قۇسمۇرىن ەندى ەلىمىزدەگى كومىر باسسەينىنىڭ بىرىنە اينالعالى تۇر. وتكەن جىلى اقپان ايىندا «قازاق كومىر ەنەرگەتيكالىق كومپانياسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى «قۇسمۇرىن» كەنىشىنىڭ №1 رازرەزىندە كومىر ارشۋ جۇمىستارىن باستاعان بولاتىن.
جۇمىس كولەمىنە قاراپ ءبىر جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا كومىر تۇتىنۋشىلارعا جەتەدى دەپ ەشكىم دە ويلاماعان. ارشۋ جۇمىستارىمەن قاتار جەر استى سۋىن تارتىپ شىعارۋ بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا اتقارىلىپ وتىردى. سونىڭ ارقاسىندا قازان ايىنىڭ باسىندا, تاريحي ءساتتى انىعىراق ايتساق, 2 قازان كۇنى «قۇسمۇرىن» كەنىشىنەن ءبىرىنشى كولىككە كومىر ارتىلدى. قۇسمۇرىن, اۋليەكول توڭىرەگىندەگىلەر ءبىرىنشى رەت ءۇيىن قوڭىر كومىرمەن جىلىتتى. تونناسى 6000 تەڭگە تۇرادى. ەلەكتروندى تارازى ورناتىلىپ, كولىك كەلەتىن جول توسەلگەن.
كومىر اشىق الۋ تاسىلىمەن ءوندىرىلىپ جاتىر. بارعان سايىن كارەردىڭ تەرەڭدەي بەرەتىنى بەلگىلى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, تەرەڭنەن ارشىلعان سايىن كومىردىڭ ساپاسى دا جاقسارا تۇسەدى ەكەن. ءاۋ باستاعى جوبا بويىنشا الداعى ۋاقىتتا قوڭىر كومىر وڭدەلەتىن بولادى.
– وسى ءىستى قولعا العانىمىزعا بارلىعى ءبىر جارىم جىلداي ۋاقىت بولدى. اتقارعان جۇمىستار ناتيجەسىن بەرىپ وتىر. كومىردى الدىمەن ءوزىمىز جاعىپ كورگەنبىز, قازىر وندىرىستىك عيماراتتارىمىز بەن كەڭسەنى جىلىتىپ جاتىرمىز. كۇلى از, قىزۋى جاقسى. مۇنان ارتىق نە كەرەك؟! جالپى, قوڭىر كومىر كوممۋنالدىق قاجەتتىلىكتەرگە, ياعني تۇرعىنداردىڭ ءۇيىن جىلىتۋىنا, قازاندىقتارعا جاعۋعا جارامدى. اۋەلى تۇرعىندار از-ازدان العان, ەندى كۇن سايىن كومىر الۋشىلار قاراسى مولايىپ كەلەدى. كومىردىڭ ساپاسى ۇناماسا تۇتىنۋشىلار كەلمەس ەدى, ارينە. قازىر امانقاراعايدا قاراعاندىدان, ەكىباستۇزدان اكەلىنگەن كومىردىڭ تونناسى 18 مىڭ تەڭگە, قۇسمۇرىن ستانساسىندا 16-17 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ال ءبىز جەرگىلىكتى جەردەن شىعىپ جاتقان سوڭ, ونىڭ باعاسىن 3 ەسەدەي ارزان ۇسىنىپ وتىرمىز, – قازاق كومىر ەنەرگەتيكالىق كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى دەيدى نۇرجان جانپەيىسوۆ.
قازىر لابوراتوريالىق عىلىمي جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر. نەگىزى بولاشاقتا كومىردى وڭدەۋ جوسپاردا بار. اۋىزبەن ايتا سالعانعا ءبارى دە وڭاي. ول ءۇشىن الدىمەن عىلىمي ءتۇيىن جانە قۇرال-جابدىقتار, قارجى كەرەك. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن مازۋت وتە قىمباتقا تۇسەتىندىكتەن قىستان شىعۋى ۇزىن-سونار اڭگىمە بولاتىن ارقالىق قالاسىنا جىلۋ بەرۋدى مازۋتتان كومىرگە اۋىستىرۋ, ول ءۇشىن قۇسمۇرىن كومىرىن پايدالانۋ تۋرالى وبلىستا ماسەلە كوتەرىلگەن بولاتىن. ءوندىرىس جەتەكشىسى بۇل ماسەلە قۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ مەن كومىردى وڭدەۋ تەحنولوگياسىنا قول جەتكىزگەن سوڭ قارالسا يگى ەكەنىن ايتتى. كومپانيا الداعى ون ەكى جىل ىشىندە جىلىنا 5 ميلليون توننا كومىر شىعارۋ قۋاتتىلىعىن يگەرەتىن بولادى. وعان جەتۋ ءۇشىن قارا التىنعا ەكسكاۆاتور ءشومىشى ەندى تيگەن كەنىشتەردە جوبادا قاراستىرىلعان جۇمىستار كەزەگىمەن اتقارىلادى.
بۇگىندە كەنىشتە جۇزدەي ادام جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ جارتىسىنان كوبى قۇسمۇرىن كەنتىنىڭ تۇرعىندارى, قالعاندارى اۋليەكول اۋدانىنداعى جاقىن ەلدى مەكەندەردەن كەلىپ ەڭبەك ەتەدى. كومىردىڭ ساتىلا باستاۋىنا بايلانىستى جۇمىسشىلار جالاقىسى دا كوتەرىلدى.
تەمىر كەنىمەن, استىعىمەن, سوڭعى جىلدارى ماشينا جاساۋ وندىرىسىمەن داڭقى اسقان قوستانايدىڭ اتىن ەندى قوڭىر كومىر تاعى كوتەرەر. قۇسمۇرىن وڭىرىنەن تەك بۇل ەمەس, ءالى بىرنەشە كەنىش ارشىلادى دەگەن جوبالار بار. كورشى اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا كومىر ءوندىرىسى جوق. سوندىقتان قازاقستاننىڭ سولتۇستىك ايماعىنداعىلار, ءوزىمىزدىڭ وبلىس, ونىڭ سىرتىندا رەسەيدىڭ ىرگەلەس ەلدى مەكەندەرىنىڭ بارلىعى قوڭىر كومىر ءۇشىن قۇسمۇرىنعا كەلەتىن ۋاقىت تا الىس ەمەس. ن.جانپەيىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەلىمىزدىڭ كومىر وندىرىسىندەگى ءىرى جوبا. سوندىقتان قوستانايدىڭ قوڭىر كومىرىنىڭ اتى ۇزاققا بارادى.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى,
اۋليەكول اۋدانى