• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 06 قازان, 2017

مەرەي قارتتىڭ ولەڭدەرى

5384 رەت
كورسەتىلدى

مەرەي قارت 1989 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسى تاربا­عاتاي اۋدانى ۇشتوبە اۋىلىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان. فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ ماگيسترى. سەمەي­دەگى اباي اتىنداعى مەملە­كەتت­ىك قازاق مۋزىكالى دراما تەاترىنىڭ ادەبيەت ءبولىم مەڭگەرۋشىسى. 

 

سايىپقىران ساقتىڭ ۇلىمىن!  ارقىراسا تارپاڭ كۇرەڭىم,  بال-بۇل دا جانار ءتۇر-ءوڭىم.  كونەدەن قالعان كوزىمسىڭ, كۇمىس كومكەرگەن جۇگەنىم.  ومىلدىرىگىم دە ءدىن امان. ءون-بويىن ويۋ قۇراعان.  ومىراۋ تۇسى شاشاقباۋ,  استارى – قىزىل شۇعادان.  كوشپەندى ەلمىز كوشەلى.  ماڭدايباق بىتكەن بەس ەلى.  قۇيىسقانىم دا – قۇيما التىن,  وركەنيەتىم عوي كەشەگى.  جاراتىپ مىنگەن ك ۇلىگىن,  سايىپقىران ساقتىڭ ۇلىمىن!  ۇزەڭگىمەن-اق ۇزگەنبىز,  قارسى شاپقان قاسقىر ج ۇلىنىن.  تاقىم قاجاماس تارالعىم,  زەرلەنگەن شەتى – سارى التىن.  بىلعارى-بەكزات توقىمىم,  وسى كۇنگە امان ورالدىڭ.  شولدەسەم قىمىز ىشكەنىم.  شيپاسى قانداي كۇشتى ەدىڭ!  ات تەرىن ادال سىمىرگەن,  جاباعىجۇندى ىشپەگىم.  قايىڭنان شاپقان قاپتالىم,  جادىگەرىمدەي ساقتادىم.  ىڭىرگە تىزگىن قاڭتارىپ,  ىزگىنىڭ كۇتتىم اق تاڭىن!  قانجىعام – قۇتتى قايىستان.  شىڭدالعام كوكپار-سايىستان.  بەس جاستان شاۋىپ بايگەگە,  جانارىمنان جاسىل جاي ۇشقان.  قامشىم دا – قىزىل توبىلعى.  سوققىزبا, تاعدىر, سانىمدى.  كەلەر عاسىرعا اتتاندىم,  وڭعارسا ءتاڭىر جولىمدى!

جاننىڭ  تۇنگى تىلسىمى ايعا لاقتىرىپ شىلبىر ۇشىن, ايدالادا ءتۇن قاتتىم. ... ۇكىداۋىس ۇڭگىر ءىشىن ءۇر قىزىنا تىڭداتتىم!

ول سۇلۋدىڭ توسەنىشىن سالدىم بالعىن ارشادان. سەزىم شوعىن كوسەۋ ءۇشىن, ەرتەكتى ەرەن اڭساعام!..

ويىمداعى وتتىڭ كۇشىن سانادان تىس لاۋلاتتىم!.. كوڭىل ءۇشىن –  شەگىرتە ءۇنىن الاقانىما اۋناتتىم!

مايىن دا ءىشىپ تاسبۇلاقتىڭ, مارتۋ قىزىن قۇشىپ ەم!.. قارا جوننان قاسقىر اتتىم, قارا ءسوزدىڭ كۇشىمەن!

جىندار عاشىق بالكىم ماعان؟.. جىردان اسقان بار ما ءدىن؟..  جاپالاق كوزىمەن جارقىلداعان, جىلان ءداتىن اربادىم!

سوڭىنا ەردىم شۇبار لاقتىڭ!.. ات جالىنان شوق ۇرلەپ!.. بۇلت ىشىندە بۇلان باقتىم! قۇلان كوزى – شەگىركوك!..

قۇزدارمەن دە قاۋقىلداستىم.  ەلىردىم جەل ەسەرگە! جۇلدىزدارمەن اڭقىلداستىم, وزگە الەمگە كوشەرگە!..

اداستىردى ءبىر مۇڭ سارى!.. قايدا بولدىم؟!.. اڭ-تاڭمىن!.. قۇلانيەك قۇلقۇنسارى... قيالىمدى قاڭتاردىم! 

قامشى

شاباندوزدان شىعا قويماس سەرت جۇتاڭ, اتقا شاپسام جالىن قۇشىپ, ءورت جۇتام. سايگ ۇلىكتىڭ كوز سوراسىن سۇرتەتىن, بايگە قامشىم  توبىلعى ساپ, ءتورت تۇتام. جىلقى مىنسەم كوڭىل اۋماس كۇيبەڭگە. ىستىق قانىم تامىرىمدا بيلەۋدە. تالىس تەرى قاق ايىرىلىپ كەتەدى, دويىر قامشىم ءيىرىلىپ تيگەندە. تورىمەنەن توپقا كىرسەڭ دۋ اڭساپ, ابىروي عوي سالىم سالىپ قۋانساق! ايبات بەرگەن, قايرات قوسقان بويىما, كوكپار قامشىم, جىلان تەرى, جۋان ساپ. اربا شەگىپ, جەلىسىنە شالقىماۋ, پاي-پاي دەۋسىز, وتكەن ءومىر ولقىلاۋ. دارتە باسىن ءۇش اينالىپ ورايدى, سوپى قامشىم ۇزىن قۇلاش, جالقى باۋ. جىلقى سىرىن ءبىر ادامداي تۇسىنەم, تاڭداپ مىنەم تارلانبوزدى ىشىنەن. يىرەمىن اساۋى كوپ ءۇيىردى, ءۇش شىعىرشىق  ءۇيىر قامشى مىسىمەن. جانعا قۋات سايگ ۇلىككە باي دالام, تەكتىلەرى تۇعىرىنان تايماعان. اساۋ مىنسەم باس بەرمەيتىن, باعىنباي باپتاۋ قامشىم بوربايىندا ويناعان! ءومىر مىناۋ قىسقا قامشى سابىنداي, ارعىماق كۇن ءوتىپ جاتىر ساعىمداي, قارا ولەڭىم بايگە بەرمەس - قارا كەر, كەلەدى انە, اۋىزدىققا باعىنباي!

* * * تاستان دا ءتالىم تىڭداپپىن.  تامشىنىڭ ءۇنى – جۇمباق مۇڭ,  تۇيەجاپىراق بۇركەنىپ,  جاپالاق سىندى ءتۇن قاتتىم.  داۋسىمدى ەستىپ ءار قىردان, جارتاس تا جارقىن جاڭعىرعان.  بۇلاق تا , ءشوپ تە جىر وقىپ,  ەسىمنەن تالاي تاندىرعان.  امال نە... جازدىڭ سوڭعى ايى.  قۇستار دا كەتەر... شالعايى...  مەنىڭ دە جانىم سۋىيدى-اۋ,  سۋدىڭ دا قاتىپ توڭ مايى.  تامىزدىڭ ءتۇبى – قاپىرىق.  ماڭىرانعان – نەندەي ماق ۇلىق؟!..  دۋالاپ بۇلتتى كورسەم بە,  جىندارىمدى شاقىرىپ!..

جان سىرىن جوندەپ وقىماي,  اداستىم, ءسىرا, اپىر-اي!.  اقىلىڭدى ايتشى سەن ماعان,  تاڭىرگە, كۇنگە جاقىن اي!.

اداسۋ...  كوڭىل دە,  بەسقاسقام دا الا قاشىپ,  تاۋ ىشىندە اداستىم, قارا باسىپ.  اي تۋماعان.  اينالا – تاسقاراڭعى.  سۋىق ۇرەي تۇنەتتى ساناما شىق…

جىنى ورگەندە ات جالىن جەلدىڭ كارى,  تاقىم قىزىپ, تەبىنىپ… جاننىڭ قامى.  قيا كەسىپ, كول كەشكەن سەكىلدەنەم…  قۇزعا بارىپ تىرەيدى جولدىڭ ءبارى!

تەمىرقازىق بۇعىنىپ بۇلت ىشىنە,  ءتۇن ۇڭىلەر بوزارعان ءتۇر-تۇسىمە.  وبالار ما ۇلىعان قاسقىر بولىپ؟..  قۇمار ۇرعان مارتۋدىڭ كۇلكىسى مە؟!.. 

جاڭىلىسىپ ادەتكى ىزگى ويىمنان…  قايىڭ – قىزدان اينىماي!..  قىز – قايىڭنان!..  ەسىمدى ءبىر جيعاندا,  جاپالاقتار  جارقىل-جۇرقىل كەتتى ۇشىپ  قۇز قوينىنان!.. … مەن سولايشا تاۋ تۇنەپ,  تاڭ اسقانمىن. ارشا يىسىمەن اقىلدى الاستادىم.  ازاپ ەمەس, كادىمگى عاجاپ ەكەن –  – ات ۇستىندە, اي ىزدەپ اداسقانىڭ!..

سوڭعى جاڭالىقتار