ميا تامىرىنان پايدا مول

قازىرگى تاڭدا عالىمدار ميا وسىمدىگىنىڭ تامىرىندا ەمدىك دارۋمەندەردىڭ مول ەكەندىگىن انىقتاپ, تاجىريبەگە ەنگىزۋدى قولداپ وتىر. سونىمەن قاتار اتالعان وسىمدىكتىڭ تامىرىنان دا مول تابىس تۇسەدى. بۇل ەلىمىزدەگى جاڭا يندۋستريالاندىرۋ ساياساتىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزىپ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدا دا ەرەكشە ءرول اتقارماق. بۇگىندە شۋ اۋدانىنداعى «قازميا» جاۋاپ­كەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ميا وسىمدىگىن قاجەتىنە جاراتىپ, ودان ءونىم ءوندىرۋ جۇمىسىن باس­تادى.

اتالعان ءوندىرىس ورنىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى 2014 جىلى مەملەكەتتىك يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدار­لا­ماسى اياسىندا باستالعان ەدى. جو­بالىق قۇنى 900 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن ءوندىرىس ورنى جىلىنا 2500 توننا ميا تامىرىن وڭدەۋگە قاۋقارلى. اتالعان جوبا جاپون ينۆەستورلارىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ, بۇگىندە كاسىپورىن ءدارى-دارمەكتىك شيكىزات – گليتسيرريزين قىشقىلىنىڭ 22,4 تونناسىن وندىرگەن. بۇگىندە جۇمىسى جوسپارعا ساي جۇرگى­زىلىپ جاتقان كاسىپورىن الداعى ۋاقىتتاردا الەۋەتىن ارتتىرىپ, بۇدان دا جوعارى تابىسقا قول جەتكىزۋدى كوزدەيدى. «قازميا» جاۋاپ­كەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەستىگىنىڭ ديرەكتورى ولجاس ابدەشوۆ نەگىزىنەن مۇندا جاڭا قوندىرعىلار ورناتىلىپ, بىر­قاتار شيكىزات وڭدەلگەنىن ايتىپ وتىر. ء«بىر ايتا كەتەرلىگى, قا­جەت­تى شيكىزاتتى جەرگىلىكتى جەردە دايىنداۋعا مۇمكىندىك مول. الايدا, بۇل ىسپەن اينالىسىپ جۇرگەن كاسى­پ­كەرلەر­دىڭ ەشقايسىسىندا رۇق­سات قاعاز جوق. سوندىقتان ازىرگە شي­كىزاتتى وڭ­تۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنان ساتىپ الۋ­عا ءماجبۇرمىز. ال كەلە­سى جىل­دان باستاپ ونى ءوز جۇ­مىس­شىلارى­مىزدىڭ كۇشىمەن جيناۋ جوسپار­لانۋدا. وسىعان باي­لانىس­تى قوسىمشا 30-40 ماۋ­سىمدىق جۇمىس ورىندارىن اشۋ ويىمىزدا بار», دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى.

 سونىمەن قاتار كاسىپورىننىڭ يەلىگىندە كەپتىرىلگەن ميا تامىرىن ساقتاۋعا ارنالعان سىيىم­دىلىعى 400 توننالىق ارنايى قويما دا بار. مۇندا وندىرىلگەن ونىمنەن بولەك, 200 تونناعا جۋىق شيكىزات ساقتاۋلى تۇر ەكەن. اتالعان ءوندىرىس ورنى العاشقى ءونىمىن جاپونيا مەملەكەتىنە اعىمداعى جىلى قازان ايىندا جونەلتەتىن بولادى. ال ءونىمنىڭ كەلەسى توبى جىل سوڭىنا قاراي دايىن بولادى دەگەن جوسپار بار. سونداي-اق كاسىپورىن بيىلعى جىلعى 45-50 تونناعا دەيىن ءونىم شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوسپار جۇزەگە اسقان جاعدايدا, ءوندىرىس ورنى ءوز مۇمكىندىگىن كور­سەتىپ قانا قويماي, ەل ەكونوميكاسىمەن قاتار, دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لاسىنا دا ءوز ۇلەسىن قوساتىن بو­لادى. 

ءونىم ميا تامىرىنىڭ ۇنتاعى تۇرىندە شىعارىلادى. ودان بولەك ميا تامىرى ەكستراكتىسىنىڭ قويۋلانعان ءتۇرى ەلىمىزدىڭ ءدارىحا­نالارىندا جوتەلگە قارسى ءدارى رەتىندە ساتىلۋدا. ەندى مۇنداي ءونىم وزىمىزدەن شىعۋ ءۇشىن 2015 جىلى جاپوندار ءونىمدى وڭدەيتىن زاۋىتتارىن جامبىل جەرىنە كوشىرۋ تۋرالى وبلىس اكىمدىگىمەن مامىلەگە كەلگەن بولاتىن. الايدا سەرىكتەستىك باسشىلىعى ەكىنشى زاۋىتتى مۇندا اكەلۋ ءۇشىن اۋەلى ءبىرىنشىسىن اياعىنا تۇرعىزىپ الۋ كەرەكتىگىن ايتىپ وتىر. «ەگەر جوسپارىمىز تولىقتاي جۇزەگە اسىپ, ەكىنشى كاسىپورىن بوي كوتەرەتىن بولسا, ۆ گەپاتيتى, كوز اۋرۋلارى سياقتى دەرت تۇرلەرىنە قارسى ەمگە قولدانىلاتىن مونواممونيۋم گليتسيرريزينات دەگەن باعالى ءونىم شىعارۋعا مۇمكىندىك تۋاتىن ەدى. ال ازىرگە كەلىسىلگەن مەموراندۋمعا سايكەس, جاپوندار شيكىزاتىمىزدى دارىگە اينالدىرىپ, تۇرعىندارعا قولجەتىمدى باعامەن ساتۋعا ۋادە بەرىپ وتىر. ودان كەيىن مۇنداي ءدارى تۇرلەرى وزىمىزدە شىعارىلاتىن بولادى», دەيدى ولجاس ابدەشوۆ.

 بۇگىنگى تاڭدا قولعا الىنىپ وتىرعان جوبا الداعى ۋاقىتتاردا ءوڭىر ەكونوميكاسىن دامىتۋعا سەرپىن بەرەدى دەگەن سەنىم بار. دەگەنمەن, مۇندا جۇمىستى زاڭدى تۇردە اتقارۋ ءبىرىنشى ماسەلە بولىپ وتىر. بۇل تۇرعىدا شۋ اۋدانىنىڭ اكىمى قايرات دوساەۆ ءوزىنىڭ ويىن ايتىپ بەردى. «ەڭ ءبىرىنشى ميا تامىرىن وڭدەۋدە ادامعا, قورشاعان ورتاعا زيان كەلمەۋى كەرەك. سوندا عانا مۇنداي جوبالار ەلگە, جەرگە كەرەك بولادى. بۇگىندە «قازميا» ءوندىرىس ور­نى 15 تونناعا جۋىق ءونىم ءون­دىردى. ەندى بۇل كورسەتكىشتى جىل سوڭىنا دەيىن ارتتىرۋ جوس­پار­دا بار. سونداي-اق قازىر 30 شاق­تى جەرگىلىكتى تۇرعىن مۇندا جۇمىس­پەن قامتىلىپ, وتباسىن اسىراپ وتىر. ەگەر زاۋىتتىڭ قۋاتتىلىعى تولىقتاي ىسكە قوسىلاتىن بولسا, جۇمىس ورنى دا كوپتەپ اشىلادى», دەيدى اكىم. ايتا كەتەيىك, بيىلعى جى­لى زاۋىتتا 24 جاڭا جۇمىس ور­نى اشى­لىپ, ونىڭ 21-نە «جۇمىس­پەن قام­تۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باع­دارلاماسى اياسىندا جەرگى­لىكتى جەردىڭ ماماندارى تار­تىل­عان. الداعى ۋاقىتتا شيكى­زاتتى جامبىل وڭىرىنەن جيناۋ ما­سەلەسى وڭ شەشىمىن تاپسا, جەرگى­لىكتى تۇرعىنداردىڭ ءبىرازى جۇمىس­پەن قامتىلىپ, شۋ اۋدانىندا جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى دە ءبىر­شاما رەتكە كەلەر ەدى. 

حاميت ەسامان, «ەگەمەن قازاقستان» 

جامبىل وبلىسى