وسى جىلدىڭ بەتاشار ايىنىڭ سوڭىندا پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىز حالقىنا ارناعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋى قوعام ومىرىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەردى كوتەردى. اتاپ ايتقاندا, وندا تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلداردان باستالىپ, ودان بەرىدە قابىلدانعان تاياۋداعى باعداردى بەلگىلەگەن ستراتەگيالىق باعدارلامالارعا دا بايىپتى باعا بەرىلگەن.
قاڭتارداعى حالىققا جولداۋىندا ەلباسى: «بۇگىن مەن قازاقستاندى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ جونىندە مىندەت قويىپ وتىرمىن. ەلدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ قاجەت. قازىرگى كەزدە كوپتەگەن ەلدەر وسىنداي مىندەتتى ورىنداۋعا ۇمتىلۋدا. ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋ ءتاسىلى ءار جەردە ءار ءتۇرلى ەكەنىنە سەنىمدىمىن. ءبىز ءوزىمىزدىڭ مىقتى تۇستارىمىزدى پايدالانىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلىندا بىرگە قالىپتاستىرعان الەۋەتىمىزدى جوعالتىپ الماۋىمىز كەرەك», – دەپ اتاپ كورسەتتى.
ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋى, ءسوز جوق, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتىپ, الەۋمەتتىك سالالاردىڭ حالىققا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىن جانداندىرۋعا دا ىقپالىن تيگىزدى. جەرگىلىكتى جەرلەردە مادەنيەت وشاقتارىنىڭ ەسكىلەرى جاڭارتىلىپ, جاڭادان مادەنيەت ۇيلەرى مەن سپورت عيماراتتارى بوي كوتەرۋى دە جۇرتشىلىق تاراپىنان وڭدى باعاسىن العانىن اتاپ ايتۋ قاجەت. تۇپتەپ كەلگەندە, بۇل حالىقتىڭ مادەنيەتىن كوتەرۋگە, دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا باستايتىن يگى شارالار بولىپ تابىلادى. مەملەكەتىمىزدىڭ ىشكى ومىرىندەگى وسىنداي وڭدى ءىس-شارالار باسقا كورشىلەس ەلدەر مەن باسقا دا بۇكىل الەمدىك قاۋىمداستىق تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ جاتقانى قۋانتادى.
بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى بەدەلىن ودان ءارى كوتەرگەن استانادا وتكەن «ەكسپو-2017» كورمەسى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. وسىناۋ ماڭىزدى حالىقارالىق شارانى ۇتىمدى ۇيىمداستىرىپ, ونى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ۇلگىلى تۇردە وتكىزۋ ماقساتىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تاراپىنان كەشەندى باعدارلاما قابىلدانىپ, مۇندا قازاق حالقىنىڭ تاريحى, مادەنيەتى مەن ءداستۇرىن كورسەتەتىن ءىس-شارالارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. وسى ماقساتتا قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق ءداستۇرىن كەڭىنەن پاش ەتەتىن ورتالىق, «قازانات» يپپودرومىنىڭ اۋماعىنداعى 2,5 مىڭ شارشى مەتر جەردە ورنالاسقان «ەتنواۋل» كەشەنى بوي كوتەردى.
ءسويتىپ, «قازاق ەتنواۋلى» بىرەگەي جوباسى, قازاقتاردىڭ ارعى تەگى – كوشپەندىلەردىڭ مادەنيەتى مەن تۇرمىسىن قايتا جاڭعىرتۋمەن قاتار, قازاقستاننىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىنداعى مادەني-تۋريستىك جانە يميدجدىك جوبا بولۋعا, سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالدى. ەتنواۋل كەلۋشىلەردى قازاق حالقىنىڭ باي تاريحى, مادەنيەتى, ونەرى جانە سالت-داستۇرلەرىمەن تانىستىرىپ, كوشپەلى وركەنيەت پەن وتكەن عاسىردىڭ اتموسفەراسىن سەزىنۋگە مۇمكىندىك جاساعان ونەگەلى ورىنعا اينالدى.
سونىمەن قاتار, ەكسپو-2017 كورمەسى كەزىندە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق جارىستار وتكىزىلدى. بۇل رەتتە بايگە تۇرلەرىنەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جۇلدەسىنە اشىق رەسپۋبليكالىق تۋرنير (الامان بايگە, ۇشقىر بايگە) جانە كوكپاردان الەم چەمپيوناتى («قازانات» يپپودرومى) تابىستى ۇيىمداستىرىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءبىز تاريحي-مادەني مۇرا ەسكەرتكىشتەرىن جانە ەلىمىزدىڭ مادەني لاندشافتىن ساپالى جۇيەلەندىرۋگە كىرىستىك. وسى جۇمىستى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قر ۇلتتىق مۋزەيى جانىنان «قاسيەتتى قازاقستان» ارنايى ورتالىعى قۇرىلدى. وسى ورتالىق جانىندا ءوز كەلىسىمدەرىمەن 40-تان اسا عالىمدار مەن بىرقاتار بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى تارتىلعان عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەس جۇمىس ىستەيدى. سولاردىڭ جالپىۇلتتىق جانە جەرگىلىكتى كيەلى ورىنداردى تاڭداۋ باعىتىنداعى تىڭعىلىقتى ەڭبەكتەرى ارقاسىندا رەسپۋبليكا دەڭگەيىندەگى 100 كيەلى نىسان جانە وڭىرلىك دەڭگەيدەگى 500-ءى ايقىندالىپ, تاڭداپ الىندى.
مينيسترلىك تاراپىنان تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا جەتە كوڭىل بولىنۋدە. پرەمەر-ءمينيستردىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تۋريزم ۇلتتىق ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋداعى «وليمپيالىق ساراجول» دەپ اتالعان 6 درايۆەر-سالا قاتارىنا ەنگىزىلدى. وسىناۋ وزەكتى سالا – تۋريزم الدىنا مىناداي مىندەت قويىلدى: ونىڭ ءىجو قۇرىلىمىنداعى ۇلەسىن 2025 جىلعا دەيىن 8%-عا دەيىن ارتتىرىپ, ەلىمىزگە كەلۋشىلەر ءتۋريزمىنىڭ پايىزدىق ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ.
ۇكىمەت تاراپىنان العا قويىلعان وسىنداي ماڭىزدى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ جالپى تۋريستىك يندۋستريانى دامىتۋمەن تىعىز بايلانىستى. وسى ماقساتتا مينيسترلىك تاراپىنان ناقتى ىسكەر جوبالار قولعا الىنعان, سولاردىڭ قاتارىندا ەلباسىنىڭ وتكەن جىلعى قاراشاداعى تاپسىرماسىنا سايكەس وسىدان بۇرىن قابىلدانعان تۇجىرىمدامانى قايتا جاڭارتتىق. وندا, ىشكى جانە سىرتقى ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ قاجەتتىلىكتەرى ەسكەرىلە وتىرىپ, تالاپقا ساي ءتيىستى ينفراقۇرىلىمى جەتىلدىرىلگەن وڭىرلىك مادەني-تۋريستىك كلاستەرلەر قۇرۋ دا كوزدەلگەن.
ءبىزدىڭ مينيسترلىكتىڭ قولداۋىمەن تاياۋدا, اتاپ ايتقاندا, قىركۇيەكتىڭ 27-ءسى – 29-ى ارالىعىندا استانادا «دەمالىس» – Astana Leisure 2017» 14-ءىنشى قازاقستاندىق حالىقارالىق تۋريستىك كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. «كورمە» اتالاتىن ارنايى كورمە ورتالىعىنا الەمنىڭ 20-دان استام ەلىنەن 1500-دەي كەلۋشىنى قابىلداۋ جوسپارلانعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون.
كورمە جۇمىسىنا الەمنىڭ 11 ەلىنەن 100 كومپانيا قاتىسادى دەپ كۇتىلگەن. ۇلىبريتانيا, ۆەنگريا, ۆەتنام, گەرمانيا, ەگيپەت, قازاقستان, وڭتۇستىك كورەيا, رەسەي, سلوۆەنيا, تايلاند جانە ۋكراينادان كەلگەن تۋربيزنەستىڭ كاسىبي ماماندارى وزەكتى تۋريستىك باعىتتار مەن 2017 جىلدىڭ كۇزگى-قىسقى ماۋسىمىنىڭ جاڭالىقتارىن ۇسىندى. ءوز كەزەگىندە, AstanaLeisure 2017 ەكسپوزيتسياسىنىڭ الاڭى شامامەن 1100 شارشى مەتردى قۇراعانى دا قازاقستان تاراپىنان كولەمدى تانىستىرىلىم ۇيىمداستىرىلعانىن ايعاقتايدى.
ءبىز قازىر تىڭ جاڭالىقتار, يننوۆاتسيالىق جانە وزىق عىلىمي-تەحنيكالىق شەشىمدەر داۋىرىنە قادام باستىق. بۇل ەكونوميكالىق ءوسىم مەن ءومىر سالتىمىز بولمىسىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ وتىر. وسىعان وراي پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆ ەكى جاڭعىرۋدى جاريا ەتكەن بولاتىن. ءبىرىنشىسى, نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشىنىڭ ءبىرى بۇگىندە تۋريزم بولىپ تابىلاتىن, ۇلتتىق ەكونوميكامىزدى ديۆەرسيفيكاتسيالاۋعا باعىتتالعان جاڭعىرتۋ دا, ال ەكىنشىسى, قازاقستاندىق سايكەستىكتى بەكىتۋگە جانە قازىرگى زامانعى الەمدىك تالاپتارعا بەيىمدەلۋگە باعىتتالعان – قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ.
قازىر وسى ەكى باعىتتا دا مينيسترلىك تاراپىنان, جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, كەشەندى باعدارلامالار قابىلدانىپ, بىرقاتار جوبالار جەرگىلىكتى مادەنيەت باسقارمالارى قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسىرىلا باستادى. اتاپ ايتقاندا, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋىنا ءبىز تولىقتاي مونيتورينگ جاسادىق.
«تۋعان جەر» ارنايى جوباسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا «تۋعان جەر» – «تۋعان ەل» بازالىق باعىتى جاسالدى, وندا «قازاقستاننىڭ مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ اشىق فورۋمى» رەسپۋبليكالىق جوباسى اياسىندا مادەنيەت سالاسىنداعى قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيى بويىنشا كورسەتكىشتەر ايقىندالدى. اتالعان جوبادا جاڭعىرتۋدىڭ 6 ءپرينتسيپى ەسكەرىلدى, ولار – باسەكەگە قابىلەتتىلىك, پراگماتيزم, ۇلتتىق سايكەستىكتى ساقتاۋ, ءبىلىمدى ۇلىقتاۋ, قازاقستاندى ەۆوليۋتسيالىق جولمەن دامىتۋ جانە سانا-سەزىم اشىقتىعى.
بۇگىنگى تاڭدا قوعامدىق كەڭىستىكتەگى (مۋزەيلەردەگى, كىتاپحانالارداعى, بوس ۋاقىتتاعى جانە دە باسقا مادەني ءىس-قيمىلداعى جاڭا فورمالار) ۇدايى وزگەرىپ وتىرعان جاعدايلارعا بەيىمدەلۋ – قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋعا جانە جاڭارتۋعا باستايتىن قۇبىلىس. بۇل رەتتە وسىنداي ماڭىزدى جۇمىستا مادەنيەت قىزمەتكەرلەرى حالىقتىڭ نەعۇرلىم كوبىرەك بولىگىن قامتۋعا, اسىرەسە جاستارمەن جۇمىسقا باسا كوڭىل ءبولىپ, ادامداردىڭ بارلىق ساناتتارىن ولاردىڭ مۇددەلەرىن ەسەپكە الا وتىرىپ قامتۋعا كوڭىل ءبولۋ قاجەت دەپ سانايمىز.
شىنداپ كەلگەندە, جاڭعىرتۋ ءۇردىسى قوعام تاراپىنان, حالىقتىڭ ءوز ىشىنەن قالىڭ قولداۋ تاۋىپ وتىرعانىن باسا ايتۋ قاجەت. جەر-جەردەن مينيسترلىك اتىنا كەلىپ ءتۇسىپ جاتقان تالاپ-تىلەكتەر قاتارىندا رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ كوڭىلدەن شىققانى ايقىن اڭعارىلادى. ياعني, ەلباسى كوتەرگەن كوكەيكەستى ماسەلەلەردىڭ ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ وتىرعانى – ەلىمىزدىڭ بولاشاعى تاريحتىڭ تەرەڭىنەن باستاۋ العان مەملەكەتتىگىمىزدىڭ نىق بەرىك ۇستانىمدارعا نەگىزدەلگەنىنىڭ بەلگىسى.
اقتوتى رايىمقۇلوۆا,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى