مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا اقتوبە وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, ونىڭ بارىسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن «تۋعان جەر» رەسپۋبليكالىق جەرلەستەر فورۋمىنا قاتىستى.
فورۋمعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جەتەكشىلەرى, قوعام قايراتكەرلەرى, بەلگىلى عالىمدار, شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم وكىلدەرى, ايگىلى سپورتشىلار, الەمنىڭ 20 ەلىندە تۇرىپ جاتقان اقتوبەلىك جەرلەستەر قاتىستى.
گ.ابدىقالىقوۆا فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارنالعان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن وقىپ بەردى. وندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ايرىقشا ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى – «تۋعان جەر» جوباسى ەكەنى ايتىلعان. جالپىۇلتتىق پاتريوتيزم قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن «تۋعان جەر» باعدارلاماسى وسىنداي شارالاردى جۇيەلەندىرىپ, ورتاق يگىلىككە اينالدىرۋدى كوزدەيدى.
«قازاقستان قاستەرلى تاۋەلسىزدىگىنىڭ ءۇشىنشى مۇشەلىن زور رۋحاني جاڭعىرۋمەن باستادى. مەنىڭ باعدارلامالىق ماقالامنىڭ اياسىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا كەڭ اۋقىمدى جۇمىستار قولعا الىندى. «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ايرىقشا ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى – «تۋعان جەر». اركىمنىڭ كىندىك قانى تامعان تۋعان جەرى قايدا جۇرسە دە جۇرەگىنىڭ تورىندە.
ءبىزدىڭ ارقايسىمىز تۋعان ولكەمىزدى ماقتان ەتەمىز, الىس جۇرسەك ساعىنامىز, قامقورلىق جاسايمىز. تۋعان جەرگە ىڭكارلىك تۋعان ەلگە سۇيىسپەنشىلىكپەن ۇلاسادى. تۋعان جەرگە قامقورلىق تۋعان ەلگە جاناشىرلىقپەن استاسادى. جالپىۇلتتىق ءپاتريوتيزمنىڭ وزەگى ىسپەتتى «تۋعان جەر» باعدارلاماسى وسىنداي ىزگى نيەتتەر مەن شارالاردى جۇيەلەپ, ورتاق يگىلىككە اينالدىرۋدى كوزدەيدى.
فورۋمعا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىمەن قاتار, 20 مەملەكەتتە تۇرىپ جاتقان اقتوبەلىكتەردىڭ ارنايى كەلۋى – ءبىزدىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدى, تۋعان ەلگە دەگەن شىنايى پاتريوتتىق سەزىمدەرىمىزدى ايشىقتاي تۇسەدى. بۇگىن اقتوبەدەن باستاۋ العان يگى شارا ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە جالعاسىن تابارىنا سەنىمدىمىن. سىزدەر شىنايى پاتريوتيزم – «ماڭگىلىك ەلدىڭ» مىزعىماس تۇعىرى ەكەنىن بەك ءتۇسىنىپ, وسىناۋ پاتريوتتىق سەزىمدى بارشا زامانداستارىڭىزعا جەتكىزۋلەرىڭىزدى تىلەيمىن!
سۇيىكتى قازاقستانىمىز گۇلدەنە بەرسىن! مەرەيىمىز اسىپ, بىرلىگىمىز تاسي بەرسىن! ماڭگىلىك ەلدىڭ كوك بايراعى ارقاشان اسقاق جەلبىرەسىن!» – دەلىنگەن پرەزيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋىندا.
ال مەملەكەتتىك حاتشى ءوزىنىڭ سوزىندە ساياسات پەن ەكونوميكاداعى اۋقىمدى وزگەرىستەردىڭ وزەگى – قوعامدىق سانانى جەدەل جەتىلدىرەتىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» جالپىۇلتتىق جوباسى ەكەنىنە توقتالىپ ءوتتى. بۇگىندە ەلىمىزدە وسى ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن 6 بىرەگەي جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونىڭ ءبىرى – جالپىۇلتتىق ءپاتريوتيزمنىڭ ماڭىزدى تىرەگىنە اينالعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسى.
جالپى, فيزيكا عىلىمىنىڭ زاڭدىلىقتارىنا سۇيەنسەك, دوڭگەلەنگەن دۇنيەدە ورىن الاتىن ءارتۇرلى تارتىلىس كۇشتەرىنىڭ قالاي پايدا بولاتىندىعى جونىندەگى سان الۋان مىسالدارعا كەزىگەمىز. بۇگىنگى ورتا جانە اعا بۋىن ۇرپاقتىڭ ساناسىندا اسىرەسە جەردىڭ تارتىلىس كۇشى جونىندە ايتىلعان دەرەكتەر ۇمىتىلماستاي ساقتالىپ قالعانىنا دا كۇمان كەلتىرۋ قيىن. جەر جەر عوي. ايتسە دە وسى جۇمىر جەردىڭ بەتىندە تۋعان ولكە مەن تۋعان توپىراققا دەگەن تارتىلىس كۇشىنە تەڭ كەلەتىن بىردە-ءبىر قۇدىرەت-كۇش جوق ەكەنىنە ءباس تىگە الامىز.
ءوز ەلىندە, تۋعان توپىراعىندا جۇرگەندە ادام ونىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, قاجەتتى دەڭگەيدە باعالاي بىلمەۋى دە مۇمكىن. ارينە بۇل ءۇشىن ەشكىمدى ايىپتاۋعا دا, عايباتتاۋعا دا بولمايدى, تۋعان جەرگە دەگەن ىڭكارلىك سەزىم مەن پەرزەنتتىك پارىز, اڭساۋ مەن ساعىنىش ودان جىراققا كەتكەن كەزدە كوبىرەك كورىنىس بەرەتىنى دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيدى. وسىناۋ زاماندا ءومىردىڭ بولجاۋسىز بۇرالاڭى مەن قالتارىستارىندا كىم قايدا كەتپەي جاتىر, كىمنىڭ قاي ەلگە جولى تۇسپەي جاتىر؟ ولاردى ەڭ الدىمەن ساعىنىش سەزىمى تۋعان توپىراققا قاراي جەتەلەپ, تارتا تۇسەتىنى جاراتىلىستىڭ جازىلماعان زاڭى ەمەي, نەمەنە؟
وسى ورايدا ەلىمىزدەگى ىرگەلى وڭىرلەردىڭ ءبىرى اقتوبەدەن جان-جاققا شاشىراپ, تاراپ كەتكەن جەرلەستەرىمىز جۇزدەپ, مىڭداپ سانالادى. رەسپۋبليكامىزدىڭ ايماقتارىن ايتپاعاندا, ولاردىڭ بەرىسى كەشەگى كەڭەستىك كەڭىستىكتىڭ اۋماعىنان كەلسە, ءارىسى الەمنىڭ ءار شالعايىنان, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى مەن ۇلىبريتانيادان, تۇركيا مەن موڭعوليادان, اقش پەن گەرمانيادان, مالايزيا مەن وڭتۇستىك كورەيادان, ەگيپەت پەن قىتايدان ساعىنىش جەتەگىندە كەلىپ, تۋعان جەردىڭ توپىراعىنا تاباندارى تيگەندە كوز جاستارىنا ەرىك بەرگەنىنە كۋا بولدىق.
ارينە مۇنىڭ ۇلكەن ءمانى بار. سوزبەن ايتىپ جەتكىزە الماس سىرى بار. گاپ مىنادا. بيىل اقتوبە وبلىسىنىڭ قۇرىلعانىنا 85 جىل تولىپ وتىر. بۇل ءوڭىردىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى مەن دامۋىنداعى ايشىقتى اسۋ, بەدەرلى بەلەس. ءارى مۇنىڭ ءوزى اقتوبە سوناۋ 1932 جىلى رەسپۋبليكامىزدا قۇرىلعان ەڭ العاشقى وبلىستاردىڭ ءبىرى ەكەنىن كورسەتەدى. بيىلعى جىلدىڭ باسىندا وسى دارا داتانى «اقتوبە – قۇتتى مەكەن» دەگەن اتاۋمەن اتاپ ءوتىپ, وعان ءبىر كەزدە وسى وڭىردە تۋىپ-ءوسىپ, كەيىن ءارتۇرلى جاعدايلارمەن وزگە وڭىرلەرگە قونىس اۋدارىپ كەتكەن ەلدىڭ ەلەۋلى ۇل-قىزدارىن شاقىرۋ شارالارى بەلگىلەنگەن بولاتىن. ءسويتىپ جۇرگەندە 2017 جىلدىڭ 12 ساۋىرىندە ءباسپاسوز بەتتەرىندە رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ جونىندەگى كەڭ تىنىستى, كەمەل ويلى ماقالاسى جاريالاندى. وسى ويلى دۇنيەنى مەملەكەتىمىزدى رۋحاني تۇرعىدان جاڭعىرتۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى باعدارلاماسى دەسە دە ارتىقتىق ەتپەيدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بولاشاققا باعدار جونىندەگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماقالاسى تۇتاس ءبىر اسا اۋقىمدى جوبا ءرولىن اتقارا بىلگەن.
وسى رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا ەلباسى وڭىرلەردەگى اتقارۋشى ورگاندارعا «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن قولعا الۋدى تاپسىردى. مىنە, وسى باعدارلاما اقتوبە وبلىسىندا بيىلعى جىلدىڭ باسىندا «اقتوبە – قۇتتى مەكەن» اتتى اتاۋمەن بەلگىلەنگەن وبلىستىڭ 85 جىلدىعى شەڭبەرىندەگى اقتوبەلىك جەرلەستەر فورۋمىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن ودان ءارى تەرەڭدەتە ءتۇستى. ياعني 2017 جىلدىڭ 12 ساۋىرىنەن باستاپ, «اقتوبە – قۇتتى مەكەن» ءىس-شاراسى مۇلدەم جاڭاشا سيپات الدى. ونىڭ مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن «تۋعان جەر» باعدارلاماسىمەن ۇندەستىگى ءارى تۇتاستىعى ەسكەرىلىپ, و باستاعى «اقتوبە – قۇتتى مەكەن» باعدارلاماسى ىرگەسىن كەڭەيتىپ, ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت وتكىزىلەتىن «تۋعان جەر» رەسپۋبليكالىق فورۋمىنا اينالدى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, رۋحاني جاڭعىرۋ جونىندەگى پرەزيدەنت تۇجىرىمدارى تۋعان جەرىن قاستەرلەي بىلەتىن اقتوبەلىكتەرگە جاڭا سەرپىن بەردى. بۇدان ولار ويىنا وي, جىگەرىنە جىگەر قوسىپ, «تۋعان جەر» باعدارلاماسىندا قويىلعان مىندەتتەر بويىنشا جاڭا ىزدەنىستەر مەن تالپىنىستارعا قۇلاش ۇرا باستادى. ءسويتىپ ارادا تاعى دا 4-5 اي وتكەن كەزدە مۇندا «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ بارلىق تەتىكتەرى ىسكە قوسىلدى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. تۋعان جەرگە كوشەلى كوزقاراس تۇرعىسىنان كەلىپ, ونىڭ كوركەيۋى مەن گۇلدەنۋىنە قول سوزا ءبىلۋ, ءبىر كۇننىڭ نەمەسە ءبىر ايدىڭ ءىسى ەمەس, وسى ورايدا وڭىردە بۇگىنگى كۇنى تۋعان جەردى تۇعىرلاندىرا ءتۇسۋ جونىندە ءسوز تىيىلىپ, ناقتى ىستەر مەن قادامدار قولعا الىنعان. سونىمەن بىرگە ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن «تۋعان جەر» باعدارلاماسى بويىنشا بازالىق باعدارلاما بايىپتالعان. قازىر اقتوبەدە ازىرلەنگەن وسى جارقىن جوبالار وزگە وڭىرلەر ونەگە الارلىقتاي دەڭگەيگە جەتكەنى دە تالاسى جوق ماسەلە.
اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ ءوزىنىڭ سوزىندە سوڭعى جىلدارى اتقارىلعان وڭىردەگى ورەلى وزگەرىستەرگە توقتالا كەلىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم جىل سايىن جوعارىلاپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «بۇل جاعداي ءوز كەزەگىندە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە دە جول اشتى. مەملەكەت باسشىسى كەلەشەك ۇرپاققا جان-جاقتى دامىعان قارىشتى قازاقستان قالدىرۋ كەرەكتىگىن ۇدايى ۇعىندىرىپ كەلەدى. وسى ۇلى مىندەتتى ىسكە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋ ءبارىمىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز. بۇعان جەتۋدىڭ باستى قاعيداتىنىڭ ءبىرى تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك, ونىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە قىزمەت جاساۋ. بۇگىنگى فورۋمدى وتكىزۋدەگى باستى ماقساتىمىز دا وسى» دەپ تۇيىندەدى ءوز ءسوزىن ءوڭىر باسشىسى.
ەگەر ناقتى دەرەكتەر كەلتىرە كەتسەك, بيىل وڭىردە ارتىق-كەمى جوق 555 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, وعان ميللياردتاعان تەڭگە قاراجات جۇمسالعان بولسا, وسى قوماقتى سومانىڭ نەگىزگى سالماعىن كوتەرگەندەر – وڭىرگە جاناشىر ازاماتتار, مۇنداعى ورتا جانە ءىرى بيزنەس وكىلدەرى. ايتالىق, اقتوبە قالاسى سوڭعى جىلدارى ادام تانىماستاي وزگەرىپ, مۇندا ەلىمىزدىڭ بىردە-ءبىر وڭىرىندە كەزدەسپەيتىن ايرىقشا ارحيتەكتۋرالىق انسامبلدەر بوي تۇزەگەن بولسا, بۇعان قوماقتى قارجى قوسقاندار دا وسى ەلدىڭ ءتول پەرزەنتتەرى. اگلومەراتسيالىق ايماق ورتالىعىندا تەك بيىلعى جىلدىڭ وزىندە شىعارماشىلىق اكادەميا مەن ونەر, وفتالمولوگيا جانە «مەيىرىم» الەۋمەتتىك-بەيىمدەۋ ورتالىقتارى, جەكپە-جەك جانە مۇز سارايلارى, حوككەي ءمودۋلى, دەنساۋلىق ساياجايى جانە جۇبانوۆتار الەمى مۋزەي ءۇيى, قالالىق جەدەل جاردەم ستانساسى سەكىلدى تاماشا نىساندار تۇرعىزىلدى. وبلىستىڭ تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ عاجايىپ عيماراتى سالىندى. فورۋم كەزىندە اقتوبەنىڭ اجارىن ودان ءارى اشا تۇسكەن وسى قايتالانباس ساۋلەت تۋىندىلارىنىڭ ەل يگىلىگىنە پايدالانىلۋى ءۇشىن قوماقتى قاراجات اۋدارعان يسلامبەك سالجانوۆ, ۆسەۆولود ششەگەلسكي, كەڭەس راقىشەۆ, قايرات مايتەكوۆ سەكىلدى وڭىردەگى مەتسەنات ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرى ىلتيپاتپەن اتالدى. ولاردىڭ الدى ءوڭىردىڭ ودان ءارى دامۋىنا ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات ۇسىنسا, سوڭى 260 ميلليون تەڭگەنى تۋعان جەردىڭ تۇلەۋى ءۇشىن تولەگەن. مۇنداي جومارتتىقتىڭ ارعى استارىندا تۋعان جەرگە دەگەن تەرەڭ جاناشىرلىق پەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى, ەل مەن جەرگە ادال قىزمەت جاساۋ ۇستانىمى تۇرعانى تالاسسىز.
ءتۇيىپ ايتقاندا, اقتوبەدە وتكىزىلگەن «تۋعان جەر» فورۋمىنان الار تاعىلىمنىڭ ءبىرى – وڭىردە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭ تۇسىنە بىلگەن ونىڭ سايدىڭ تاسىنداي وكىلدەرىنىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقانى. ءبىر كەزدە جاس مەملەكەتىمىز شاعىن جانە ورتاشا بيزنەستىڭ وركەندەۋىنە بارلىق قولايلى جاعدايلاردى تۋعىزا بىلگەن بولسا, ەندى ونىڭ وكىلدەرى سول قامقورلىققا سايكەس, ءتيىستى قايتارىم بەرە باستاعانى دا اقتوبە فورۋمىنىڭ باستى ولجاسىنىڭ ءبىرى بولماق.
وسكەن وڭىردە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى «تۋعان جەر» فورۋمىن وتكىزۋدەگى باستى ماقساتتىڭ ءبىرى ينۆەستيتسيا تارتۋ بولعانى دا جاسىرىن ەمەس. بۇل تۇرعىدا الەمنىڭ 20-دان استام ەلىنەن باس قوسقان اقتوبە ايماعىندا كىندىك قانى تامعاندار تۋىپ-وسكەن جەرىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسۋعا ءازىر ەكەندىكتەرىن ايتقانى القالى جيىننىڭ تاعى ءبىر ولجاسى دەۋگە بولادى. ەگەر فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ شامامەن 60-70 پايىزى ءىرى بيزنەس وكىلدەرى, حولدينگ, ينۆەستيتسيالىق قۇرىلىمدار مەن قۇرىلىس كومپانيالارى جەتەكشىلەرى ەكەنىن ەسكەرسەك, قۇتتى مەكەن اتالعان اقتوبەگە كەلەتىن ينۆەستيتسيا مولشەرى كوبەيە تۇسەتىنىنە شەك كەلتىرۋگە بولمايدى. فورۋم شەڭبەرىندە ولاردىڭ تاراپىنان بالالار باقشاسى, مەكتەپ, تۇرعىن ءۇي كەشەنى, وزگە دە ينفراقۇرىلىمدىق نىساندار مەن سەرۆيستىك ورتالىقتار سالۋعا نيەت پەن تىلەك ءبىلدىرىلۋى – الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ ايعاعى. سونىمەن بىرگە فورۋم شەڭبەرىندە قۇنى 76 ميلليارد تەڭگە قۇرايتىن 20 مەموراندۋمعا قول قويىلۋى دا ايتا قالارلىقتاي جوعارى ناتيجە.
فورۋم كەزىندە ەلگە, تۋىپ-وسكەن جەرگە تيگىزەر شاپاعاتىن العا قاراي ىسىرا سويلەمەي, وسىناۋ جۇرەك پەن جان تولقىتارلىق كۇنگە دەيىن تيگىزىپ ۇلگەرگەن وتانداستارىمىز دا از بولعان جوق. سولاردىڭ ءبىرى اقش-تاعى ورتوپەديا جانە تراۆماتولوگيا قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى – سەنت لۋيس ۋنيۆەرسيتەتى ورتوپەديالىق گوسپيتالىنىڭ ديرەكتورى جولداس قۇلجانوۆ 15 ميلليون دوللاردىڭ مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارىن بۇعان دەيىن سىيعا بەرگەنىن, بۇل يگىلىكتەر قازىرگى كۇنى ءوڭىر مەديتسيناسىنىڭ العا باسۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ ۇلگەرگەنىن مالىمدەدى.
تۋعان جەرگە دەگەن تاعزىم, وعان دەگەن قۇرمەت تەك بىرىڭعاي قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ دەڭگەيىمەن ولشەنبەيدى. ەلگە دەگەن جاناشىرلىق پەن ايالى الاقان جىلۋىن سەزدىرۋدىڭ سان الۋان جولدارى بار. وسى ورايدا بۇگىندە دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىندا تۇرىپ جاتقان اقتوبەلىك تۇعىرلى تۇلعالار دەنساۋلىق ساقتاۋ, سپورت, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت, ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, يندۋستريالى-يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە تۋريزم سالالارى بويىنشا شەبەرلىك ساباقتارى مەن سەمينارلار وتكىزدى. تەگىن لەكتسيالار وقىدى. اقىسىز وتالار جاسادى. بۇدان وزگە دە كول-كوسىر پايدالى كەڭەستەر بەردى. سونداي-اق ولار كەزدەسۋلەر مەن ەكسكۋرسيالاردىڭ بەل ورتاسىنان كورىنىپ, تۋعان جەرگە دەگەن سىر-ساندىقتارىن اقتاردى. بۇل سان الۋان ءىس-شارالار ءۇش كۇنگە سوزىلعان فورۋم قىزمەتىن مازمۇن جاعىنان دا, ءتۇر جاعىنان دا بايىتا العاندىعىن ايتۋدىڭ ءوزى ءبىر مەرەي.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەلگىلەپ بەرگەن «تۋعان جەر» تۇڭعىش رەسپۋبليكالىق فورۋمى جونىندە تاعى دا قانداي وي تۇيۋگە بولادى؟ بۇل تۇرعىدا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسقوسۋ تۇتاستاي ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك مەكەمەلەرىندە بۇعان دەيىن شەشىمىن تابا الماي جۇرگەن كەيبىر الەۋمەتتىك تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ, ونىڭ كىلتىن قولعا ۇستاتا الۋىمەن قۇندى بولدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. بۇل قادام جەتىم بالالاردىڭ مەكتەپتەن كەيىنگى تاعدىرىنا قاتىستى وڭتايلى شەشىم قابىلداۋدان باستاۋ الادى. جاسىراتىنى جوق, دۇنيەگە كەلگەننەن كەيىن تاعدىر تالكەگىنە ۇشىراعان تاستاندىلار ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك ورىندارىندا تاربيەلەنىپ, ەر جەتىپ, بوي جەتىپ, مەكتەپتى اياقتاعاننان كەيىن قايدا بارارىن بىلمەي باستارىن تاۋعا دا, تاسقا دا سوعادى. ويتكەنى ولارعا بۇعان دەيىنگى بالالار ءۇيىنىڭ ەسىگى ەندى قايتىپ اشىلمايدى.
سوندا ولار نە ىستەۋى كەرەك؟ اقتوبە فورۋمى كەزىندە وسى باسى اشىق ساۋالعا «مەيىرىم» اتتى جاستاردى الەۋمەتتىك تۇرعىدان بەيىمدەۋ ورتالىعى مىسالىندا ايقىن جاۋاپ قايتارىلدى. اڭگىمەنى قىسقا قايىرىپ ايتقاندا, ورتالىقتا جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعاندار 29 جاسقا دەيىن تۇرىپ, ەڭبەك ەتىپ, ەركەلىكتى كوتەرمەيتىن ءومىردىڭ قاتاڭ دا قاتال سىنىنا بەيىمدەلە الادى.
ء«سابي» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قارجىلاي قولداۋى ارقىلى ىسكە اسقان الەم ەلدەرى اراسىندا ەشقانداي بالاماسى جوق جارقىن جوبا رەسپۋبليكامىزداعى وزگە دە الەۋمەتتىك مەكەمەلەرگە ءسىڭىستى بولسا يگى. قازاقستاننان وزگە بىردە-ءبىر ەلدە, بىردە-ءبىر جەردە جەتىمەكتەرگە ءدال وسىنداي شەكسىز قامقورلىق جاسالماعان سىڭايلى. مۇنداي سوزبەن ايتىپ جەتكىزە الماس ىزگىلىك كورىنىسىنە فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى تاڭ-تاماشا قالىپ, باستارىن شايقاستى.
حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسقوسۋدىڭ شوقتىعىن بيىكتەتىپ, ءورىسىن وسىرگەن ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «اقتوبە: كەشە, بۇگىن جانە ەرتەڭ» اتتى تاقىرىپتا كەڭىنەن وي-پىكىر قوزعالعان كونفەرەنتسيا بولدى. راسىندا اقتوبە كەشە قانداي ەدى؟ بۇگىن قانداي؟
يىرماشىلىعى جەر مەن كوكتەي. كەشەگى اقتوبە بىرىنەن ءبىرى اينىمايتىن, بىروڭكەي سۇرعىلت ۇيلەر, ىبىرسىپ ايقۇش-ۇيقىش, ءبىر-بىرىمەن تىركەسىپ جاتقان كورىكسىز كوشەلەر بولسا, بۇگىنگى اقتوبە الەمدىك دەڭگەيدەگى قالا قۇرىلىسىنا ساي جىل سايىن ەمەس, اي سايىن ءوسىپ-وركەندەپ, قۇلاشىن كەڭگە جايىپ كەلە جاتقان رەسپۋبليكامىزداعى ءسانى مەن ساۋلەتى كەلىسكەن قالا. ەلىمىزدە بالاماسى جوق كولىك-لوگيستيكا ورتالىعى.
ال ونىڭ ەرتەڭى شە؟ ءسوز جوق, اقتوبەنىڭ ەرتەڭى بۇدان دا جارقىن, بۇدان دا بيىك, ەرتەگىدەگىدەي وزگەرىسكە پارا-پار. اقتوبە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ كورسەتكەندەي, ەل ەكونوميكاسىن ورگە تارتۋعا الەۋەتى جەتە الاتىن قۋاتتى لوكوموتيۆ. ەلباسىمىزدىڭ اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆقا ءوڭىر ەكونوميكاسىنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن ەلۋ پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەنى ۇلكەن سەنىم, مول جاۋاپكەرشىلىك. قازىرگى كۇنى مۇنداي بيىك بەلەستى باعىندىرۋ وزگە وڭىرلەر ءۇشىن الىنبايتىن تاس قامال ىسپەتتەس. بيىلعى جىلى اقتوبەلىكتەر ەلباسى تاپسىرماسىنىڭ 50 پايىزدىق مولشەرىن يگەرگەنى دە ەلەۋلى ءىس. سونىمەن بىرگە اقتوبە اگلومەراتسيالىق دامۋ جولىنا تۇسكەن ەلىمىزدەگى ءۇش ءوڭىردىڭ ءبىرى. سوعان سايكەس ءوندىرىسى وركەن جايعان وڭىردە تاياۋداعى جىلداردا تۇرعىندار سانىن ءبىر ميلليون ءۇش ءجۇز مىڭعا دەيىن جەتكىزۋ بەلگىلەنگەن. جوعارىدا اتالعان كونفەرەنتسيادا اقتوبەنىڭ ەرتەڭى جونىندە وي-پىكىر الماسقان عالىمدار مەن الەۋمەتتانۋشىلاردىڭ ءتۇيىنى وسىعان توقايلاستى. اقتوبەدەگى رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىنداعى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسقوسۋ كەشە قوبىلاندى باتىر اتىنداعى ورتالىق ستاديوندا وتكىزىلگەن «تۋعان جەر» اتتى رەسپۋبليكالىق فورۋممەن اياقتالدى. مۇندا قويىلعان تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەردى 13 مىڭنان استام ادام تاماشالادى. ستاديونداعى كوپشىلىك كورىنىستەر مەن قويىلىمدى ازىرلەپ, الەمنىڭ 20-دان استام ەلىنىڭ وكىلدەرى نازارىنا ۇسىنۋعا بەس مىڭعا تارتا جاستار جانە شىعارماشىلىق پەن ونەر وكىلدەرى قاتىناستى. اقتوبەنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا ءدال وسىنداي دەڭگەيدەگى پاتريوتتىق رۋحپەن سۋارىلعان ۇلكەن شارا بولعان ەمەس دەپ تۇجىرىمدايدى بايىرعى تۇرعىندار.
وسى فورۋم كەزىندە بەلگىلى رەسەيلىك جازۋشى, رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى, اقتوبە وڭىرىندە تۋىپ-وسكەن تۇلعا مير-حايداروۆ راۋل ميرسايدوۆيچپەن از-كەم وي-پىكىر الماسىپ قالۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى. تۋعان توپىراقتان ماسكەۋگە قونىس اۋدارعاننان كەيىن تالاي ەلگە جولىم ءتۇستى. تالاي جەردىڭ ءدامىن تاتتىم. تالاي ەلدى ارالادىم. الايدا تۋعان جەرىن, ءوز باۋىرلارىم قازاقتارداي سۇيەتىن, ونىڭ سىنىق سۇيەم تىلىگىن قورعاۋعا ءدال قازاقتارداي ءازىر تۇراتىن بىردە-ءبىر ەلدى, بىردە-ءبىر جەردى كەزدەستىرىپ كورمەپپىن. سونداي-اق ەرىكسىز تۇردە بولماسا, ءوز ەلىنەن قونىس اۋدارۋعا قۇلقى سوعا قويمايتىن دا – قوناقجاي, قۇشاعى كىم-كىمگە دە ايقارا اشىق دارحان كوڭىل قازاق حالقى ءوز وتانىن ەشقاشان وزگەرتپەيتىن, ونى وزگەگە ايىرباستامايتىن ءمارت حالىق. ولاردىڭ بويىنداعى وسىنداي قاسيەتتەر مەن تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمدەرى مەنىڭ كىشى وتانىم اقتوبەدە وتكىزىلگەن فورۋم كەزىندە دە ايقىن كورىندى دەپ اعىنان جارىلدى ول.
سونداي-اق گ.ابدىقالىقوۆا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا سالىنعان «جەكپە-جەك سپورت سارايىنىڭ» اشىلۋ راسىمىنە قاتىستى. راسىمنەن كەيىن دزيۋدودان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كۋبوگى ءۇشىن حالىقارالىق تۋرنير باستالدى.
– بيىل ەلىمىزدە ءۇشىنشى جاڭعىرۋ باستالدى. ونىڭ ءبىر باعىتى رۋحاني جاڭعىرۋ بولىپ سانالادى. ءبىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامامىز بەن «جايلى جول» دەپ اۋدارىلاتىن دزيۋدو ۇعىمى ورتاق مانگە يە. ول – سانانىڭ كەمەلدەنۋى, – دەدى گ.ابدىقالىقوۆا.
ساپارى بارىسىندا مەملەكەتتىك حاتشى گ.ابدىقالىقوۆا, سونداي-اق «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا سالىنعان الەۋمەتتىك-مادەني نىسانداردى ارالاپ كوردى.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە