قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعىنىڭ حابارلاۋىنشا, قۇلانداردى ورتالىق قازاقستانعا كوشىرۋ تۋرالى جوبا باستالدى. «التىن ەمەل» مەملەكەتتىك ۇلتتىق باعىنداعى ءوسىپ-ونگەن قۇلاندار «التىن-دالا» مەملەكەتتىك تابيعي دالا رەزەرۆاتىنا جىبەرىلمەك.
جەرسىندىرۋ جۇمىستارى ءۇش جىل ىشىندە ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. وسى كۇزدە العاشقى 15 باس قۇلان كوشىرىلمەك. اتالعان جۇمىستار اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ قۇلانداردى جەرسىندىرۋ جوباسى اياسىندا ىسكە اسىرىلماق.
2016 جىلىعى ەسەپ بويىنشا, قازاقستاندا 3700-گە جۋىق قۇلان بار, ونىڭ ىشىندە 3250 باس قۇلان «التىن-ەمەل» تابيعي پاركىندە. شەكتەۋلى پارك اۋماعىنىڭ قۇلان ۇيىرىنە تارلىق كەلتىرۋى جەم-ءشوپ قورىنىڭ ازايۋىنا, ءتۇرلى ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ تارالۋىنا اكەپ سوقتىرۋى مۇمكىن. وسىنى ەسەپكە الا وتىرىپ, قازاقستانداعى دالا ەكوجۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءارى جاڭا قۇلان ءۇيىرىن قۇرۋ ماقساتىندا قۇلاندار جاڭا مەكەنگە كوشىرىلمەك. «التىن دالا» رەزەرۆاتىنداعى تورعاي جانە ۋلى جىلانشىق وزەندەرى مەن بىرەگەي كولدەر جۇيەسى, ونىڭ ىشىندە وڭىردەگى ەڭ ءىرى بۇلاقتىق ورنيتولوگيالىق اۋماق – سارىقوپا كولىنىڭ تۇششى سۋلى جۇيەسى قۇلانداردى جەرسىندىرۋگە قاي جاعىنان دا قولايلى بولىپ وتىر.
باستاپقىدا جانۋارلار بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعىنىڭ رەينترودۋكتسيا ورتالىعى اۋماعىنا جىبەرىلەتىن بولادى. ارنايى ماماندانعان ۆەتەرينارلار مەن زوولوگتار قۇلانداردى باقىلاۋعا الادى. قازىرگى ۋاقىتتا بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعىنىڭ مامانى نيۋرنبەرگ زووباعىندا ارنايى وقۋ-تاجىريبەدەن وتۋدە. اتالعان جوباعا نيۋرنبەرگ زووباعىنىڭ سەگرە قورى قارجىلاي دەمەۋ كورسەتىپ وتىر.
كوزكورگەندەردىڭ ايتۋىنشا, جيىرماسىنشى عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىنا دەيىن قۇلان قازاقستاننىڭ جازىق دالاسىندا ءۇيىر-ۇيىرىمەن توپتانىپ جۇرگەن. قىستا كاسپي تەڭىزىنەن شىعىسقا ىلە ويپاتىن مەكەندەسە, جازدا قاراعاندى اقتوبە, قوستاناي وبلىستارىنىڭ جەرىن جايلاعان. ءدامدى ەتى جانە جۇقا دا, جەڭىل تەرىسى ءۇشىن قۇلانداردى ەسەپسىز اۋلاۋدان ولاردىڭ سانى كۇرت تومەندەدى.
ەلىمىزدە قۇلاندى جەرسىندىرۋ جۇمىسى 1953 جىلدان باستالدى. قۇلاننىڭ سانى دۇنيەجۇزىندە جىلدان-جىلعا ازايۋىنا بايلانىستى قورعاۋعا الىنىپ, حالىقارالىق تابيعات قورعاۋ وداعىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن.
ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»