سوڭعى كەزدە الدەقاشان مارقۇم بولىپ كەتكەن مايتالمان تۇلعالار, تاريحي ەسىمدەر تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىدە ءتۇرلى داقپىرت سوزدەردى جەلشە گۋلەتىپ, قادىرلى, سىيلى زيالىلارىمىزدىڭ ءومىر-وزەگىنەن كىر-كىلتيپان ىزدەۋ, سەنساتسيا قۋ, ت.س.س. جات ادەتتەردىڭ جاپان تۇزدە جالعىز جورتقان سارشۇناقشا ارا-تۇرا توبەسى قىلتيىپ كورىنىپ قالىپ ءجۇر.
وندايلاردىڭ كوكسەگەن ماقساتى بىرەۋ-اق. «جاڭالىقتى جۇرتقا ءبىرىنشى بولىپ مەن جەتكىزەيىن, شىندىقتى شىمىرىكپەي ايتىپ سالاتىن بۇل نەتكەن عاجاپ باتىل جان ەدى دەسىن مەنى, اقيقاتتى اشقاننىڭ ايىبى جوق, ءبىز تاريحتا بولعان وقيعانىڭ ءبارىن بۇكپەسىز اشىق جازا بەرۋىمىز كەرەك, ويتكەنى دەموكراتيالىق قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جوقپىز با؟» دەيدى.
باياعىدا اتام قازاق «قۇدايدان قورىقپاعاننان قورىق» دەپ وسەر ۇرپاعىن اۋەلى يمانعا باس يۋگە ۇيرەتەتىن. و دۇنيەلىك بولعان كىسىنىڭ سىرتىنان عايبات ءسوز ايتقىزباي, تىيىپ تاستاپ وتىراتىن. ارۋاققا ءتىل تيگىزۋ يمانسىزدىقتىڭ بەلگىسى بولىپ سانالاتىن. ال قازىر كەي پەندەلەرگە, ءتىپتى رۋحاني قۇنارىمىز – ابايعا اۋىز سالۋ, ءبۇلدىرىپ تۇرىپ بۇلك ەتپەۋ تۇك بولماي قالدى. بەلگىلى جازۋشى, دراماتۋرگ روزا مۇقانوۆا «وزەكتەگى وكىنىشتەر» اتتى ەڭبەگىندە: ء«الى ەسىمدە, جازۋشىلار وداعىندا قىزمەت ىستەيتىن كەزىم بولاتىن.
– مەن قازىرگى ابايمىن! – دەپ داۋرىقتى ءدۇر-اقىن.
– قازاققا ءبىر اباي جەتەدى, ءسىز تاريحتا ءوزىڭىز بولىپ قالمايسىز با.., – دەدىك بىزدەر. قيتىققان ءتۇرى مە: «مەن ابايىڭنان دا مىقتىمىن, مەنىڭ جانىمدا ابايلارىڭ جاي, انشەيىن!» – دەدى ول قولىن كوككە سىلتەپ. سەنبەسەڭ, مىناۋ ابايدىڭ ولەڭى, تىڭدا! ال مىناۋ مەنىڭ ولەڭىم! ول ءوز ولەڭىن قوقيلانا وقىدى دا, ابايعا كەلگەندە شابانداپ, سالعىرت وقىدى.
اللانىڭ قۇزىرىنا باعىنۋدان باس تارتقان ءىبىلىستىڭ وركوكىرەك, تاكاپپار سيقى وسىنداي بولعان شىعار, ءسىرا», دەپ جازدى. ءالى دە قازاقتىڭ قاسيەتىن, قازىناسىن كوزگە ىلمەيتىن ءدوڭايبات ويلار, ءىسىپ-كەۋىپ ىرىلىكتەن ىرىگەندەر اياعىڭا شىرماۋىقشا وراتىلىپ, العا باستىرماي تۇرعانى انىق. سودان سوڭ, الەۋمەتتىك جەلىدەگى ۇلارداي شۋلاعان توبىرعا كوزىڭ ءتۇسىپ, «اپىر-اي, اقىن ساكەننىڭ ارۋاعىندا نە اقىلارى بار ەكەن سونشاما؟» دەيسىز. وتكەن تاعدىرىن قازبالاپ, اقىننىڭ ايناداي تازا ايدىنىن باتپاق بالاقپەن ايعىزداعاندا, ومىرلەرى سودان گۇل-گۇل جايناپ شىعا كەلسە مەيلى-اۋ شىركىندەردىڭ. ەندى ءبىر جازباعا قۇلاق اسساق, «قاسىم قايسەنوۆ اعامىز ءانشى روزا باعلانوۆانى سىناپ تاستاپتى-مىس». قازاقتىڭ اڭىزعا اينالعان قوس تۇلعاسىن, حالىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە يە جانداردىڭ ءبىرىن كوككە سامعاتىپ, ەكىنشىسىن جەرمەن جەكسەن ەتكەندە, كىم قانداي ابىروي تابادى ەكەن-اي دەيسىز عوي باياعى. مۇقىم قازاق ەلى ايالاعان ەسىمدەرگە دەگەن ءاز قۇرمەت ومىردە اتتارى بەيمالىم جانداردىڭ ءبىرلى-جارىم وسىنداي جازبالارىمەن وزگەرىپ سالا بەرەدى دەگەنگە كىم سەنە قويادى دەيسىز, ارينە؟ الايدا قايسار اعامىز بەن ءانشى اپامىزدىڭ ەرلىگى مەن ونەرىنەن بەيحابار, كورمەي وسكەن كەيىنگى ۇرپاقتىڭ كوزىنە شالىنعان كەز كەلگەن مۇنداي دەرەك كەلەشەكتە جاس سانانى شاتاستىرماي قويماسى تاعى انىق-اۋ...
ءبىز ءوزىمىزدى ەشۋاقىتتا وزگە وركەنيەتتەردىڭ دالمە-ءدال كوشىرمەسى بولا المايتىن, سالت-ءداستۇرى ساقتالعان, رۋحاني قالىبى باپتالعان حالىقپىز دەپ سانايمىز. جەكە باستىڭ حيكايالارىن, تاعدىرىن كوپشىلىكپەن ءبولىسۋ, وتباسىلىق سىردى بايانداۋ – قازاقتىڭ مەنتاليتەتىندە جوق, ال باتىستا ول – قالىپتى جاعداي. وندا بەلگىلى ونەر جۇلدىزىنىڭ, تۇلعانىڭ باسپالداقتان ءسۇرىنىپ كەتكەنىنە دەيىن تاپتىشتەپ جاريا ەتۋ – بار ءۇردىس. مىسالى, اعىلشىندار: « ۇلىبريتانيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ۋينستون چەرچيلل ەسەپتى مۇلدە قاقپاپتى, اتاقتى مۋلتيميلليونەر ريچارد برەنسون سويلەگەندە ءتىلى كۇرمەلىپ, وقىعانىن ميىندا ساقتاپ تۇرا المايتىن ناعىز اقپا قۇلاقتىڭ ءوزى بولعان دەسەدى», دەپ, ورىستار: «عالىم, كونسترۋكتور سەرگەي كورولەۆ مەكتەپتى كىل ۇشكە بىتىرگەن... انتون چەحوۆ گيمنازيادا ورنىندا ەكi رەت قالىپ قويعان, اقىن الەكساندر پۋشكين ەسەپكە شورقاق بولعان, حيميك دميتري مەندەلەەۆتىڭ دە ساباعى اسا ءماز بولماعان, ستۋدەنت كەزىندە لەۆ تولستوي ەمتيحاننان «بiر» دەگەن باعا العان, ۆلاديمير ماياكوۆسكي ۇلگەرىمى ناشار وقۋشى بولعان, بىراق كەڭەستىك يدەولوگيانىڭ سويىلىن سوعاتىن جىرلار جازعان اقىننىڭ بالا كۇنگى مۇنداي كەمشىلىكتەرىن كەڭەس وداعى جاريا ەتۋگە رۇقسات ەتپەگەن, رەسەيدىڭ بiرiنشi پرەزيدەنتi بوريس ەلتسين ءتارتiبi ءۇشiن مەكتەپتەن قۋىلعان» دەپ, ال ەۋروپالىقتار: «يسااك نيۋتون مەكتەپتى وتە ناشار وقىعان, فيزيكا پانiنەن ۇلگەرىمى وتە تومەن بولعان, اتاقتى كومپوزيتور بەتحوۆەننىڭ جازعاندارىندا قاتە ءورىپ جۇرەدى ەكەن, جاي قاراپايىم سانداردى قوسۋ مەن كوبەيتۋدى بىلمەپتى, البەرت ەينشتەين ساباقتى ناشار وقىعانى سونشا, بالاسىنىڭ كەلەشەگىنەن كۇدەر ۇزگەن بايعۇس اتا-اناسى ونىڭ ەرتەڭگى تاعدىرىنا الاڭداپ, قاتتى قايعىرىپتى» دەپ ەمىن-ەركىن جازا بەرەدى. جانە بۇلار قۇلاققا سونشالىق تۇرپىدەي تيمەيدى. تاريحي تۇلعالار ءومىرىنىڭ قىزىق بەتتەرى رەتىندە عانا قابىلدانادى. ءبىر ءسات اسىقپاي ءمان بەرسەك, الەۋمەتتىك جەلىدەگى كوڭىل جابىرقاتار الگىندەي دۇمبىلەز پايىمدار مەن دورەكى تۇجىرىمدار ءبىر جاعى وسىلارعا ەلىكتەپ-سولىقتاۋدان تۋىپ جۇرگەن جوق پا ەكەن دەگەن وي دا جوق ەمەس... ەستەلىك دەگەنىمىز ەڭ الدىمەن, ەستىلىك ەمەس پە؟ ولاي بولماعان كۇندە جۇرەكتەر جارالانباي ما؟!