استانادا سقو مادەني كۇندەرى ءوتتى

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى – ەلىمىزدىڭ رەسەيمەن شەكتەسكەن سۋىق تۇستىگىندە ورنالاسقان توپىراعى قۇنارلى, اق قايىڭى سىڭسىعان, استىقتى ايماق. سوڭعى جىلدارى ءوڭىر ەكونوميكاسى ايتار­لىقتاي دا­مۋ كورسەتكىشتەرىنە يە. اتاپ ايتقاندا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭ­تار-شىلدە ايلارىندا وبلىستىڭ كاسىپورىندارى 122427,8 ملن تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندى­رىپتى. بۇل وتكەن 2016 جىلعى مەز­گىلدىك كورسەتكىشتەن 5,2 پايىز جوعارى. سونىڭ ىشىندە تاماق ونىم­دەرى ءوندىرىسى 50672,3 ملن تەڭگەنىڭ, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ 27,3 پايىزىن قۇراپ وتىرعان ماشينا جاساۋ سالاسى 22861,6 ملن تەڭگەنىڭ, رەزەڭكە-پلاس­تم­اسسا ءوندىرىسى 2571,7 ملن تەڭ­گە­نىڭ ءونىمىن شىعارىپ كوش باس­تاپ تۇر. 

ايماقتى ەلەكترمەن جاب­دىق­تاۋ, گاز, سۋ بەرۋ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 5,8 پايىزعا ارتسا, سۋمەن جابدىقتاۋ 7,3 پايىزعا جوعارىلاپ, نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 78 041,7 ملن تەڭگەگە جەتكەن ەكەن. وسىنىڭ 41,5 پايىزى ورمان جانە بالىق شارۋاشىلىعىنا, 18,8 پا-يىزى ونەركاسىپ سالاسىنا, 14,3 پا-يىزى قوسالقى قىزمەت كورسەتۋگە, 10,1 پايىزى جىلجىمايتىن م ۇلىك وپەراتسيالارىنا باعىتتالعان.  وسىنىڭ ارقاسىندا وڭىردە شا­عىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك كولە­مى ۇلعايعان. ءدال قازىر بۇل سالا بو­­يىن­شا جۇمىس ىستەپ جاتقان سۋبەك­تىلەر سانى 28 397 بىرلىكتى قۇ­راپ وتىر. ۇستىمىزدەگى جىلى كاسىپ­كەرلەردى قولداۋ كارتاسى ايا­سىن­دا جاڭادان سەگىز جوبا قولعا الى­­نىپ, جاڭادان 151 جۇمىس ورنى اشى­­لادى دەپ كۇتىلۋدە. 

قولدا بار مالىمەتكە جۇگىنسەك, بيىلعى جىلدىڭ العاشقى جەتى ايىندا وبلىستىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى (ىشكى ساۋدانى ەسەپكە الماعاندا) 95,9 ملن اقش دوللارىن قۇراعان. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 54,1 ملن اقش دوللارىنا, يمپورت – 41,8 ملن اقش دوللارىنا جەتكەن. ءسويتىپ, سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ سالدوسى 12,3 ملن اقش دوللارىنا ءوسىپ وتىر. ەكسپورت بويىنشا نەگىزگى ارىپتەستەر – اۋعانستان, وزبەكستان, قىتاي, تاجىكستان, لاتۆيا رەسپۋب­ليكالارى. ال يمپورتتىق ءونىم­نىڭ 38,8 پايىزى قىتاي ەلىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى بولسا, قالعاندارى – گەرمانيا (8,2%), اقش (5,4%), ۋكراينا (5,4%), پولشا (5,3%), كانادا (4,2%) ەلدەرىنە ءتان. 

ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا كەلەر بولساق, بيىلعى قاڭتار-شىل­دە ايلارى ارالىعىندا جالپى ءونىم­­­نىڭ ءون­دىرىس كولەمى 81217,4 ملن تەڭ­گەنى قۇراپتى. ءسويتىپ, ناق­تى يندەكسى كولەمى وتكەن جىلمەن سا­لىس­تىرعاندا 101,9 پايىزعا ارتقان. بۇگىنگى تاڭدا مايلى داقىلدار القابى 712 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتىلىپ, بۇل رەسپۋبليكا بو­يىنشا بارلىق مايلى داقىلدار كولەمىنىڭ 30 پايىزىنا تەڭ كەلىپ وتىر. بۇرشاق داقىلدارىنىڭ دا ەگىس القابى كەڭەيتىلىپ, جاسىمىق جىلداعىدان 2,5 ەسە مول سەبىلگەن. 

وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى التىنبەك ابدوللاەۆتىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, وبلىس كو­لە­مىندە جۇرگىزىلىپ وتىرعان «سىبا­عا», «قۇلان», «التىن اسىق», «ىرىس» باعدارلامالارىنىڭ قول­دا­ۋىمەن شارۋالار 2509 باس ءىرى قا­را, 1691 جىلقى, 4087 قوي ساتىپ السا, 2011 جىلدان باستاپ الىس جانە جاقىن شەت مەملەكەتتەردەن 11 مىڭنان استام اسىل تۇقىمدى سيىر­لار – انگۋس, گەرەفورد, سيممەنتال جانە ليمۋزين اكەلىنگەن. ناتيجەسىندە, اسىل تۇقىمدى مال باسىن كوبەيتەتىن 40-قا جۋىق رەپرودۋكتور قۇرىلىپ, ءوڭىردىڭ ءسۇت وندىرۋشىلەرى جىل سا­يىن شاما­مەن 500 مىڭ توننا ءسۇت دايىنداۋدا. ءتىپتى, «زەنچەنكو ي ك» كوممانديتتىك سەرىكتەستىگى مەن «تايىنشا-استىق» جشس سياقتى ءىرى شارۋاشىلىقتار ءار سيىردان جىلىنا 8 مىڭ ليترگە دەيىن ءسۇت ساۋاتىن وزىق تەحنولوگيا­نى پايدالانۋدا.

وبلىستىڭ الەۋمەتتىك قورعاۋ سا­­­لا­سىندا دا وزگەرىستەر بار. وسى جىل­دىڭ 1 تامىزىنا دەيىن جاڭادان 9182 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلىپ, 16882 جۇمىسسىز ادامعا جاردەم كور­سەتىلىپ, 2845 ادام قوعامدىق جۇ­مىستارعا تارتىلىپ ۇلگەرگەن. سونى­مەن قاتار, 1295 ازاماتقا 32,1 ملن تەڭگە كولە­مىندە اتاۋلى الەۋ­مەتتىك كومەك بەل­گى­لەنگەن. 

ءبىلىم سالاسىن دامىتۋعا 2017 جىلى بيۋدجەتتەن 47,4 ملرد تەڭگە بولىنسە, ونىڭ 1946,8 ملن تەڭگەسى ءبىلىم نىساندارىنىڭ كۇردەلى شىعىستارىنا جۇمسالۋدا. بۇنىڭ سىرتىندا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا بولىنگەن قارجى 12 ملرد 729,5 ملن تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ونىڭ 618,8 ملن تەڭگەسى سالاعا قاتىستى نىساندارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋگە ءتيىس بولسا, ەسەپتى كەزەڭ جوسپارىنا سايكەس قارجىنىڭ 316,6 ملن تەڭگەسى يگەرىلىپتى. 

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار-شىلدە ايلارى ارالىعىندا وبلىس اۋماعىندا جالپى اۋماعى 58 966 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي الا­بى پايدالانۋعا بەرىلسە, بۇل وتكەن جىلعى سايكەس كەزەڭمەن سالىس­تىر­عاندا 132,1 پايىزدى قۇراپ وتىر. 28 تامىز كۇنى «قازمە­ديا» ورتالىعىندا جۋرناليستەر­مەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىز­گەن وبلىس باسشىسى قۇمار اقسا­قا­لوۆ ايماقتىڭ جوعارىداعى جەتىس­تىكتەرىنە توقتالا وتىرىپ, پەترو­پاۆل قالاسىندا «جاس وركەن» اتتى شاعىن اۋدان سالىنىپ جاتقانىنا, سونداي-اق, الداعى كۇندەرى 300 ورىن­­دىق كونتسەرت زالى, ءتورت قابات­تان تۇراتىن وقۋشىلار سارايى, ام­بەباپ تەننيس ورتالىعى قاتارلى زاماناۋي عيماراتتار بوي كوتەرىپ جاتقانىن جەتكىزدى.

* * * مادەني كۇندەردىڭ باستى ما­ڭىز­­­دىلىعى – ەلوردا تۇرعىن­دارى مەن قالا قوناقتارىنا ايماق­تىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن تاما­شا­لاتۋ. بۇل رەتتە سولتۇستىكقازاق­ستان­دىق­تار تاراپىنان جۇرتشىلىققا ۇيال­ماي كورسەتۋگە تۇراتىن دۇنيەلەر بار ەكەن. باسقاسىن ايت­پا­عاندا, ايىرتاۋ اۋدانى نيكو­لسكوە اۋىلى­­نان وڭتۇستىك-شىعىس­قا قاراي 1,5 شاقىرىم جەردەن تابى­لىپ, «بوتاي مادەنيەتى» دەگەن ات­پەن عىلىمي اينالىمعا ەنگەن ەنەو­ليت داۋىرىنە ءتان تايپالار قو­نىسى, سونداي-اق, حVII عاسىردا قا­­زاق دالاسىنا رەسەي ىقپالىنىڭ كۇ­شەيۋىنە قاتىستى جۇرگىزىلگەن وتارلاۋ ساياساتتىڭ ءبىر جۇرناعى «ابى­لايدىڭ اق ءۇيى» قاتارلى تاري­حي ورىندار ءوڭىردىڭ تولقۇجاتى ىس­پەت­تەس. 

قازىرگى تاڭدا وبلىس اۋماعىندا: 603 مادەنيەت نىساندارى مەن مۇ­را­عات مەكەمەلەرى جۇمىس ىستەپ تۇر­­سا, ولاردىڭ ىشىندە – 255 كلۋب, 320 كىتاپحانا, 12 مۇراجاي, 15 مۇ­را­عات, 3 تەاتر, فيلارمونيا جانە كينوبەينەقوردى ساقتاپ-پايدالانۋ ورتالىعى, سونىمەن قاتار, 32 ۆە­دومستۆولىق مادەني كاسىپورىن قىز­مەت ەتۋدە. جىل باسىنان بەرى جو­­­عارىداعى مەكەمەلەردە 13 000 ما­دەني شارا وتكىزىلگەن. بيىلعى جىلى جول كارتاسى باعدارلا­ما­سىنا سايكەس جاڭادان 36 مادەني نىساندى اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. 

جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, وبلىستاعى 12 مۋزەيدىڭ 3-ەۋى پەترو­­­­­پاۆل قالاسىندا بولسا, قال­­­­عان 9-ى اۋداندىق مۋزەيلەر ەسە­بىندە. اعىمداعى جىلى بۇل مەكەمەلەردە 1006 ەكسكۋرسيا جانە 123 كورمە ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 85 961 ادام قاتىسقان. وسى ورايدا, ەلوردانىڭ وڭ­تۇس­تىك-باتىس شەتىندە ورنالاس­قان «ەتنواۋىل» كەشەندى اۋىل-قالاشىعىندا سولتۇستىكقازاقستان­دىق­تار وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجاي قورىندا ساقتالعان تاريحي جادىگەرلەردى اكەلىپ كورمە ۇيىمداستىردى. مۇندا 90-عا جۋىق قۇندى ەكسپونات قويىلىپتى. اتاپ ايتار بولساق, ءسىبىردىڭ تايىنشاداي سۇر قاسقىرىنىڭ تەرىسىنەن جاسالعان ىشىك, بيىكتىگى جارتى قۇلاش ساپتاما ەتىك, جارعاعى مەن بالاعى كەستەلەنگەن تەرى شالبار, ءحVى عاسىردىڭ مۇراسى – ايبالتا, ءحVىى عاسىردىڭ جادىگەرى – جيەگىنە التىندى اراب جازۋىمەن قۇران اياتتارى بادىزدەلگەن دۋلىعانى كو­رىپ كوزايىم بولدىق. وسىنداعى دۋ­لىعانىڭ ءبىر شەتىندە «مۇحاممەد پايعامبار ءاردايىم سەنىمەن احمەت جاقىپ ۇلى» دەگەن جازۋ جازىلىپتى. بۇل جادىگەرلەردى «كىم تاپسىردى, قايدان تابىلدى», ول تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز جوق. سونىمەن قاتار, كورمە سورەسىنەن 100 جىل بۇرىن ءبۇتىن قاراعايدى تۇتاستاي شا­ۋىپ جاساپ, ءارى سىرتىنا بەلدەمشە ويمىش ورنەكتەر سالعان ەسكى دومبىرا مەن كونتەرىلى كونە قوبىزدى كوردىك. جەرگىلىكتى سۋرەتشىلەر بۋر­گاەۆ پەن ابدرافيكوۆتىڭ كارتينالارى, اقجارلىق شەبەر جاندوس ماديعاجىنىڭ قولىنان شىققان جەتىگەن, ادىرنا, شاڭقوبىز سياقتى ۇلتتىق اسپاپتار دا كورمە سانىنە ءمان قوسىپ تۇردى. 

جالپى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اۋماعىنان 599 تاريحي جانە مادەني ەسكەرتكىشتەر تىر­كەلسە, ونىڭ 8-ءى رەسپۋبليكالىق ما­ڭىزعا, 591-ءى جەرگىلىكتى (437-ءسى ارحەولوگيا, 162-ءسى ساۋلەت ەس­كەرتكىشتەرى) مارتەبەگە يە. اي­ماقتا ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭ­عىرۋعا ارنالعان ماقالاسى نە­­گىزىندە «قاسيەتتى قازاقستان» جو­با­سى بويىنشا جۇمىستار جۇر­گىزىلىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا وبلىس اۋماعىندا ورىن تەپكەن 12 نىسان «قاسيەتتىلىك» تىزىمىنە ىلىنسە, «بوتاي قونىسى», «ابىلاي حان رەزيدەنتسياسى», «قاراساي مەن اعىنتاي باتىرلار» مەموريالدىق كەشەن نىساندارى رەسپۋبليكالىق دارەجەلى دارگەيگە الىنعان. 

* * * اتالمىش ايماقتىڭ باسقا وڭىر­لەرگە قاراعاندا, تاعى ءبىر ەرەك­شە­لىگى, مۇندا وتكەن تاريحىمىزعا قا­تىستى مۇراعاتتىق قۇجاتتامالار كوپ ساقتالعان. بۇعان سەبەپ, وبلىس ورتا­لىعى پەتروپاۆل قالاسىنىڭ ىرگەسى 1752 جىلى ەسىل بويىنا اسكە­ري بەكىنىس رەتىندە قالانىپ, وڭىردە رەسەيلىك كەڭسە ءتارتىبى ەرتەرەك قالىپتاسقاندىقتان بولار, مۇندا تاريحي دەرەكتەمەلەردىڭ جيناق قورى ساقتالعان بىردەن-ءبىر ءوڭىر. 

مادەني كۇندەر اياسىندا وب­لىستىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسى مەملە­كەتتىك ارحيۆ مەكەمەسىنىڭ مۇرىن­دىق بولۋىمەن ەلوردادا ورنا­لاسقان ۇلتتىق ارحيۆ عيماراتىندا «قا­زاق­ستاننىڭ جاڭا تاريحي بەلە­سى» اتتى قۇجاتتامالىق كورمە ۇيىم­­داس­­تىرىلدى.  كورمە تاقىرىپتىق تۇرعى­دان: «پرەزيدەنت سولتۇستىك قازاق­ستان­دا», «تاۋەلسىزدىك تۋىن كوتەرگەن ابى­لاي», «پەتروپاۆل قالاسىنىڭ تاريحي ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرى», «سولتۇستىكقازاقستاندىق تۇلعالار گالەرەياسى», «وبلىستىڭ كيەلى جەر­لەرى», «لاتىن عارپىمەن جازىل­عان مۇراعات قۇجاتتارى» اتتى ماز­مۇندىق بولىمدەرگە ءبولىنىپ, كو­رەرمەندەر ءۇشىن بارلىعى 200-دەن استام مۇراعاتتىق قۇجات جيىن­تىعى سورەگە قويىلدى. 

وسىنداعى «كيەلى جەرلەر» بو­لىمىنە – وبلىستىق مەشىت جانە اۋليە پەتر مەن پاۆەل شىركەۋى, اۋ­دان­داردا ورنالاسقان ماعجان جۇما­باەۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, عابيت مۇ­سىرەپوۆ, يۆان شۋحوۆ مۋزەيلەرى, بايقارا ەسكەرتكىشى, قۇلسارى با­تىر مەن قوجابەرگەن جىراۋ مازار­لارى, ءۋاليحانوۆتار قونىسى قا­تارلى نىساندار ەنسە, «سولتۇس­تىك­قازاقستاندىق تۇلعالار گالە­رەياسىن» – اتاقتى ورداباسى قو­جابەرگەن جىراۋ, شال اقىن, شو­قان ءۋاليحانوۆ, ۇكىلى ىبى­راي, ماعجان جۇماباەۆ, ءسابيت مۇ­قانوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, ەۆنەي بوكەتوۆ, كاكىمبەك سالىقوۆ, سا­فۋان شايمەردەنوۆ, گەرولد بەل­گەر, بايكەن ءاشىموۆ, ماقتاي ساع­ديەۆ, ەرمەك سەركەباەۆ جانە عارىش­كەر­لەر ۆلاديمير شاتالوۆ پەن الەك­ساندر ۆيكتورەنكو تولىق­تىرىپ تۇر. 

ودان كەيىن «لاتىن عارپىمەن جازىلعان مۇراعات قۇجاتتارى» بولىمىندە 1800-1900 جىلدارى ارالىعىندا اراب, ورىس تىلدەرىندە جازىلعان تاريحي مەتريكالىق قۇجاتتار ورنالاسىپتى. سولار­دىڭ اراسىندا كوزگە جىلى ۇشى­راعان دۇنيە – «ماعجاننىڭ قول­جازباسى». مۇراعات قىزمەتكەرى مەرە­كە بايمۇقانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اقىن 1922-1923 جىلدارى اقمولا گۋبەرنياسىنىڭ كەيبىر ۋەزدەرىن جايلاعان اشتىققا بايلانىستى قۇرىلعان توتەنشە كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولعان. ول كىسى جۇمىس بابىمەن اشارشىلىق جايلاعان اۋدانداردى ارالاپ كەلىپ, كورگەن-بىلگەنىن كوميسسياعا ءوز قولىمەن جازىپ وتكىزگەن. بۇل سول قولجازبا ەكەن.

قاتارداعى كورەرمەن رەتىندە ءبىزدى ايرىقشا قىزىقتىرعان دۇنيە – «تاۋەلسىزدىك تۋىن كوتەرگەن ابى­لاي» بولىمىنە قويىلعان قۇ­جات­تار. وبلىستىق مۇراعات ديرەكتورى ساۋلە مالىكوۆا بەرگەن ما­لىمەتكە جۇگىنسەك, مۇراعات قىزمەتكەرلەرى 2004 جانە 2008 جىلدارى قالاداعى «ابىلايدىڭ اق ۇيىنە» قاتىستى قۇجاتتىق دالەل ىزدەپ كورشى ەلدىڭ ارحيۆىنە بارىپ, ونداعى رەسەي مەملەكەتتىك كونە قۇجاتتار مۇراعاتى مەن رەسەي يم­­پەرياسىنىڭ سىرتقى ساياسات مۇ­راعاتى قورىنان كوپتەگەن دەرەك تاپقان. اتاپ ايتقاندا, پەتروپاۆل بەكىنىسىنە ابىلاي حان رەزيدەنتسياسىن سالۋ تۋرالى 1765 جىلى يمپەراتور قول قويعان شەشىمنەن باستاپ, گەنەرال-مايور حابۋلوۆتىڭ ابىلاي حاننىڭ ءولىمى تۋرالى حاتى, «ابىلاي رەزيدەنتسياسىنىڭ جوس­پارى» تۋرالى گەنەرال ي.شپرين­گەردىڭ راپورتى, پاتشا ءىى ەكا­تەرينانىڭ ابىلايدى ورتا ءجۇزدىڭ حانى ەتىپ بەكىتكەن پاتەنتى ءتارىزدى ت.ب. كوپتەگەن تاريحي قۇجاتتاردى كورىپ, ءبىر مارقايىپ قالدىق.   * * *  سولتۇستىكقازاقستاندىقتار ما­­دەني كۇندەر اياسىنا سىيعىزىپ «ەتنواۋىل» ۇلتتىق كەشەنىندە ارنايى جابدىقتالعان كيىز ۇيلەردە قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمە-جارمەڭكەسىن وتكىزدى. اتالمىش شا­رانى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى جىبەك جۇزەنوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اق قايىڭدى ەلدىڭ شەبەرلەرى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قازاق حالقىنىڭ باي تاريحى مەن مادەنيەتىن, ونەرى مەن سالت-ءداستۇرىن تانىس­تىرادى. بۇل ىسكە 11 قولونەر شە­بەرى تارتىلىپ وتىر ەكەن. بۇلار تەك وبلىستىق دەڭگەيدەگى شەبەرلەر ەمەس, رەس­پۋبليكالىق, حالىقارالىق كورمە­لەرگە قاتىسىپ تاجىريبە جي­ناعان ادامدار.  بۇلاردىڭ اراسىندا ون ساۋ­ساعىنان ونەر تامعان ولگا ەرماك­تىڭ اسىل تاستاردان جاساعان سۋ­تۋاج اشەكەيلەرى, شەبەر ءاليا بەل­دەنوۆا ءوز قولىمەن جاساپ اكەلگەن 50-دەن استام ۇلتتىق ستيلدەگى ينتەرەر قۋىرشاقتارى, ەلەنا جانە بوريس كوزلوۆتاردىڭ اق قا­يىڭنىڭ قابىعىنان قاپتاپ جا­ساعان كادەسىي بۇيىمدارى, تى­گىنشى قاعيرا داۋەنوۆانىڭ تۋىندىلارى – توركورپە, داستارقان, قىز جاساۋىنا ارنالعان توقىما كويلەكتەر, سۆەتلانا حولوپوۆانىڭ فەلتينگ تەحنيكاسىن قولدانىپ كيىزدەن جاساعان پەيزاج, ناتيۋرمورت كومپوزيتسياسى, ايداربەك جانە بولاتبەك قالدىروۆتاردىڭ اعاشتان جاساعان ابستراكتى تۋىندىلارى مەن قانات ايدارحانوۆتىڭ كوركەم كادەسىيلارى, تەمىردەن ءتۇيىن تۇيگەن دميتري ناپادوۆتىڭ مەتالدان دانەكەرلەگەن ساندىك پاننولارى مەن راۋشان گۇل­دەرى ادەمىلىگىمەن كوز تارتسا, قىش قۇيۋدىڭ مامانى ۆاديم ۆولف­تىڭ شەبەرلىك ساباعىنا كۋا بو­لۋشىلاردىڭ قاراسى دا مول بولدى.   * * * وبلىس كۇندەرى بارىسىندا وت­كىزىلگەن كەلەسى ءبىر ماڭىزدى وقيعا – ءوڭىردىڭ ونەرىن ناسيحاتتاۋ ءىسى. وسى ورايدا, وبلىستىق قۋىرشاق تەاترى «بەلايا دوچ ستەپەي», ن.پوگودين اتىنداعى وبلىستىق ورىس دراما تەاترى «نوچ پەرەد روجدەستۆوم», س.مۇقانوۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق سازدى-دراما تەاترىنىڭ ار­تىستەرى «رەۆيزور» سپەكتاكلدەرىن ەلوردا تورىندە پاش ەتتى.

ونىڭ سىرتىندا «القيسسا» فول­­كلورلىق-ەتنوگرافيالىق تو­بى, «تۋعان جەر» حالىق بي ءانسام­بلى, «بالقاديشا» ۆوكالدىق توبى, «اينار», «سامعاۋ», «الەم», «كۋرس» ەس­ترا­دالىق ۇجىمى, سە­گىز سەرى اتىنداعى قازاق حالىق اس­پاپ­تارى وركەسترى قاتارلى ونەر وشاق­تارى «ەتنواۋىل» اۋماعىندا ورنالاسقان دالا تەاترىندا استا­نالىقتار مەن قالا مەيماندارىنا ءوز ونەرلەرىن ۇسىندى. 

مادەني كۇندەردىڭ ءتۇيىنى رەتىن­دە – 27 تامىز كۇنى سولتۇستىك­قازاق­ستاندىقتار ەكسپو-2017 كورمە كە­شەنىنىڭ امفيتەاترىندا «قى­زىلجار ەلى» اتتى گالا-كونتسەرتىن كوپ­شىلىككە تاماشالاتتى. وعان وبلىس, رەسپۋبليكاعا تانىمال ونەر قاي­راتكەرلەرى ءھام وبلىس تۋمالارى – «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ءارتى­سى گۇلسارا جازيتوۆا, استانا قالاسى مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونياسىنىڭ ءانشىسى ەرمەك ءبىرىمجانوۆ, تانىمال سوليس­تەر ء بىر­جان ەسجانوۆ, مۇحيت احمە­توۆ, نادەجدا كوسىگينا, ليۋ­بوۆ فاسحۋددينوۆا, «شابىت» حالىقارالىق كونكۋرسىنىڭ دي­پ­لو­مان­تى, وپەرا ءانشىسى رامزات با­لاكيشيەۆ, پرەزيدەنت وركەسترىنىڭ انشىلەرى  ايزات قارابەكوۆا, ديانا تايمىشەۆا, دينارا تاۋىشەۆا اتسالىستى. 

سونداي-اق, وبلىس سپورتشىلارى «قازانات» اتشابارىندا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى – اۋدارىسپاق, تەڭگە ءىلۋ, قىز قۋ, تازى جارىستىرۋ, اسىق اتۋ, توعىزقۇمالاقتان كورسەتى­لىم­دەر ۇيىمداستىرىپ, قازاق كۇ­رە­سىنەن «قىزىلجار باتىرى» اتتى اشىق تۋرنير وتكىزدى. 

بەكەن قايرات ۇلى, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات, 

«ەگەمەن قازاقستان»​​​​​​​