– ابدۋحاليل ابدۋرايىم ۇلى, ءسوزىمىزدى ەكى حالىق اراسىنداعى تۋىسقاندىق بايلانىستان باستاساق.
قازاق پەن وزبەك حالقىنىڭ ارعى تەگى ءبىر ەكەنىن تاريحتان بىلەمىز. ونىڭ ءتىلى مەن داستۇرىندە دە, ءدىني نانىم-سەنىمىندە دە ورتاق قۇندىلىقتار وتە كوپ. مەن وڭتۇستىك قازاقستانداعى شاردارادا كوپۇلتتى مەكتەپتە وقىدىم. اتا-انام تۇركىستاننان سول جەرگە كوشىپ كەلگەن. اينالامدا باسقا ۇلتتىڭ بالالارى كوپ بولدى, سوندىقتان بىزدە ورتاق وتان دەگەن ۇعىم قالىپتاستى دا, دوستار اراسىندا ۇلتقا بولىنۋشىلىك بولعان جوق. ءالى كۇنگە دەيىن وسى كوزقاراسپەن ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىز. بالا كۇنگى بىرگە ويناعان دوستاردى قالاي ۇمىتاسىڭ, ولارمەن قالاي ۇلتقا بولىنەسىڭ؟!
ونىڭ ۇستىنە ءبىز وزبەكتەر كورەي, ازەربايجان, ورىس, ۋكراين ت.ب. باسقالار سەكىلدى باسقا جەردەن كەلگەن جوقپىز, بۇرىننان وسى جەردە تۇرىپ جاتقان حالىقپىز. ورتاق تاريح دەپ وتىرعانىم دا سول. قازىرگە دەيىن ەلىمىزدە بولعان قيىندىقتار مەن جاسالىپ جاتقان وزگەرىستەردى قازاقستان حالقىمەن بىرگە باسىمىزدان كەشىرىپ كەلەمىز. الداعى ۋاقىتتا دا سولاي بولا بەرەدى دەپ سەنەمىن.
– «قازاقستاننىڭ بولاشاعى قازاق تىلىندە» دەپ ەلباسى ايتىپ كەتكەندەي, وسى ساياساتقا ءوز وتباسىڭىز قانداي ۇلەس قوسىپ وتىر؟ بالالارىڭىز بۇعان قالاي قارايدى؟
جوعارىدا ايتىپ كەتكەنىمدەي, ءبىزدىڭ تىلىمىزدە ورتاق ۇقساستىقتار وتە كوپ, سوندىقتان ءتىلدى ۇيرەنۋ جاعىنان اسا قيىندىق بولعان جوق. ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ جاستارىمىزدىڭ اراسىندا ارالاس نەكە وتە كوپ. وزبەك قىزىنا ۇيلەنگەن نەمەسە بالاسىنا تۇرمىسقا شىققان دەگەندەي. سونىمەن قاتار, وزبەك بالالارى جەكسەنبىلىك مەكتەپكە بارىپ تۇرادى. سول جەردە ۇلتتىق مادەنيەت نەگىزدەرى مەن ەكى ءتىلدى ۇيرەنۋگە دەن قويادى. ءبىزدىڭ وتانىمىز بىرەۋ, سوندىقتان ونىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى دە ورتاق. قازاقشا بىلۋگە ءبىز مىندەتتىمىز جانە بولاشاعىمىزدى وسى تىلمەن بايلانىستىرامىز. وزبەك بالاسىنىڭ قازاقشا بىلمەي قالۋى ءالى كەزدەسكەن جوق. ەكى ءتىلدىڭ ايىرماشىلىعى ۇلكەن ەمەس جانە بالالارىمىزدىڭ كوپشىلىگى قازاق مەكتەپتەرىندە وقيدى.
وسى ورايدا وزگە ۇلت وكىلدەرىنە جاعداي جاساپ وتىرعان ەلباسىمىزعا العىسىمىزدى ايتا كەتكەن ورىندى دەپ ەسەپتەيمىن. قازاقستانداعى ۇلتتىق تەاترلاردىڭ ءبىرى وزبەك تەاترى ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل حالىق سانىنىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى جاسالىپ وتىرعان جاعداي بولسا كەرەك. تەاتردىڭ بارلىق جاعدايىن جاساپ, مەملەكەت كومەكتەسىپ تۇرادى. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدە شامامەن 130-عا جۋىق وزبەك مەكتەبى بار ەكەن. ءبىز كونستيتۋتسيا ارقىلى قورعالىپ وتىرمىز. وتباسىمىز وسىعان بايلانىستى شۇكىرشىلىك پەن العىسقا تولى كوڭىلمەن قارايدى.
– ەندى قىزمەت ەتىپ جاتقان «وزبەك ۇلتتىق مادەني ورتالىعىنا» توقتالا كەتسەڭىز.
«وزبەك ۇلتتىق مادەني ورتالىعىنىڭ» 2006 جىلى العاشقى جەتەكشىسى – رازاپوۆ تورەقۇل دەگەن اعامىز بولاتىن. بۇرىنعى باس پروكۋراتۋرانىڭ قىزمەتكەرى. وسى كىسى نەگىزىن سالعان ورتالىعىمىز ءوزىنىڭ جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. قازىرگى باسشىمىز – يسماتۋللاەۆ ابدۋللا جاپپار ۇلى. مەن سول كىسىنىڭ ورىنباسارىمىن.
دوستارىمنىڭ كوبى – قازاقتار. ولاردىڭ اراسىندا ءوزىمدى شىن مانىندە ەركىن سەزىنەمىن. تۋىپ-ءوسىپ, وسىنشا جاقسىلىق كورىپ وتىرعان ەل ءۇشىن مەنىڭ ايانارىم جوق دەسەم ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ءبىز اكىمشىلىكپەن, اسسامبلەيامەن بىرلەسىپ, بۇگىنگە دەيىن 200-گە جۋىق ءىس-شاراعا قاتىستىق. ولاردىڭ دەنى قايىرىمدىلىق باعىتىندا. ونىڭ سىرتىندا بالالاردى بەيىمدەۋ ورتالىعىنا كومەكتەسەمىز, جەكەلەگەن ادامداردىڭ قاجەتىن وتەيمىز, قينالعان جاندارعا قول ۇشىن بەرەمىز. ءبىزدىڭ ورتالىعىمىز ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى ساقتاۋمەن قاتار, وسىنداي شارالاردى دا جۇزەگە اسىرادى. بۇنى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە, حالقىمىزعا دەگەن ىستىق ىقىلاسىمىز دەپ قابىلداعان دۇرىس سەكىلدى.
– «كوپۇلتتى قازاقستان» ۇعىمىن قالاي تۇسىنەسىز؟ ونىڭ ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ دامۋىنا, قازاقستاندى «تۋعان وتانىم» دەپ تانۋىنا قانشالىقتى اسەرى بار دەپ ويلايسىز؟
قازىرگى قازاقستان حالقىنىڭ تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتۋىنا وسىنداي تاماشا ۇعىمنىڭ قالىپتاسۋى وتە كۇشتى ىقپال ەتىپ وتىر دەپ ويلايمىن. الەم ەلدەرىنىڭ ىشىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى سەكىلدى بىردە-ءبىر ۇيىم جوق ەكەن. قازىر زەرتتەپ, وسى تاجىريبەنى قابىلداعىسى كەلەتىن ەلدەر كوپ. العاش 1995 جىلى اسسامبلەيا قۇرىلعاندا «قازاقستان حالقى» دەگەن ۇعىم ءبىر وتباسىنىڭ مۇشەلەرى سەكىلدى بىرگە قالىپتاستى. وسى يدەيانى باستاپ, جۇزەگە اسىرعان ەلباسىنىڭ كورەگەندىگى مەن ەرەن ەڭبەگى قانداي قۇرمەتكە دە لايىق. سوندىقتان ءبىز بۇنى ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. وسى ساياساتتىڭ ارقاسىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. قازاق حالقىنا, ونىڭ باشىسى ەلباسىم نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا العىسىمىز شەكسىز. سول كىسىنىڭ ارقاسىندا ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي ىنتىماق, بىرلىگىمىز جاراسىپ, الاڭسىز ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. سوندىقتان ءسوزىمنىڭ سوڭىن تاعى دا قازاق حالقىنا دەگەن العىسپەن اياقتاعىم كەلەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن
ايان ءابدۋالي, «ەگەمەن قازاقستان»