باتىس قازاقستان وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى زاۋرە عۇماروۆا حابارلاعانداي, 2017-2018 وقۋ جىلىندا وڭىردە 381 مەملەكەتتىك كۇندىزگى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتە 94 مىڭنان استام وقۋشى ءبىلىم الادى. ءدال قازىر وبلىستا 9 ءبىلىم نىسانىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ماسەلەن, ورال قالاسىنىڭ دەركول كەنتىندە ارقايسىسى 600 ورىندىق 2 مەكتەپ, زاشاعان كەنتىندە سارىتاۋ شاعىن اۋدانىندا 900 ورىندىق مەكتەپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قورى ەسەبىنەن جاڭادان سالىنسا, ورال قالاسىندا №4 مەكتەپتىڭ اپاتتى جاعدايداعى عيماراتى دا قايتا كوتەرىلىپ جاتىر. بۇل قۇرىلىستىڭ ءبارى دە بيىلعى قاراشا-جەلتوقسان ايلارىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك. سونداي-اق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن زەلەنوۆ اۋدانى داريان اۋىلىندا 100 ورىندىق ينتەرناتىمەن 300 ورىنعا ارنالعان مەكتەپ عيماراتى سالىنىپ جاتىر. جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن قازتالوۆ اۋىلىنداعى 100 ورىندىق مەكتەپ جانىنداعى ينتەرنات پەن ءبورلى اۋدانىنىڭ كەڭتۇبەك اۋىلىنداعى 50 ورىندىق بالاباقشا عيماراتتارى تۇرعىزىلۋدا. ال ءبورلى اۋدانىنىڭ ارالتال اۋىلىنداعى 300 ورىندىق جانە اقجايىق اۋدانىنىڭ شاردارشاپ اۋىلىنداعى 198 ورىندىق مەكتەپتەرى شەتەل ينۆەستيتسياسى ەسەبىنەن سالىنىپ جاتىر. بۇعان قوسا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 12 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنا جالپى سوماسى 1241,0 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
زاۋرە بازارعاليقىزىنىڭ ايتۋىنشا, 2016-2017 وقۋ جىلىنىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسى ەنگىزىلۋىنە وراي مەكتەپتەردى كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. بۇگىندە وڭىردەگى 132 مەكتەپ سىم جەلىلەرى ارقىلى كەڭجولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلسا, 229 مەكتەپ جەرسەرىكتىك جەلىگە جالعانعان. مۇنىڭ ءبارى ءبىلىم باعدارلاماسىنداعى يننوۆاتسيالىق تاسىلدەردى كەڭىنەن قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
مينيسترلىكتەن كەلگەن مارتەبەلى مەيمان نۇرسەيىت بايجانوۆ بۇگىندە ءبىلىم سالاسىنا قويىلىپ وتىرعان جوعارى تالاپتار تۋرالى اڭگىمەلەدى. سونداي-اق جەرگىلىكتى مامانداردىڭ ءىس جۇزىندە كەزدەسەتىن ماسەلەلەرگە وراي تۋىنداعان ۇسىنىس-پىكىرلەرىن تىڭداۋعا ىقىلاس ءبىلدىردى. «تامىز كەڭەسى – ءبىلىم قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن وتە تاماشا ديالوگتىق الاڭ» دەپ باعالاعان نۇرسەيىت ءابساتتار ۇلى ينتەللەكتۋالدىق ادام كاپيتالىن دامىتۋدا پەداگوگ قاۋىمنىڭ الدىندا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك تۇرعانىن اتاپ ءوتتى.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەلىمىزدە 2020 جىلعا دەيىن 3 پەن 6 جاس ارالىعىنداعى بۇلدىرشىندەر تولىعىمەن مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم وردالارىمەن قامتىلۋى ءتيىس. قازىرگى كورسەتكىش 86% شاماسىندا. بۇگىندە ەل بويىنشا 9410 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم وشاعى بولسا, ونىڭ 25 پايىزى جەكەمەنشىكتىڭ ۇلەسىندە ەكەن. باتىس قازاقستان وبلىسىندا جەكەمەنشىك بالاباقشالاردىڭ ۇلەسى 6 پايىز عانا.
نۇرسەيىت بايجانوۆ تاياۋ بولاشاقتا جەرگىلىكتى جوو-لاردا ماگيستراتۋرالار مەن دوكتورانتۋرالار اشىلىپ, جاستاردىڭ عىلىم جولىنا تۇسۋىنە, ءبىلىمىن جەتىلدىرۋىنە قولايلى جاعداي تۋاتىنىن دا ايتىپ ءوتتى.
– بارلىق جەردە, ءتىپتى بۇكىل الەمدەگى ۇردىسكە سايكەس ءبىزدىڭ وبلىستا دا ۋربانيزاتسيا قۇبىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. سوڭعى 10 جىل ىشىندە ورال قالاسى تۇرعىندارى 100 مىڭ ادامعا كوبەيىپ, 320 مىڭعا جەتتى. سونىڭ سەبەبىنەن ورال قالاسىنداعى مەكتەپتەردە ورىن تاپشىلىعى بايقالىپ, 4 مەكتەپ ءۇش اۋىسىمدا وقىسا, 1 مەكتەپ اپاتتى جاعدايدا تۇر. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن بيىل قىرۋار جۇمىستار اتقارىلۋدا. جالپى سانى 3200-گە جۋىق بالانى قامتيتىن 9 ءبىلىم بەرۋ نىسانى سالىنۋدا, – دەدى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى 10 جىلدا وبلىستىڭ ءبىلىم سالاسىنا بولىنەتىن قارجى 5 ەسەگە وسكەن. ءتىپتى سوڭعى ءبىر جىلدا دا بۇل ايقىن كورىنەدى: 2016-2017 جىلعى ءبىلىم بيۋدجەتى 53ملرد تەڭگە بولسا, 2017-2018 وقۋ جىلى بقو-نىڭ ءبىلىم سالاسىنا 58 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. «بۇل ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ءبىلىم سالاسىنا ەرەكشە تانىتىپ وتىرعان قامقورلىعى», دەدى التاي سەيدىر ۇلى.
وبلىس باسشىسى بارلىق اۋدان اكىمدەرىنە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن كوبەيتۋ ءۇشىن مەملەكەت پەن جەكەمەنشىكتىڭ ارىپتەستىگىن دامىتۋعا ناقتى تاپسىرما بەردى. قازىرگى مالىمەت بويىنشا وسىنداي جولمەن سالىناتىن 4 بالاباقشانىڭ جوبالىق قۇجاتتارى ءازىر. جالپى سانى 1210 ورىنعا ەسەپتەلگەن بۇل نىساننىڭ 2-ءۋى ورال قالاسىندا, تاعى ەكەۋى جىمپيتى مەن چاپاەۆ سەلولارىندا سالىنباق.
سونداي-اق وبلىس باسشىسى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردى, سونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەردەگى ءبىلىم وشاقتارىن كەڭجولاقتى ينتەرنەت جەلىسىنە, سىمسىز «Wi-Fi» تورابىنا قوسۋ ءىسىن جىلدامداتۋعا تاپسىرما بەردى. وڭىردە وتكەن وقۋ جىلىندا 158 مەكتەپ «BilimMedia» يننوۆاتسيالىق كومپانياسىنىڭ ءبىلىم رەسۋرستارىنا جالعانعان. بيىل بۇل جۇمىس جالعاسىپ, وڭىردەگى بارلىق مەكتەپ جاڭا جۇيەگە قوسىلادى. سونىمەن بىرگە 133 مەكتەپتە روبوت تەحنيكاسى ساباقتارىن جۇرگىزەتىن قۇرال-جابدىق وبلىس بيۋدجەتى ەسەبىنەن الىنعان.
بيىل وبلىس اۋماعىنداعى 22 كوللەدج 800 ادامدى 13 ءتۇرلى ماماندىق بويىنشا تەگىن وقىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق جەرگىلىكتى نارىققا كەرەكتى, سۇرانىسقا يە ماماندىقتارعا دايىندايتىن قىسقا مەرزىمدى كۋرستار دا ۇيىمداستىرىلادى. بۇل ماقساتقا رەسپۋبليكا قازىناسىنان 158,7 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇعان قوسا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن دە 400 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 3500 ادامدى قامتۋ كوزدەلگەن. مۇنىڭ 1937-ءسى – جۇمىسشى ماماندىقتارى. وسىلايشا, 4 مىڭنان اسا جاس تۇرعىن جاڭا ماماندىق يگەرىپ, ومىردەن ءوز ورنىن ىزدەپ كورەدى.
باتىس قازاقستان وبلىسى – جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىن تۇگەلدەي ىستىق تاماقپەن قامتىپ وتىرعان ەلىمىزدەگى 3 ءوڭىردىڭ ءبىرى. وڭىردەگى مەكتەپتەردىڭ 95 پايىزىندا وقۋشىلاردىڭ 78%-ى ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. مەكتەپتە تەگىن تاماقتاناتىن وقۋشىلاردىڭ سانى – 56340 ادام.
– «ۇستازىڭدى اتاڭنان دا ءازيز تۇت» دەيدى حالىق دانالىعى. سىزدەرگە قۇرمەت كورسەتە وتىرىپ, جاۋاپتى دا تاعى ءبىر جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتايمىن! وڭىرىمىزدەگى ءبىلىم سالاسى بويىنشا جاڭا جەتىستىكتەرگە جول اشىلا بەرسىن! – دەپ قورىتىندىلادى ءوز ءسوزىن التاي كولگىنوۆ.
ءداستۇرلى تامىز كەڭەسىنىڭ سوڭىندا ءبىلىم سالاسىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرلەرى مەملەكەتتىك ماراپاتتار مەن العىس حاتتارعا يە بولدى. ولاردىڭ ىشىندە ۇزاق جىلعى تابىستى پەداگوگتىك قىزمەتى ءۇشىن نۇرلان سابىروۆ, ابزال ساپاروۆ, شولپان جانۇزاققىزى, ەلەنا سۋسلوۆا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ جارلىعىمەن ۇستازداردىڭ ەڭ جوعارى ناگراداسى – ىبىراي التىنسارين مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان» فوتو: ايباتىر نۇراش ورال قالاسى