باستى مىندەت – حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ العاشقى ماسەلە – 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان «دەنساۋلىق» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە ۆيتسە-مينيستر الەكسەي تسوي بايانداما جاسادى. ول بۇل قۇجات پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن بىلتىر قاڭتار ايىندا بەكىتىلگەنىن, وندا حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋدى كوزدەيتىن 7 باعىت ايقىندالعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – قوعامدىق دەنساۋلىقتى قورعاۋ. بۇل باعىت بويىنشا مينيسترلىك حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعايتىن قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىن قۇرعان. ونىڭ ماقساتى – اۋرۋدىڭ الدىن الۋ جانە دەنساۋلىقتى كۇتىپ-باپتاۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن ەنگىزۋ. باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتى – حالىققا مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك شەڭبەرىندەگى قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ. ەلىمىزدە ەمحانا دارىگەرلەرىنە جىلىنا 50 ميلليونعا جۋىق ادام تىركەلەدى ەكەن. ورتا ەسەپپەن العاندا ءبىر ادام دارىگەر كومەگىنە كەمى ءۇش رەت جۇگىنەدى دەگەن ءسوز. بۇل, ارينە, دارىگەرلەرگە اجەپتاۋىر جۇكتەمە. سوندىقتان بۇگىندە اقجەلەڭدىلەردىڭ جۇكتەمەسىن ازايتىپ, ناۋقاستارعا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋى ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بارلىق قىزمەتىن بىرىكتىرۋ ساياساتى قولعا الىنىپ وتىر. ۆيتسە-مينيستر مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە جىل باسىنان بەرى 2 ميلليوننان اسا ادام امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعاندار بۇرىن رەتسەپت جازدىرتىپ الۋ ءۇشىن اي سايىن دارىگەرگە كەلۋگە ءماجبۇر بولسا, قازىر ءۇش ايدا ءبىر رەت قانا كەلەتىن بولعان. ەندى تەك سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا ۇشىراعاندار مەن قىمبات دارىلەردى الاتىندار عانا اي سايىن كەلىپ تۇرادى. بۇل – باعدارلامانىڭ ءتورتىنشى باعىتى. ال بەسىنشىسى – دەنساۋلىق سالاسىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ارقىلى مەديتسينانى دامىتۋ. مەديتسينا سالاسىن قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا بيىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ەنگىزىلىپ, وعان جەكە كاسىپكەرلەر مەن جۇمىس بەرۋشىلەر جارنا اۋدارا باستاعانى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى زاڭنامالىق بازانى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ءمامس تۋرالى زاڭناماعا بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزۋدى قاراستىراتىن زاڭ قابىلداندى. باعدارلامانىڭ التىنشى باعىتى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ادامي رەسۋرستاردى باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. وسى ورايدا مەديتسينا سالاسىن تاڭداعان بولاشاق ماماندارعا ساپالى ءبىلىم بەرۋ ايرىقشا نازارعا الىنىپ وتىر. «دەنساۋلىقتىڭ» جەتىنشى باعىتى – مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىن دامىتۋ, قازىرگى زامانعى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگيالار نەگىزىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن ءارى قاراي ىلگەرىلەتۋ. بۇگىندە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ەمحانالاردى مىقتى مەنەدجەرلەردىڭ باسقارۋىنا بەرۋ ءۇردىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. القا وتىرىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جوبالاردى باسقارۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى تيمۋر سۇلتانعازيەۆ پرەزيدەنت جولداۋىندا دەنساۋلىق سالاسىن دامىتۋعا بايلانىستى جۇكتەلگەن تاپسىرمالارعا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مينيسترلىك بيىل جىل سوڭىنا دەيىن بارلىق دارىلىك زاتتارعا باعانى رەتتەۋ جۇيەسىن ەنگىزەتىن بولادى. قازىردىڭ وزىندە دارىلەر مەن دارىلىك زاتتارعا شەكتەۋلى باعا قالىپتاستىرۋ ءادىسى جاساقتالىپتى.
جەدەل جاردەم جاڭا ەرەجەمەن جۇمىس ىستەيدى ەلجان ءبىرتانوۆ جەدەل جاردەم قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە ەرەكشە ماڭىز بەرىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بۇل شۇعىل قىزمەت ءتۇرىنىڭ ەندى ەكى دەڭگەيلى مودەلى قۇرىلىپ, حالىققا جاڭا ەرەجە بويىنشا قىزمەت ەتە باستايدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جەدەل مەديتسينالىق قىزمەتتەر سارالانعان تاسىلمەن جۇمىس ىستەيدى. بۇل دەگەنىڭىز, جەدەل جاردەمگە كەلىپ تۇسەتىن قوڭىراۋلار شاقىرتۋ تۇرىنە, ناۋقاستىڭ جاعدايىنا قاراي ءبولىنىپ, بىرنەشە ساناتقا توپتاستىرىلادى. مىسالى, ءبىرىنشى ساناتقا ءولىم مەن ءومىر اراسىنداعى اۋىر حالگە تاپ بولعان ناۋقاستار جاتادى. مۇنداي پاتسيەنتتەرگە جەدەل جاردەم 10 مينۋتتىڭ ىشىندە كەلۋى ءتيىس. ەكىنشى سانات – مەديتسينالىق كومەكسىز پاتسيەنتتىڭ ومىرىنە قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن جاعدايلار. مۇنداي توپتاعى ناۋقاستارعا بريگادانىڭ كەلىپ جەتۋ ۋاقىتى – 15 مينۋت. ءۇشىنشى سانات – مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلمەسە, ناۋقاستىڭ دەنساۋلىعىنا قاتەر ءتونۋى مۇمكىن جاعدايلار. وعان جەدەل جاردەم جارتى ساعاتقا دەيىن كەلۋى كەرەك. ال ءتورتىنشى ساناتقا – ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا تىكەلەي قاۋىپ جوق, بىراق ءجىتى جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى اسقىنعان ناۋقاستار جاتادى. مۇنداي جاندارعا جەدەل جاردەم ءبىر ساعاتتىڭ ىشىندە كەلەتىن بولادى. جەدەل جاردەمنىڭ جاڭا ەرەجەسى جۇرتشىلىقتىڭ سانسىز شاقىرتۋلارىنا بايلانىستى تۋىنداسا كەرەك. ايتالىق, حالىقتىڭ ىشىندە جەدەل جاردەمدi قاي ۋاقىتتا شاقىرتۋ قاجەتتiگiن بiلمەيتىندەر كەزدەسەدى. ءسال قىزۋى كوتەرىلسە دە شۇعىل قىزمەتتىڭ كومەگىنە جۇگىنەتىندەر بارشىلىق. ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, شاقىرۋلاردىڭ 30 پايىزى جەدەل مەديتسينالىق كومەكتi كەرەك ەتپەيتiن ناۋقاستار بولىپ شىعادى ەكەن. ەسەسiنە, جەدەل جاردەم ناعىز قاجەت جاندارعا جەتە الماي جاتادى. مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە, جوعارىدا اتالعان العاشقى ءۇش ساناتتاعىلارعا جەدەل جاردەم ستانساسىنىڭ بريگادالارى كومەككە كەلسە, ء تورتىنشى ساناتقا توپتاستىرىلعاندارعا ەمحانالارداعى جەدەل مەديتسينالىق كومەك بولىمشەلەرى قىزمەت كورسەتەدى. بۇل بولىمشەلەر دە جەدەل جاردەم سەكىلدى, 24 ساعات بويى شاقىرتۋلاردى قابىلدايتىن بولادى.
قىرسىزدارعا – قاتاڭ تالاپ قازىرگى تاڭدا مينيسترلىك ءۇشىن «دەنساۋلىق» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماڭىزدى بولىپ تۇر. سوندىقتان بۇل قۇجاتتاعى ماقسات-مىندەتتەر ناقتى ىسكە اسۋى ءتيىس. الايدا, باعدارلامادا اتالعان كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزە الماي وتىرعان وڭىرلەر دە بار. اتاپ ايتقاندا, قوستاناي, اقمولا, ماڭعىستاۋ, اتىراۋ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى دەنساۋلىقتى ساقتاۋ ينديكاتورلارى جاعىنان ارتتا قالعان. بۇل وڭىرلەردە جالپى حالىقتىڭ ءولىمى, انا ءولىمى جوعارى دەڭگەيدە. ە.ءبىرتانوۆ كورسەتكىشتەرى جاعىنان ارتتا تۇرعان وڭىرلەرگە كەمشىلىكتەردى جويىپ, سىن-ەسكەرتپەلەردى تۇزەۋگە جىلدىڭ اياعىنا دەيىن ۋاقىت بەردى.
قىمبات توقتامۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»