وتىرىس باستالعانعا دەيىن كوميسسيا مۇشەلەرى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن باسقارۋ جونىندەگى جوبالىق كەڭسەنىڭ جانە ونىڭ جانىندا جۇمىس ىستەيتىن كوممۋنيكاتسيالىق ورتالىقتىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. جوبالىق كەڭسە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا كۇللى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. كەڭسە تاراپىنان مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەر ۇسىنعان 1170 جوبا پىسىقتالىپ, قازىرگى ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرىلا باستادى. جالپى, كوميسسيا مۇشەلەرى جوبالىق كەڭسەنىڭ بارلىق جوبالارىمەن تانىسىپ, ارنايى ۇيىمداستىرىلعان كورمەنى تاماشالادى.
ورتالىق عىلىمي كىتاپحانا سيرەك كىتاپتار قورىنىڭ وكىلى كورمەگە ەڭ قۇندى كىتاپتار مەن قولجازبالاردىڭ اكەلىنگەنىن ايتتى. «بۇلار موڭعول, شاعاتاي, پارسى, نەمىس تىلدەرىندە اراب, لاتىن گرافيكالارىمەن باسىلعان دۇنيەلەر. «قازاق» گازەتىنىڭ 1913 جىلى شىققان 7-ءشى سانى, «ايقاپ» جۋرنالىنىڭ 1912 جىلى شىققان 5-ءشى سانى, احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 1914, 1925 جىلدارى شىققان ء«تىل-قۇرال», ء«الىپبي» كىتاپتارى, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارناعان قولجازباسى, ءماشھۇر ءجۇسىپتىڭ قولجازباسى قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى دەپ ويلايمىن. كورمەدە ءحىح عاسىرداعى قۇران كىتابى دا تۇر. جالپى, ءبىزدىڭ سيرەك قورداعى قۇران كىتاپتارىنىڭ بارلىعى دا ءحىح عاسىردا شىققان دۇنيەلەر. جۇرتشىلىق ءۇشىن تىڭ دۇنيەنىڭ ءبىرى – اقساق تەمىردىڭ تاريحى تۋرالى بەلگىسىز اۆتوردىڭ شاعاتاي تىلىندە جازعان قولجازباسى. مۇنى زەرتتەۋ, قازاق تىلىنە اۋدارۋ – سيرەك قوردىڭ الداعى جۇمىس جوسپارىنا ەنگىزىلدى», دەدى ول.
سونداي-اق, كورمەگە فرانتسۋز ەكسپەديتورى گۋستاۆ لەۆوننىڭ, رادلوۆتىڭ كىتاپتارى, الەكسەي حارۋزين ەسىمدى اۆتوردىڭ «كيرگيزى بۋكەەۆسكوي وردى» كىتابى, تۇسىندىرمە سوزدىكتەر دە قويىلعان. وسىنىڭ ىشىندە ءحارۋزيننىڭ بوكەي ورداسىنداعى حالىقتىڭ انتروپولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى, جاسى, بويى, سالماعى تۋرالى ەڭبەگىن اتاپ ايتۋعا بولادى. مۇندا ورداداعى سول كەزەڭدەگى حالىق سانى ادامداردىڭ جاس شاماسى بويىنشا ءبولىپ-ءبولىپ كورسەتىلگەن. جالپى, كورمەگە 28 كىتاپ پەن قولجازبا اكەلىنىپتى. ال, كىتاپحاناداعى سيرەك كىتاپتار قورىندا 300 مىڭنان اسا كىتاپ بار. 1940 جىلعا دەيىن شىققان كىتاپتاردىڭ بارلىعى دا سيرەك كىتاپتار قورىنا الىنعان.
بۇدان سوڭ ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى عيماراتىندا ۇلتتىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسى باستالدى.
وتىرىستى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى – ۇلتتىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى ايتقان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا ناقتى قادامدار جاسالىپ, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسقا بەلسەندى قاتىسىپ كەلەدى. سونداي-اق, وبلىستاردا ارنايى كوميسسيالار, جوبالىق كەڭسەلەر, ساراپشى توپتار قۇرىلىپ, جۇمىستىڭ العاشقى ناتيجەلەرى كورىنە باستادى. «وزدەرىڭىز كوردىڭىزدەر, كوپ جۇمىس جاسالعان. ۇلتتىق كوميسسيا ارنايى توپتارى جۇمىستارىنىڭ العاشقى ناتيجەلەرى بار. ءبىز وسى شارالاردى ۇيىمداستىرۋدا جاڭا دەڭگەيگە شىقتىق. بۇگىندە جاڭا ءالفاۆيتتىڭ جوباسى جاسالدى. كيەلى جەرلەردىڭ گەوگرافياسى بويىنشا 600 نىسان بەلگىلەندى. ولاردىڭ 22-سىندە عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار باستالدى. «تۋعان جەر» باعدارلاماسى بويىنشا كەڭ كولەمدە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. مادەنيەت باعىتىندا ەڭ جاقسى شىعارمالار تاڭداپ الىندى. 17 وقۋلىققا اۋدارما جاسالۋدا. بۇل وسى جۇمىستاردىڭ باسى عانا», دەگەن بولاشاقتا ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلاتىنىنا باسا ءمان بەردى. باعدارلامانىڭ اۋقىمدى جالپىۇلتتىق جوباعا اينالۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سونداي-اق, وتىرىستا قارالاتىن ەكى ماسەلەگە ارنايى توقتالدى. ونىڭ ءبىرى – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا وڭىرلەردە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ العاشقى ناتيجەلەرى بولسا, ەكىنشىسى – جۇمىس توپتارى قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى. بۇل ورايدا العاشقى باياندامانى اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ جاساپ, باعدارلاما اياسىندا جاسالعان جۇمىستارمەن تانىستىردى. وبلىس اكىمىنىڭ مالىمەتىنشە, ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە كەڭسە قۇرىلعان. وندا باعدارلاما اياسىندا زيالى مامانداردان, قوعام مۇشەلەرىنەن قۇرىلعان ارنايى جۇمىس توپتارى ساراپتاما جۇرگىزۋدە. سونداي-اق, ءوڭىردىڭ تاريحىن تانىستىرۋ, يگىلىكتەرىن كورسەتۋ ماقساتىندا جوعارى وقۋ ورىندارىندا ولكەتانۋ ماماندىعى اشىلعان. ء«بىزدىڭ ءوڭىردىڭ تاريحىن كورشى وڭىرلەرگە, كورشى مەملەكەتتەرگە تانىتۋ ماقساتىندا ەكسپەديتسيالار جۇمىس ىستەۋدە. ءبىزدىڭ نەگىزگى ماقساتىمىز – قازىرگى ۇرپاققا تاريحتى جەتكىزۋ, ولارعا ءوزىنىڭ ەلىن, ۇلتىن, وتانىن ءسۇيۋ ءۇشىن پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ. بۇل ماقساتتا «ونەگە» كلۋبىن دا اشتىق. بيىل ۇلى جىبەك جولىنىڭ ءبىزدىڭ وڭىردە ورنالاسقان جارمەڭكەسىنىڭ 150 جىلدىعى, ەسەت باتىردىڭ 350 جىلدىعى, عازيزا جۇبانوۆانىڭ 90 جىلدىعى. مىنە وسى داتالارعا بايلانىستى ءىس-شارالار قابىلداندى. قازىر دايىندىق جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر», دەدى اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى.
ول «اتامەكەن» باعدارلاماسى بويىنشا وبلىس اۋداندارىندا «تۋعان جەر», «تۋعان ەل» اكتسيالارى ءجۇرىپ جاتقانىنان حاباردار ەتتى. سونداي-اق, قۇنى 2 ملرد 800 ملن تەڭگەگە باعالانعان 555 كاسىپتىك جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلاتىنىن ايتتى. بۇل جوبالار بويىنشا, ەلدى مەكەندەردە بالاباقشالار, كلۋبتار, سپورتتىق الاڭدار جانە سكۆەرلەر سالىنباق. وڭىردەن شىققان كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن بىرىنشىدەن, مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە, ەكىنشىدەن, بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى نەگىزىندە قۇنى 48 ملرد تەڭگەنىڭ 71 باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلاتىنىن دا اتاپ ءوتتى. ونىڭ بۇگىندە 9-ى ىسكە قوسىلىپ قويعان. وبلىس اكىمى بۇگىندە «اقتوبە – قۇتتى مەكەن» اكتسياسى اياسىندا ارنايى سايت اشىپ, اقتوبەدە كىندىك قانى تامعان ازاماتتاردى تۋعان جەرىنە شاقىرعاندارىن, ناتيجەسىندە الەمنىڭ 15 ەلىنەن 200-دەن اسا ازاماتتىڭ جينالعانىن مالىمدەدى. ولار اقتوبەدە وتكىزىلەتىن فورۋمعا قاتىسپاق. جەرلەستەردىڭ ەسەبىنەن «جۇبانوۆ ءۇيى» سالىنباق. ال «انالارعا تاعزىم» جوباسى كاسىپكەرلەردىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسپاق. جالپى, فورۋم اياسىندا الەۋمەتتىك جانە بيزنەس جوبالاردىڭ تۇساۋى كەسىلەتىن بولادى. بەردىبەك ساپارباەۆ «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسىنا وبلىستان 88 ادامنىڭ ءتىزىمىن ۇسىنعانىن دا ايتىپ, جوبانىڭ كريتەريلەرىن ناقتىلاۋ كەرەكتىگىنە ءمان بەردى. «تۇلعا بۇل تىزىمگە قانداي نەگىزبەن, قانداي شارتپەن, قانداي تالاپپەن كىرەتىنىن ناقتى جاساۋ كەرەك», دەدى ب.ساپارباەۆ.
بۇدان كەيىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆ ءسوز الدى.
− ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى حالقىمىزدىڭ قىزۋ قولداۋىنا يە بولعان ماڭىزى ەرەكشە جوبا, ەلىمىزدەگى ساياسي رەفورمالار مەن ەكونوميكالىق جاڭارتۋلاردىڭ لوگيكالىق جالعاسى. مادەني كودتى ساقتاي وتىرىپ, تاماشا ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردى تابىستى جاڭعىرۋدىڭ باستى شارتىنا اينالدىرۋ – قازاقستاندىق قوعامنىڭ بۇگىنگى الەمدىك سىن-قاتەرلەرگە قايتارار جاۋابى. «ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن, ءبىزدىڭ سانامىز اتقارار ىستەردەن وزىپ ءجۇرۋى, ودان بۇرىن جاڭعىرىپ وتىرۋى ءتيىس», دەگەن ەلباسى ءسوزى الدىڭعى وتىز ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ جانە «ماڭگىلىك ەل» بولۋدى مۇرات ەتكەن ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ساناسىنا وي سالىپ, جىگەرىن جانيتىن قاعيدا, دەگەن وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ وڭىردە «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» باستى باعىتتارى بويىنشا ماقساتتى جانە جوسپارلى شارالار قولعا الىنعانىن جانە «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوبالىق كەڭسەسى قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ۇدەرىسكە س.امانجولوۆ اتىنداعى شقمۋ, د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋ, شاكارىم اتىنداعى سمۋ جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى, قوعامدىق كەڭەس پەن قوعامدىق ۇيىمدار تارتىلعان. وسىلايشا, «رۋحاني جاڭعىرۋ» بەسجىلدىق باعدارلاماسى جاسالدى. بۇل «رۋحاني قازىنا», «تاربيە جانە ءبىلىم», «اتامەكەن», «اقپارات تولقىنى» اتتى 4 ىشكى باعدارلاما بويىنشا 61 جوبادان قۇرالادى. جالپى بيۋدجەتى 28 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, بيىل بۇل جوبالارعا 7 ملرد تەڭگە باعىتتالىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ, ارحەولوگيا سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى, ىشكى تۋريستەردىڭ اعىمىن ارتتىرۋ بار. «رۋحاني قازىنا» ىشكى باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 19 وڭىرلىك جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. اتاپ ايتقاندا, «شىعىس قازاقستاننىڭ وركەنيەت قۇبىلىستارى» نەگىزگى بازالىق جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە ءوڭىردىڭ بىرەگەي تاريحي-مادەني كەشەنىن بىرىكتىرمەك جانە «كونە قازىنا», «شىعىس قازاقستان ءىنجۋ-مارجانى» ىشكى جوبالارىنىڭ دا باسىن قوسادى. «كونە قازىنا» اياسىندا بەرەل, شىلىكتى كەشەندەرىندەگى ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى جالعاسىن تابادى. قوڭىراۋليە مەن ىرعىزباي اتا كەسەنەسىنە ينفراقۇرىلىم جەلىلەرى سالىنىپ, شىلىكتى كەشەنىنە اينەكتەن ارنايى ساركوفاگ تۇرعىزىلادى, «تارحان گەولوگيالىق قيىعى» اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيى اشىلادى. بارلىق جادىگەرلەردى وسكەمەندە بوي كوتەرەتىن ارحەولوگيا جانە زاماناۋي ونەر مۋزەيىنە قويۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ال ءتۋريزمدى دامىتۋ مەن مۇرالاردىڭ تانىمالدىلىعىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلگەن «شىعىس قازاقستان ءىنجۋ-مارجانى» ىشكى باعدارلاماسى اياسىندا كيەلى ورىندار كارتاسى جاسالىپ, تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدار كەڭەيەدى, سۋ قويمالارىنىڭ ەمدىك قاسيەتى زەرتتەلەدى. سونىمەن بىرگە, «رۋحاني قازىنا», «اباي الەمى» كىتاپ سەرياسىن شىعارۋ, مۋزەي قورىن تسيفرلى جۇيەگە كوشىرۋ, «مادەني كود: شىعىس قازاقستان» ءارحيۆى مەن كىتاپحاناسىن قۇرۋ, «مۋزىكا الەمى», «ارت زامان» فەستيۆالدارىن وتكىزۋ, تەاترلار مەن شىعارماشىلىق ۇيىمداردىڭ گاسترولدەرىن ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق, «قازاقستاننىڭ تابيعاتى جانە تابيعي مۇرالارى» جوباسى اياسىندا كوپ دانامەن شىعىس قازاقستان اتلاسىن, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلاردىڭ قىزىل كىتابىن باسىپ شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل باسىلىمدار بارلىق مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەرگە, كىتاپحانالارعا تۇسەدى. جانە بارلىق ماتەريالدار مەن جوبالاردىڭ ناتيجەسى «تۋعان جەر: شىعىس قازاقستان» ينتەرنەت پلاتفورماسىنا ورنالاستىرىلىپ, بارشاعا قولجەتىمدى بولادى.
ءارى قاراي «تاربيە جانە ءبىلىم» ىشكى باعدارلاماسىنا توقتالعان وبلىس باسشىسى ءبىلىم, وتانسۇيگىشتىك, مادەني جانە رۋحاني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان 7 وڭىرلىك جوبا جاسالعانىن, ونىڭ 14 ىشكى باعدارلامادان تۇراتىنىن جەتكىزدى. «مۇندا ءبىز ۇشتىلدىلىكتى دامىتۋ بويىنشا وقىتۋ باعدارلاماسىن جالعاستىرامىز. ءبىز بۇعان ەكى جىل ىشىندە 1,7 ملرد تەڭگە بولگەن بولاتىنبىز. وسى ورايدا مۇعالىمدەردىڭ تىلدىك بىلىكتىلىگى مەن وقىتۋ ادىستەمەسىن كەمبريدجدىك جۇيە بويىنشا جەتىلدىرۋ كۋرستارى وتكىزىلىپ, وعان شەت ءتىلىن تىكەلەي ۇيرەتۋشىلەر شاقىرىلدى, بىرىڭعاي وقۋلىقتار ساتىپ الىندى, پەداگوگتەردى ماتەريالدىق تۇرعىدان قولداۋ جۇزەگە اسىرىلدى. ال «بىلىكتى مامان» جوباسىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كوتەرۋ بويىنشا مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ باسقا ەلگە كەتۋىن تومەندەتۋ, جەرگىلىكتى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق جانە زەرتتەۋ بازالارىن جاقسارتۋ, شەتەلدىك عالىمداردى شاقىرۋ, جاڭا قاجەتتى ماماندىقتار اشۋ سياقتى كەشەندى شارالار اتقارىلدى. بيىل ءبىز وبلىستىق بيۋدجەتتەن 200 ءبىلىم گرانتى ءۇشىن 50,8 ميلليون تەڭگە بولدىك. قازىردىڭ وزىندە ناتيجە بار. بىلتىر شەتكە وقۋعا 1800 مەكتەپ ءبىتىرۋشى كەتكەن بولسا, بيىل – 890», دەدى د.احمەتوۆ.
سول سياقتى «رۋحاني ءبىلىم بەرۋ» جوباسى ءدىني اعارتۋ, ەكسترەميزم مەن راديكاليزمگە قارسى ءىس-ارەكەتتەردىڭ تيىمدىلىگىن كوتەرۋ, ءدىنتانۋ سالاسىندا بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا باعىتتالادى. قازىرگى كەزدە 156 يمام قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىمەن بىرگە ازىرلەنگەن باعدارلاما بويىنشا كۋرستاردان وتۋدە. وسى ماقساتتا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 150 ملن تەڭگە ءبولىندى. شىعىس قازاقستان ءدىنتانۋ كوللەدجىن قۇرۋ مەن ءبىلىم گرانتتارىن ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر.
وبلىس باسشىسى سونداي-اق, «اتامەكەن» ىشكى باعدارلاماسى كىشى وتاننىڭ تاعدىرىنا جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى مەن ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعانىن, وسى رەتتە دەمەۋشىلەر مەن مەتسەناتتار قارجىسى ەسەبىنەن 5,6 ملرد تەڭگەگە 157 الەۋمەتتىك جوبا جۇزەگە اسىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە قالالار مەن اۋىلداردى كورىكتەندىرۋ, الەۋمەتتىك نىسانداردى جاڭا زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ, قايتا جوندەۋ, قۇرىلىس ىسپەتتى اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. بۇگىندە تاعى 142 جوبانىڭ ءتىزىمى جاسالدى. ونى جۇزەگە اسىرۋعا 8,8 ملرد تەڭگە قاجەت. قازىرگى ۋاقىتتا 186 ينۆەستور مەن 22 ءىرى كاسىپورىننىڭ سەرىكتەستەرى انىقتالدى. سونداي-اق, ماتەريالدىق, مەديتسينالىق, زاڭگەرلىك جانە باسقا دا كومەكتى قاجەت ەتەتىن تۇلعالاردىڭ بازاسى جاسالدى. د.احمەتوۆ ءسوز سوڭىندا اتالعان جوبالاردىڭ پرەزيدەنتتىڭ قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن جەتكىزدى.
جالپى, وتىرىس بارىسىندا قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جوباسى بويىنشا ءتيىستى جۇمىس توبى وسى كۇزدە جاڭا ءالىپبيدىڭ نۇسقاسىن قاراۋعا ۇسىناتىنى, «قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا گۋمانيتارلىق پاندەر بويىنشا 17 وقۋلىقتىڭ ءتىزىمى جاسالىپ, اۋدارىلا باستاعانى, «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى – 100, وڭىرلىك دەڭگەيدەگى 500 نىساننىڭ تاڭداپ الىنعانى بەلگىلى بولدى. سونداي-اق, «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسى بويىنشا ۇزدىك تۋىندىلاردىڭ ءتىزىمى جاسالعان. وعان ادەبيەت سالاسىنداعى − 216, تەاتر, كينو جانە حورەوگرافيا جانرىندا − 48, بەينەلەۋ ونەرى بويىنشا − 182, مۋزىكا سالاسىندا 200-دەن استام شىعارما ەنگىزىلگەن. ال «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسىنا رەسپۋبليكا بويىنشا 1500 ءوتىنىم تۇسكەن, بىراق ولار اشىق داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە انىقتالاتىن بولادى.
قاتىسۋشىلار لەبىزىمۇحتار مانكەەۆ, «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى: – ءبىزدىڭ قوزعالىس تاراپىنان بىرنەشە جوبالار جۇزەگە اسۋدا. ونىڭ ءبىرىنشىسى – لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جوباسىن قولداۋ بويىنشا كورمە وتكىزۋ. بۇل باعىتتا ەكى كورمە وتكىزدىك. وتكەن عاسىردا ەلىمىزدە لاتىن ءالىپبيىنىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇرعان كەزدە شىققان 1500 كىتاپتى تاپتىق. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كورمەنى بارلىق وڭىردە وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەكىنشى, رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا جوبالار رەەسترى دەگەن بار. سونىڭ قاتارىندا كراۋدسورسينگ.كz دەگەن اۋقىمدى جوبا بار. بۇل قاناتقاقتى جوبا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ورال قالاسىندا باستالۋدا. باستى ماقساتى – جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن قوعامنىڭ اراسىنداعى كوممۋنيكاتسيالىق كەدەرگىلەردى جويۋ. قازىر بيلىك تاراپىنان كوپتەگەن جاقسى باستامالار كوتەرىلىپ, وڭىرلەردى دامىتۋعا ارنالعان جاقسى باعدارلامالار شىعىپ جاتىر. بىراق, قوعاممەن, ياعني حالىقپەن سويلەسكەن كەزدە ولاردىڭ 70-80 پايىزى الگى باعدارلامالار تۋرالى, ولاردىڭ قانداي ناتيجەلەرگە جەتكىزەتىنىن بىلمەيدى ەكەن. سوندىقتان, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قانداي دا ءبىر جوبانى نەمەسە باعدارلامانى ۆەب-پورتالعا جاريالاپ, حالىقپەن تالقىلاسا دەگەن يدەيا ايتتىق. بۇل يدەيامىز قولداۋ تاپتى جانە رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. ياعني, كراۋدسورسينگ.كz جوبامىز باعدارلاماعا ەنگىزىلدى. قازان ايىنان باستاپ جۇزەگە اسىرىلا باستايدى.
اناتولي باشماكوۆ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى: − ۇلتتىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا كەلەلى ماسەلەلەر ايتىلدى. بۇل وتە كۇردەلى, وزەكتى جۇمىس. قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋعا دەيىن ەلىمىز جاڭعىرۋدىڭ بىرنەشە ساتىسىنان ءوتتى. بارلىعى دا ماڭىزدى. الايدا, ءبىز كەز كەلگەن رەفورما مەن جاڭعىرۋدى جەكە وي-سانانىڭ دايىندىعىنسىز باستاي المايمىز. مەن ا.ەينشتەيننىڭ «ادامزاتتىڭ دۇنيەتانىمىن وزگەرتۋدەن اتومدى تالقانداۋ جەڭىل» دەگەن ءسوزىن ءجيى ەسىمە الامىن. سوندىقتان, وسى اۋقىمدى جۇمىسقا قاتىسى بار ۇلتتىق كوميسسيا مۇشەلەرى ءبىزدىڭ سانامىزدى جاڭعىرتۋدىڭ نەمەسە قايتادان قۇرۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىسۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن سەزىنۋى ءتيىس. «تۋعان جەر» جوباسى شەڭبەرىندە ۇلتتىق كوميسسيا مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كوميسسياسىنا قوعامدىق ساناعا ىقپال ەتە الاتىن, اۋديتورياعا ءوز ويىن جەتكىزە الاتىن تۇلعالاردى شاقىرۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزدىم. ويتكەنى, ء«سوز – ءبىزدىڭ وي-سانامىزدىڭ كيىمى» دەگەن ۇعىم بار. ءبىز اۋديتورياعا قانداي كيىممەن كەلەمىز, قانداي ءسوز ايتامىز؟ ياعني, پرەزيدەنتتىڭ قازاقستاندىقتاردىڭ وي-ساناسىن جاڭعىرتۋ تۋرالى يدەياسى وتە وزەكتى. ءبىز وڭىرلەرگە شىقتىق. مەن ءۇش وبلىستا جەرگىلىكتى اكتيۆپەن كەزدەستىم. ازىرگە «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قىركۇيەك ايى تۋا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار قىزادى. بۇل بىرنەشە ونجىلدىقتارعا سوزىلاتىن اۋقىمدى جۇمىس. وعان رياسىز كوڭىلمەن دەن قويۋ قاجەت.
دۋمان اناش, ايگۇل سەيىل, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر يگور بۋرگاندينوۆ, باۋىرجان جۋاسباەۆ