قازىر ەلەكتروندى باقىلاۋ جۇيەسى ەنگىزىلە باستادى. مۇعالىم ەڭبەگىنە قويىلاتىن تالاپ-تىلەكتىڭ قاندايى بولسىن شاكىرت قاۋىمنىڭ بولاشاعى ءۇشىن قاجەت ەكەنى تۇسىنىكتى. جاس ۇرپاقتىڭ ءبىلىم الۋ جولىندا ءبىرىنشى ۇستازى بولاتىن, ودان كەيىن دە شاكىرتتەرىنىڭ ارداقتىسى بولاتىن مۇعالىم قاۋىم ءۇشىن ەل ءىلتيپاتى, قوعام قۇرمەتى – تاعىلىمدى تاربيە مەكتەبى.
ۇستازدىقتىڭ الىپپەسىن باستاۋ ءۇشىن جاس مۇعالىمنىڭ مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعاندا ەڭ ءبىرىنشى الدىن كورەتىن ادامى – مەكتەپ ديرەكتورى. قازىرگى ۋاقىتتا مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ مارتەبەسى بۇرىنعى وداق كەزىندەگىدەن الدەقايدا جوعارى. جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ زاڭىنا سايكەس مۇعالىم قاۋىمدى مەكتەپكە جۇمىسقا قابىلدايتىن, ەڭبەك كەلىسىمشارتىنا قول قويىپ, بەكىتەتىن – مەكتەپ ديرەكتورى. بۇل – بۇگىنگى مۇعالىمدەر قاۋىمى مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ «اشسا الاقانىندا, جۇمسا جۇدىرىعىندا» دەگەن ءسوز.
قازاقستاندىق مەملەكەتتىك ءبىلىم ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋدا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ورتا ءبىلىم وردالارىن قوسپاعاندا مىڭداپ سانالاتىن وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق اكىمدىكتەر اۋماعىنداعى جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ, ليتسەي, گيمنازيالاردىڭ ديرەكتورلارىنىڭ جەكەلەي جەتەكشىلىك مىندەتتەرىن اتقارۋ ءادىس-تاسىلدەرىن, ۇيىمداستىرۋشىلىق قارىم-قابىلەتىن سارالاۋ, بىلىمدىلىك, بىلىكتىلىك تاجىريبەسىن زەردەلەۋ جونىندە ەشتەڭە ەستىلمەيدى. مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ جەكە ادامي مىنەز-قۇلقى, ادامگەرشىلىك ۇستانىمدارى, رۋحاني بايلىعى, ماقسات-تىلەكتەرى كوپشىلىككە جاريا ەتىلمەيتىن جابىق تاقىرىپ سياقتى. سوندا مەكتەپ باسشىسىنىڭ ناقتىلى قانداي باسشى ەكەنىن قالاي بىلۋگە بولادى؟ ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا: ء«بىز اركىم جەكە باسىنىڭ قانداي دا ءبىر ىسكە قوسقان ۇلەسى مەن كاسىبي بىلىكتىلىگىنە قاراپ باعالاناتىن مەريتوكراتيالىق قوعام قۇرىپ جاتىرمىز. بۇل جۇيە جەڭ ۇشىنان جالعاسقان تامىر-تانىستىقتى كوتەرمەيدى», دەيدى. بۇل ءسوز جالپىعا, ءبىرىنشى كەزەكتە, ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ ىرگەتاسى قالاناتىن مىندەتتى ورتا ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ باسشىلارىنا قاراتا ايتىلعانداي.
بۇگىنگى مەكتەپ ديرەكتورى, كەشەگى مۇعالىم نەمەسە مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دەلىك. قىزمەت بابىندا ءوسىپ, باسشىلىق لاۋازىمعا جەتكەندە وسىنداي قيىن دا قۇرمەتتى جۇمىسقا لايىقتى ءبىلىم, بىلىكتىلىگىمەن, رۋحاني بايلىعىمەن, ەڭ باستىسى, ىزگىلىكتىڭ, ادامگەرشىلىكتىڭ اق تۋىنا ادالدىق بيىگىنەن كورىنە بىلسە يگى. ال ەگەر ولاي بولماسا شە؟ وتكەن 2016-2017 وقۋ جىلىنىڭ سوڭىن الا مەكتەپ ديرەكتورى «پارا الدى» دەگەن ون ءۇش مۇعالىمنىڭ جانايقايى تەلەارنالاردان قىلاڭ بەردى. «مۇعالىمنىڭ جانايقايى» تاقىرىبىمەن شىققان بۇل وقيعا ء«بىر قارىن مايدى ءبىر قۇمالاق شىرىتەدى» دەگەندەي, مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ ابىرويىنا كولەڭكە تۇسىرەتىن كەلەڭسىز جايت. بۇل كيكىلجىڭ ەسىك قاعىپ تۇرعان جاڭا 2017-2018 وقۋ جىلىندا جالعاسا بەرمەسىنە كىم كەپىل؟! بۇل مەكتەپتىڭ باسشى-قوسشى قاۋىمىنىڭ بىتىسپەس داۋىنان, قىرعي-قاباق ارىزشىلىعىنان قاجىعان اتا-انالارعا دا اۋىر تيەرى انىق. وقۋ-تاربيە ساپاسى قانداي بولماق؟ بۇدان مەكتەپ ديرەكتورلارىن ىرىكتەۋ, تاعايىنداۋ جۇيەسى بار ما, بولسا قانداي دەگەن ساۋال تۋادى.
وسى تۇستا گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باسشى كادرلارىن دايارلاۋ تاجىريبەسىنە زەر سالساق ارتىق بولمايتىن سياقتى. باۆاريا جەرىنىڭ ديللينگەن قالاسىنداعى مۇعالىمدەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ جانە قايتا دايارلاۋ اكادەمياسىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان قازاقستاندىق ءبىلىم جۇيەسىنىڭ باسشى جانە عىلىمي كادرلار ماماندىعىن كوتەرۋ ينستيتۋتىنىڭ ءوزارا تاجىريبە الماسۋ جوسپارىنا سايكەس ءبىزدىڭ رەسپۋبليكانىڭ پەداگوگيكالىق جۇمىس ورتالىقتارى جەتەكشىلەرىنىڭ ۇلكەن توبى 1996 جىلى ەكى اپتا باۆاريا جەرىندە بولىپ قايتتىق. سول توپتىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پەداگوگيكالىق «قازاقستان مەكتەبى» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى رەتىندە مەن دە بولدىم. وسى ساپاردا كوزبەن كورىپ, كوڭىلگە تۇيگەندەردى «باۆاريا ساباقتارى» دەگەن تاقىرىپپەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە (13.XI.1996 ج.) وقىرمان نازارىنا ۇسىندىق. ەۋروپا وداعىنداعى بارلىق ەلدەرمەن, بولگاريا, رۋمىنيا, پولشامەن, ازيادا قىتايمەن, بۇرىنعى كەڭەستىك ايماقتا لاتۆيا, ليتۆا, ەستونيامەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان, جۇمىس ىستەپ تۇرعانىنا 25 جىل بولعان اكادەميادا ەڭبەك جولىن دوتسەنتتىك قىزمەتتەن باستاپ, 21 جىل ديرەكتور بولىپ وتىرعان ليۋدۆيگ حەرينگ مىرزا ءبىرىنشى دارىستە ءبىزدى ءوزى باسقاراتىن ءبىلىم ورداسىنىڭ بەس ءتۇرلى تاقىرىپتىق جۇمىس باعىتتارىمەن كەڭ كولەمدە تانىستىردى. سونىڭ ءبىرى – باۆاريا ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مەكتەپكە ديرەكتور قىزمەتىنە كانديداتۋرالار دايارلاۋ تاپسىرىسىنا سايكەس باسشى كادرلار كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى ءبىزدى ەرەكشە قىزىقتىردى. مۇنداي كۋرستاردىڭ سان-سالالى ىزدەنىستەرىنىڭ ۋاقىت تالابىمەن ۇيلەسىمدىلىگى باستى مەجە ەكەن.
دەمەك, ءبىز ءۇشىن ويلانارلىق جايتتار جوق ەمەس...
سايراش ابىشقىزى, قازاقستاننىڭ بىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى