• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 17 شىلدە, 2017

قالالاردىڭ قالىپتى دامۋى قاشاندا ماڭىزدى

363 رەت
كورسەتىلدى

ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى اياسىندا ەلوردادا «جاھاندىق ءما­سەل­ە­لەرگە جاۋاپ رەتىندە قالالاردى تۇراقتى دامىتۋدىڭ جا­ڭا باعدارلاماسى» دەگەن اتاۋمەن تمد-نىڭ استانالارى مەن ءىرى قالالارىنىڭ حالىقارالىق اسسامبلەياسىنىڭ XXV سەس­سياسى ءوتتى. القالى كەڭەستە قازىرگى زامانعى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا قالانىڭ كەشەندى ءارى تۇراقتى دامۋ­ىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى ءىز­دەستىرۋدىڭ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

قاۋىمداستىق قۇرامىنداعى 28 قالانىڭ 100-گە جۋىق وكىلى مەن 5 حالىقارالىق بىرلەستىك, 7 عىلىمي جانە ساراپتامالىق ۇيىم­نىڭ مۇشەلەرى باس قوسقان جيىنعا جەتەكشىلىك ەتكەن استانا قالاسىنىڭ اكىمى اسەت يسەكەشەۆ مۇنداي سەسسيالاردىڭ قالا باسشىلارى ءۇشىن تاجىريبە الماسۋ مەن وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋدا تيىمدىلىگى مول ەكەندىگىنە توق­تال­دى. سونداي-اق, ول ءوز سوزىن­دە شان­­حاي ىنتىماقتاستىق ۇي­ىم­ىنا مۇشە ەلدەردىڭ مەرلەر كە­ڭە­­سىن قۇرۋ قاجەتتىگىن وتىرىسقا قا­تى­سۋشىلاردىڭ قاپەرىنە سالدى.

«بۇگىنگى جيىن ارقىلى ءبىز رەسەي مەن قىتاي, ءۇندىستان مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر قا­لالارىنىڭ مەرلەر كەڭەسىن قۇ­رۋ باستاماسىن كوتەرىپ وتىرمىز. ونىڭ ماقساتى – ساۋدا سا­لا­­سىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن قا­­لالاردى دامىتۋ سالاسىنداعى تەح­نولوگيالارمەن الماسۋعا, قالا قۇرىلىسى, ەنەرگيا تيىمدىلىگى, بالامالى ەنەرگيا كوزدەرى, سمارت-تەحنولوگيا, قوعامدىق كولىكتەر مەن ەلەكتروندى كوممەرتسيا- نى دامىتۋعا, ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىنداعى بايلانىستاردى بىرىزدەندىرۋگە باعىتتالادى. بۇل ماقساتتاردىڭ بارلىعى دا شىۇ يدەياسىنا ساي كەلەدى», دەدى ءا.يسەكەشەۆ.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, مەرلەر كەڭەسى قىزمەتكە كىرىسكەن جاعدايدا, ول ناقتى جوسپارلار بويىنشا تۇراقتى ءىس-ارەكەتتەر جۇرگىزەتىن تاجىريبەلىك الاڭعا اينالعان قۇرىلىم بولۋى ءتيىس. سوندىقتان دا, مەرلەر كەڭەسىن قۇرۋ باستاماسى بۇگىنگى تاڭدا وزەكتى بولعاندىقتان, ونىڭ جۇ­مى­سىن بيىلعى كۇزدەن باستاپ كەتۋگە مۇم­كىندىكتەر دە جوق ەمەس.

ەكى كۇنگە سوزىلعان القالى جي­ىننىڭ كەزەكتى سەسسياسىنا جە­تەك­شىلىك ەتكەن «تمد-نىڭ ەكو­­نوميكالىق دامۋى ىسكەرلىك ور­­تالىعى» كوممەرتسيالىق ەمەس سە­رىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى ۆلا­ديمير ساۆچەنكو ەڭ الدىمەن حا­لىققا سىيلىق جاساپ, بۇقارا قاۋىمدى قۋانتۋدى قازاقستان پرەزيدەنتىنەن ۇيرەنۋ كەرەك دەپ مالىمدەگەنىن ايتا كەتەيىك.

«وسىدان 25 جىل بۇرىن الماتى قالاسىندا تاۋەلسىز مەم­لەكەتتەر دوستاستىعىن قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلعانىن ءبارىمىز بىلەمىز. ال بۇگىن ءبىز سالىنعانىنا نەبارى 19 جىل عانا بولعان قالادا باس قوسۋدامىز. بۇل قالا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ يدەياسىمەن جانە باسشىلىعىمەن سالىندى جانە نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى قىسقا عانا ۋاقىتتىڭ ىشىن­دە ءوز مەملەكەتىنىڭ بەدەلىن الەم­دىك بيىككە كوتەرگەن تۇلعا. سون­داي-اق, بىرىككەن ۇلتتار ۇي­ى- مى 29 تامىزدى جىل سايىن يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى رەتىندە اتاپ وتەتىنى بارشامىزعا ءمالىم. ادامزات بالاسى ءۇشىن يگى­لىگى مول وسى ىستە دە قازاقستان پرە­زيدەنتىنىڭ ەڭبەگى ەرەن. ءتىپتى, تاياۋ­دا عانا ەلىمىزدە تمد ەلدە­رىنىڭ زياندى قالدىقتاردى جويۋ  ماسەلەلەرىنە ارنالعان سەسسياسى وتكەنى ەسىمىزدە. ال بۇگىن قالا­لار­دى باسقارۋ بويىنشا جاڭا باس­قارۋشىلىق قۇرىلىمداردى قۇ­رۋ, حالىق ءۇشىن زاماناۋي جايلى باسپانالار سالۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋدامىز. ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتىنەن حالىققا, مەملەكەتكە قالاي سىيلىق جاساۋعا بولاتىنىن ۇيرەنۋىمىز كەرەك», دەدى ۆ.ساۆچەنكو.

سونىمەن قاتار, «قالانىڭ تۇ­راقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اقىلدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ» جانە «زاماناۋي ۋربانيزاتسيا جاعدايىندا كولىك جۇيەسىن باسقارۋ» سىندى تاقىرىپتىق سەكتسيالارمەن جالعاسقان جيىندا ەل­وردا اكىمدىگى استانادا بوي كو­تە­رىپ جاتقان جاڭا اكۆاپارك پەن ساۋدا, ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ جوباسىن جۇرتشىلىققا تانىس­تىردى. ءوزىنىڭ سوزىندە ءا.يسە­كە­شەۆ «سيتي پالاس» دەپ اتا­لا­تىن كوپ­بەيىندى ساۋدا, ويىن-ساۋ­ىق ور­تالىعىنىڭ قۇرىلىسى قا­لا­نىڭ وڭ جاعالاۋىندا سالىنىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى.

«بۇل عيمارات رەسپۋبليكا داڭ­عى­لى مەن ا.يمانوۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان. سونداي-اق, «نۇرلى جول» گۇلزارىنىڭ بويىندا «كەرۋەن-2» ساۋدا, ويىن-ساۋىق ورتالىعىن سالىپ, جاڭا اكۆاپاركتىڭ قۇرىلىسىن قازاق ەلى الاڭى اۋدانىندا جۇرگىزۋ جوس­پار­لانىپ وتىر», دەدى ول. ايتا كەتەيىك, 1998 جىلدىڭ 3 قىركۇيەگىنەن بەرى قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان قاۋىمداستىق تمد-نىڭ 9 مەملەكەتىندەگى 19 ءىرى قالا اكىم­دىكتەرىنىڭ باستاماسىمەن قۇ­رىلعان بولاتىن. بۇگىندە ۇيىم قۇ­رامىنا 87 قالا قابىلدانعان بول­سا, وعان قازاقستاننىڭ 9 قالا­سى كىرەدى.

نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار