«نۇرلى جول» ەلىمىزدىڭ بەرەكە-بىرلىگىن پاش ەتۋدە
ەلباسى اۋەلى ايالداعان «نۇرلى جول» ساياباعى دراما تەاترى, وڭالتۋ ورتالىعى, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى, جەكپە-جەك سارايى, ورتالىق باسسەين, و.رىپاكوۆا اتىنداعى جەڭىل اتلەتيكالىق مانەج سىندى سپورتتىق-مادەني نىساندارمەن قاتار ورىن تەپكەن. كەلەشەكتە بۇل ماڭدا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا 10 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي سالۋ جوسپارلانعان. جاسىل جەلەككە ورانعان ساياباقتىڭ قاق ورتاسىندا «نۇرلى جول» مونۋمەنتى ورنالاسقان. جوبا اۆتورى سارسەن سەيىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۋىندى ەلىمىزدەگى بەرەكە-بىرلىك پەن ىرىس-ىنتىماقتى پاش ەتەدى. مەملەكەتىمىزدىڭ تۋى تۇستەس ستەللانىڭ قوس باعانى ءبىر جاعىنان ەۋروپا مەن ازيانىڭ ءتۇيىسۋىن بەينەلەسە, ەكىنشى جاعىنان, وسكەمەندەگى ەرتىس پەن ءۇلبى وزەندەرىن بەدەرلەيدى. ۇزىندىعى 22 مەتر مونۋمەنتتىڭ توبەسىنەن قالىقتاعان قىران بەينەسىن كورۋگە بولادى. «بار بولعانى التى ايدىڭ ىشىندە وڭىردەگى «قازتسينك» جشس, «پوليمەتالل» اق, «كاز مينەرالس» توبى سىندى ءىرى كاسىپورىندار بولگەن قاراجاتقا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ارنالعان زاماناۋي ۇلگىدەگى دەمالىس ورنى بوي كوتەردى. ساياباق اۋماعىنا بەس جۇزگە جۋىق اعاش كوشەتتەرى وتىرعىزىلدى», – دەدى جوبا اۆتورى.
وتكەن جىلى ايماقتا ارحەولوگيانى دامىتۋدىڭ 2016-2018 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك باعدارلاماسى قابىلدانىپ, وعان وبلىستىق بيۋدجەتتەن قاراجات ءبولىنىپ, بەس بىردەي تاريحي ورىنعا اۋقىمدى ارحەولوگيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, ناتيجەسىندە وسكەمەندەگى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى 3 مىڭ جاڭا ارتەفاكتتارمەن تولىققان ەدى. قازبا جۇمىستارىنا اقش, ۇل ىبريتانيا, پولشا ەلدەرىنىڭ عالىمدارى دا قاتىستى. بۇل باعىتتاعى شارالار بيىل دا جالعاسىن تابادى.
«نۇرلى جول» ساياباعىندا ۇيىمداستىرىلعان ارحەولوگيالىق كورمەدە زەينوللا ساماشەۆ, ابدەش تولەۋباەۆ, كارل بايپاقوۆ سىندى ارحەولوگتار مەملەكەت باسشىسىنا زايسان اۋدانىنداعى شىلىكتى قورعانىندا, كاتونقاراعايداعى بەرەل القابىندا, ۇلان اۋدانىنىڭ ابلايكيت عيباداتحاناسىندا جۇرگىزىلگەن قازبا جۇمىستارى, الداعى جوبا-جوسپارلارى جايىندا بايانداپ بەردى.
ەلباسى مىندەتتەگەن بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا وڭىردە بىرنەشە جىلدان بەرى جۇيەلى جۇمىستار قولعا الىنىپ, بىرقاتار جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلعانى بەلگىلى. تەك قانا 2016-2017 جىلدارى وبلىستا 9 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجىعا 90 الەۋمەتتىك نىسان جوندەۋدەن ءوتتى. «قازتسينك» جشس 211 ميلليون تەڭگەگە وسكەمەندەگى مەديتسينالىق وڭالتۋ ورتالىعىن, «كاز مينەرالس» توبى 531 ميلليون تەڭگەگە سەمەيدەگى سپورتتاعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتى, «تيتان ماگني كومبيناتى» اق 646 ميلليون تەڭگەگە مەديتسينالىق ورتالىق سالىپ, «پوليمەتالل» اق جارما اۋدانىنىڭ اۋەزوۆ كەنتىندە 240 ميلليون تەڭگەگە «اققۋ» بالاباقشاسىن تولىقتاي قايتا قالپىنا كەلتىرىپ بەرگەن بولاتىن. «ەلحون» جشس ديرەكتورى ۇلىقبەك تۇماشينوۆ 100 ميلليون تەڭگەگە كاتونقاراعاي اۋدانىنداعى 110 جىل بۇرىنعى ابدىكەرىم ەرەجەپوۆ مەكتەبىن قالپىنا كەلتىرىپ, تارباعاتاي اۋدانىنداعى ىرعىزباي اۋليە كەسەنەسىنىڭ جانىنان 40 ورىندىق قوناقۇي سالىپ بەرۋگە جاردەمدەستى. پرەزيدەنت ساياباقتى ارالاۋ بارىسىندا بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ءىس جۇزىندە ورىنداپ, ءوڭىردى تۇلەتۋگە ۇلەستەرىن قوسىپ جۇرگەن كاسىپورىن باسشىلارىمەن جانە كاسىپكەرلەرمەن جۇزدەسىپ, ولاردىڭ الداعى جوسپارلارىمەن تانىستى.
ەلباسى بۇدان كەيىن وڭىردەگى قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, ەمەن-جارقىن اڭگىمە-دۇكەن قۇردى. «مەن سەمەي وڭىرىنەن كەلىپ وتىرمىن. بۇگىندە ءسىزدىڭ ساليقالى ساياساتىڭىزدىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇسىپ تۇر. الەم حالقىن الاڭداتىپ وتىرعان كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردىڭ كوپشىلىگى سارىارقانىڭ تورىندە شەشىمىن تاۋىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارى استانادا ءوتىپ جاتقان حالىقارالىق ەكسپو كورمەسىندە.
كورمەنى ءوزىم دە تاماشالاپ قايتتىم. قالاشىقتىڭ قاق ورتاسىندا قازاقستان پاۆيلونىنىڭ قاسقايىپ تۇرعانىن كورىپ قاتتى قۋاندىم. بۇل – عاجاپ دۇنيە. ءبىزدىڭ ەلدىڭ بىرلىگىنىڭ بەكەم بولۋىنا, ماڭگىلىك ەلگە اينالۋىنا سەپتىگىن تيگىزەر ءىس. ەكىنشى ايتارىم, سەمەي قالاسى كۇننەن كۇنگە كوركەيىپ كەلەدى. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى مەن ءسىزدىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاڭىزداعى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. قازىر سەمەيدە 20 كوپقاباتتى ءۇي, 5 مىڭ ورىندىق «اباي ارەنا» ستاديونى سالىنىپ جاتىر. قالا حالقى بۇعان ءدان ريزا. سىزگە ەلدىڭ اتىنان, اقساقالدار اتىنان العىس ايتامىز», – دەدى كەزدەسۋدە ءسوز العان سەمەي قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى امانتاي دوعالاقوۆ.
مەملەكەت باسشىسى سەمەي ءوڭىرىن اركەز نازارىنان تىس قالدىرمايتىنىن, قالادا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بارلىعىن باقىلاپ وتىراتىنىن ايتىپ, قازىرگى تاڭداعى شىعىس قازاقستاننىڭ دامۋ قارقىنىنا جوعارى باعا بەردى.
«شىعىس ءوڭىرىن ەرەكشە جاقسى كورەمىن. بۇل – ۇلى ابايدىڭ, شاكارىمنىڭ, مۇحتاردىڭ ەلى. ءوندىرىستى ءوڭىر, يندۋستريالدى ولكە. اۋىل شارۋاشىلىعى وركەن جايعان ايماق. ءتۇستى مەتالداردى, ۋراندى وڭدەۋ ءىسى جاقسى دامىعان. مۇندا ءبارى دە بار. ءوڭىردىڭ الەۋەتى جوعارى. وبلىستىڭ دامۋ قارقىنى قۋانتادى. ايماقتىڭ بيۋدجەتى دە اۋقىمدى. وبلىس بيۋدجەتىنىڭ 60 پايىزعا جۋىعى الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالىپ وتىر. اسىرەسە, دەنساۋلىق پەن ءبىلىم سالاسىنا بولىنەتىن قارجى كولەمى جىلدان جىلعا ۇلعايىپ كەلەدى. ءوڭىر بالاباقشامەن 99 پايىز قامتىلعان. بۇل – ەلىمىز بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىش. بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا دا از جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقان جوق. ال بۇگىن اشىلعان ساياباققا كەلسەك, مۇنداي دەمالىس ورنىن تاماشالاۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت. بۇل ساياباق وسكەمەن قالاسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەپ ويلايمىن. ءوندىرىستى شاھاردا تاعى دا ءبىر جاسىل جەلەكپەن كومكەرىلگەن ورىننىڭ پايدا بولعانى قۋانتادى», – دەدى پرەزيدەنت.
وسكەمەندەگى قازاقستان-امەريكا ەركىن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى مارينا كيكينا دا جاقىندا استاناعا ارنايى بارىپ, حالىقارالىق ەكسپو كورمەسىن تاماشالاپ, ەرەكشە اسەر الىپ قايتقانىن جەتكىزىپ, ەل كەلەشەگى, ۇرپاق بولاشاعىنا قىزمەت ەتەر اۋقىمدى شارانى ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىسىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق كورمەنىڭ ماڭىزدىلىعىنا جان-جاقتى توقتالىپ, كورمەنى ءالى كورىپ ۇلگەرمەگەن جۇرتشىلىقتى اۋقىمدى شارانى تاماشالاۋعا شاقىردى. ەلباسى بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتتەرىنىڭ بالامالى ەنەرگيانى دامىتۋعا ەرەكشە دەن قويىپ وتىرعانىن, بۇل تاراپتا ەلىمىزدە دە قولعا الىنار شارۋالاردىڭ از ەمەستىگىن ەسكە سالىپ, وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆكە شىعىستا تاعى دا ءبىر سۋ ەلەكتر ستانساسى سالىنسا ارتىق ەتپەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
ءونىمدى وزىمىزدە وڭدەيتىن كەز جەتتى
ەلباسى «نۇرلى جول» ساياباعىنان كەيىن «مايلى داقىلداردىڭ تاجىريبەلىك شارۋاشىلىعى» جشس-نا كەلىپ, وزىمىزدە وندىرىلەتىن ەليتالى تۇقىمداردىڭ ارتىقشىلىقتارىنا قانىعىپ, اۋىل حالقىنان ءسۇت جيناۋ جۇيەسىنىڭ قايتا جاڭعىرعانىنا كۋا بولدى. مەملەكەت تاراپىنان بۇل جوباعا كوممۋنيكاتسيالىق شىعىنداردى جابۋ ءۇشىن 417 ملن تەڭگە قارجى بولىنگەن.
پرەزيدەنت وسى جەردە وڭىردەگى شارۋاشىلىق باسشىلارىمەن پىكىر الماسىپ, ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن العا باستىرۋ تۇرعىسىنداعى ويلارىن ورتاعا سالدى. «اۋىل شارۋاشىلىعىنان تۇسەتىن پايدا ەكونوميكامىزدىڭ بەس پايىزىن عانا قۇرايدى. جەرىمىز قانشا كەڭ بولعانىمەن, تەرەڭ وڭدەۋ جوقتىڭ قاسى. ءونىمدى شيكىزات كۇيىندە ارزانعا ساتىپ كەلدىك. مىسالى, بيدايدى وڭدەپ, ماكارون ەتىپ ساتۋعا بولادى. ەت پەن ءسۇتتى, كوكونىس پەن مايلى داقىلداردى دا سوڭىنا دەيىن وڭدەپ وتىرعان جوقپىز. ەت كومبيناتتارى دا, ءسۇت زاۋىتتارى دا بار. بىراق ولار كوپ بولسا, 40 پايىزعا عانا جۇكتەلگەن. سەبەبىن ءۇڭىلىپ كورىپ ەدىم, شيكىزات جوق بولىپ شىقتى. شىندىعىندا شيكىزات بار, بىراق سونى قاراپايىم حالىق اقشاعا وتكىزە الاتىنداي جاعداي تۋعىزۋ كەرەك. ەگەر كووپەراتيۆتەندىرۋدى دۇرىس جولعا قويا الساق, بۇل جۇيە ىسكە اسادى. ال كووپەراتيۆتەر ءوندىرۋشى مەن تۇتىنۋشىنىڭ اراسىن جالعايتىن ۇيىمعا اينالادى», – دەدى ەلباسى.
قازاقستاندى كەسىپ ءوتىپ, قىتاي مەن باتىس ەۋروپانى بايلانىستىراتىن كولىك ءدالىزىنىڭ سالىنىپ جاتقانىن ەسكە سالعان مەملەكەت باسشىسى ونىڭ شىعىس قازاقستانداعى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە دە ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. وسى جولمەن شارۋالار ەلدەگى ءىرى قالالارعا ءوز ونىمدەرىن تاسىمالدايتىن بولادى.
«شىعىس قازاقستان وبلىسى ەكونوميكامىزدىڭ اگرارلىق سەكتورىندا ەرتەدەن قالىپتاسقان بەرىك داستۇرگە يە. قازاقستاندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ الەۋەتى زور, بولاشاقتا بۇل سالاعا دەگەن سۇرانىس ارتا تۇسەدى. قازىر ءبىز ءۇشىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ وراسان زور نارىعى اشىق, سىزدەر شىعاراتىن ءونىم شەت ەلدەرگە ەكسپورتتالا الادى», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جيىندى قورىتىندىلاعان سوزىندە.
ازامات قاسىم, «ەگەمەن قازاقستان»
وسكەمەن سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى