وسىدان 25 جىل بۇرىنعى سول جيىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «تورتكۇل دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن قارلىعاشتاي ۇشىپ كەلگەن كوڭىلدەرىڭىز ءۇشىن, قايدا جۇرسەڭىزدەر دە اتامەكەن مەن اتاجۇرتقا دەگەن ساعىنىش پەن سۇيىسپەنشىلىككە تولى پەرزەنتتىك پەيىلدەرىڭىزدى ساقتاعاندارىڭىز ءۇشىن ريزاشىلىق بىلدىرەمىز. سىزدەر ارقىلى بۇكىل الەمدەگى قازاق باۋىرلارىمىزعا ىستىق سالەمىمىزدى جولدايمىز! جەر بەتىندەگى بار شاڭىراعىمىزدىڭ ءبارىنىڭ دە باقىتى اسىپ, ىرىزدىعى تاسىسىن دەيمىز!» دەگەن اقجارما سوزىندەگى باۋىرمالدىق سەزىمنەن قازاق ەلى اينىعان جوق. كۇنى كەشە ەلوردا تورىندە دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. وسى جيىندا شيرەك عاسىر بۇرىنعى ۇشاقتان تۇسە سالىپ, تۋعان توپىراقتى, دالىرەك ايتقاندا اتامەكەننىڭ اۋەجايىنىڭ قارا ءاسفالتىن سۇيگەن قازاقتىڭ سارىتاپقا اينالعان ساعىنىشتى قاۋىشۋى مەن بۇگىنگى القالى باسقوسۋدىڭ اراسىندا شەتتەگى قازاقتىڭ دا, اتاجۇرتتاعى اعايىننىڭ دا اراقاتىناسىنىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن كورۋگە بولادى. ايتالىق, قۇرىلتايدىڭ جاس قاتىسۋشىلارىنىڭ ءبىرى ايگەرىم بولاتقىزى موڭعوليانىڭ باي-ولكە ايماعىندا دۇنيەگە كەلىپ, ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, چەحيادا ءبىلىم العان, وقۋىن سينگاپۋردا جالعاستىرعان, سونداعى لي كۋان يۋ اتىنداعى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتە قىزمەت اتقارعان بولاشاعى زور, جەتى جۇرتتىڭ ءتىلىن بىلگەن جەتەكشى جاستاردىڭ ءبىرى بولىپ شىقتى. شەتتەگى قانداستاردىڭ قارىمدى بولۋى, ادامي كاپيتال تۇرعىسىنان ۇلگى بولۋى بۇگىنگى جاڭعىرۋعا بەت العان قوعامىمىزدىڭ نەگىزگى قاعيدالارىنىڭ ءبىرى. البەتتە, رۋحاني جاڭعىرۋ قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا جۇرگىزىلۋى قاجەت كۇردەلى ۇدەرىس. سونىڭ ىشىندە, ادەبيەتتىڭ دە الار ورنى بار. سوڭعى جىلدارى ۇلت ادەبيەتىندە حح عاسىر باسىنداعى قازاقتىڭ ءوزىن-ءوزى ساقتاپ قالۋ جولىنداعى بۇرالاڭى مول تاقسىرەتى تۋرالى كەسەك تۋىندىلار وقىرمانعا جول تارتا باستادى. بۇل رەتتە اسىرەسە, شەتتەگى قازاق قالامگەرلەرىنىڭ ۇلەسى ۇلكەن. قازاقستان قالامگەرلەرىنەن اسقار التايدىڭ «سيرات» سياقتى شىعارمالارى كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىقتى. كەشەگى قۇرىلتايدا بەلگىلى اقىن, «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى داۋلەتكەرەي كاپ ۇلىنىڭ وقىعان جىرى جەر شارىنىڭ ءار پۇشپاعىنان جينالعان قاۋىمدى ەرەكشە تولقىتقانى راس.
اقىت قاجى, وسپان ەدىم,
التايداعى اق بوران,
قارسى كەلگەن اجالعا دا قاس-كىرپىگىن قاقپاعان.
گيمالايدا كيىز توسەپ تۇيەتايلى اسۋعا,
تاكلاماكان شولىندە دە جانعا داۋا تاپپاعان.
كاشمىرگە دە جەتكەن كوشپىن ەلىسحاننىڭ جولىمەن, دۇنيەنىڭ بۇرىشىندا ءدام بار ما مەن تاتپاعان؟!
اتاجۇرتتان كىندىك ءۇزىپ, ۇرپاعىمنىڭ قامى ءۇشىن, تاعدىر كەشتىم, كىشىگىرىم – شۇبىرىندى اقتابان!, دەيدى ارقالى جىر ارناعان ادۋىندى اقىن القالى الەۋمەتتىڭ شەمەن تاريحىن ءدوپ باسقانداي... قازىرگى ەسەپ بويىنشا شەتتە 5 ميلليونداي قازاق بار ەكەن. ارينە, ولاردىڭ بارلىعىن اتامەكەنگە كوشىرىپ الىپ كەلۋ مۇمكىن ەمەس. بىراق ءبىز شەتتەگى قانداستاردىڭ الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋىمىز ءتيىس. تاياۋدا بەلگىلى ساياساتتانۋشى ەرلان سايروۆپەن اڭگىمە وربىتكەنىمىزدە, ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنداعى بەس باعىتتى شەتەلدە ءتۇسىندىرۋدىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاساۋدىڭ وزەكتىلىگى جونىندە ايتتى. نەگىزگى ماسەلە – قازاق مادەنيەتىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك برەندىن جاساۋ. ساياساتتانۋشىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ مۇددەسىن شەت مەملەكەتتەردەگى قازاق دياسپوراسى ارقىلى قورعاۋعا بولادى. بۇل دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبەدە بار. مىسالى, قىتاي سىرتتاعى قانداستارىن «جۇمساق كۇش» رەتىندە پايدالانادى. امەريكانىڭ ءاربىر اكىمشىلىگىندە مىندەتتى تۇردە ۇلتى قىتاي ءبىر-ەكى مينيستر بولادى. ەۋروپانى قاراڭىز, وكسفورد, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتتەرى ستۋدەنتتەرىنىڭ 40 پايىزعا جۋىعى قىتاي. ال ءبىزدىڭ سىرتتا 5 ميلليونعا جۋىق قانداسىمىزدى قازاقستاننىڭ شەتتەگى مۇددەلەرىن توعىستىرۋعا تارتۋعا بولادى, دەيدى ە.سايروۆ. ياعني, قانداستاردىڭ بويىنداعى كۇش-جىگەرىن ەلگە ينۆەستيتسيا تارتۋ نەمەسە مەملەكەتتىڭ مادەنيەتىن حالىقارالىق دەڭگەيدە كوتەرۋ, مەملەكەت مۇددەسىن باسقا ۇيىمدارعا جەتكىزۋدىڭ التىن ارقاۋىنا اينالدىرۋ ەل الەۋەتىن ەسەلەي تۇسەتىن جاڭا ساپالىق بولمىسىمىز بولۋى كەرەك.
دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان»