ول باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە مەنشىكتى ءتىلشى بولىپ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا كەلگەن ەدى. 24 جىل بويى سوندا قىزمەت اتقاردى. وسى تۇستا سيرەك كەزدەسەتىن ءبىر جايتتى ايتا كەتكەن ءجون سەكىلدى. بۇل ءبىر وڭىردە 75 جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە گازەتتىڭ ءۇش ءتىلشىسى عانا قىزمەت اتقارعان ەكەن. باتىس قازاقستان وبلىسى 1932 جىلى قۇرىلعان. 1942 جىلى وبلىسقا العاش رەت مۇسا حاتەلوۆ مەنشىكتى ءتىلشى بولىپ تاعايىندالىپتى. ول كىسى بۇل جۇمىستى 1975 جىلعا دەيىن ۇزدىكسىز 33 جىل بويى اتقارىپ كەلگەن. ودان كەيىن بۇل جۇمىستى بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا پاۆلودار وبلىسىنان ورالعا روتاتسيالىق جولمەن اۋىسقان بورانعالي ىرزاباەۆ 1992 جىلعا دەيىن جالعاستىرعان. ول زەينەت دەمالىسىنا شىققان سوڭ وبلىستاعى مەنشىكتى تىلشىلىكتى تەمىر قۇسايىننىڭ ەنشىسىنە ءتيىپ, 2017 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن اتقاردى. سودان كەيىن ول ءوزىنىڭ الدىنداعى ءىزاشار اعاسى بورانعالي ىرزاباەۆ سەكىلدى ورالدان اقتوبەگە روتاتسيالىق تاسىلمەن اۋىستىرىلدى. ءبىر وبلىستان ەكىنشى وبلىسقا تىلشىلەردى اۋىستىرۋ ءۇردىسى بۇرىننان بار ءۇردىس ەكەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز. تەمىردىڭ بويىندا قالىپتاسقان جاقسى ادامي قاسيەت بار. سوعان دايەك كەلتىرەر بولساق, ول الدىنداعى ەكى ارىپتەسى دۇنيەدەن وتكەندە ولاردى سوڭعى ساپارعا اتتاندىرۋ شارالارىن مۇلتىكسىز اتقارعانىن جۇرتشىلىق اركەز ەسكە الىپ جۇرەدى. بورانعالي ىرزاباەۆ تۇرعان ۇيگە ەسكەرتكىش تاقتا قويۋ شاراسىنا ۇيىتقى بولىپ, كوزى تىرىسىندە شىعارىپ ۇلگەرە الماي كەتكەن ولەڭدەر جيناعىن ورال قالاسىنداعى «داستان» باسپاسىنان شىعارىپ بەرۋى ونىڭ كىسىلىگى مەن كىشىلىگىن تانىتادى. «سالتتارى مۇلدە ءىرى ەكەن, ازاماتتارى دا ءىرى ەكەن» (م.ماقاتاەۆ) دەگەندەي, وسى ارادا جايىق بويىن جاعالاي وتىرعان جۇرتتىڭ وزىندىك ءبىر ۇلگىسى بارىن ايتا كەتسەك دەيمىز. ول قازاقى قالىپتى بۇزباي, ۇلتتىق ونەگەنى ساقتاۋ, ۇلكەن-كىشى اراسىنداعى ادەمى سىيلاستىق, سىرتتان كەلگەن ادامدى, «قوش كەلدىڭىز!» دەپ جادىراي قارسى الىپ, «قوش كەلىپ تۇرىڭىز!» دەپ شىعارىپ سالۋ, ەل ارداقتىلارىن اركەز قۇرمەت تۇتۋ, تالانتتاردى الاقاندا ايالاۋ, ىنتىماققا ۇيۋ, وزگە دە اسىل قاسيەتتەر كىمدى دە بولسا مارقايتپاي قويمايدى. اينىماس دوس, ادال باۋىر ەتىپ جىبەرەدى. مۇنداي جاقسى قاسيەت ءبىزدىڭ ارىپتەسىمىزدىڭ ءون بويىندا مولىنان. كوڭىلى كىرسىز, ويى تۇنىق, ايتار ءسوزى بولسا ىركىپ قالماي, الدىڭا جايىپ سالاتىن تەمىر الدىنداعى اعالارىنا, ىزىنەن ەرگەن ىنىلەرىنە ىزەتى بولەك ەكەنىنە تالاي كۋا بولعانىمىز بار. ونىڭ ادەمى دالەلىن دە الدا كەلتىردىك. گازەت ۇردىسىندە جەدەلدىك دەگەن ۇعىم بار. ەل ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعانى كۇن ارالاتپاي وقىرمانعا جەتكىزۋدى باسەكەلەستىك دەسە دە جاراسادى. وسى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرگەن ءجۋرناليستىڭ قاشاندا بەدەلى بيىك, ابىرويى جوعارى. ءتىپتى, بۇل ىستە كىمنىڭ جۇيرىك, كىمنىڭ شابان ەكەنى دە تارازىلانادى. اسىرەسە, كوكەيكەستى تاقىرىپتاردى تاپ باسىپ ايتۋ, جاقسى جۇمىستى جارقىراتىپ تانىستىرۋ, اتتەگەنايلاردىڭ الدىن الۋدى ەسكە سالۋ – ءبارى دە ءجۋرناليستىڭ شەبەرلىگىنە بايلانىستى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, تەمىر قۇسايىن قامشى سالدىرا قويمايدى. قاي جەردە جۇرسە دە باردى بار, جوقتى جوق دەپ جازۋدى مىندەت سانايدى. قالامى جۇيرىك جۋرناليست رەتىندە جايىق جۇرتىنا تانىلعان ارىپتەسىمىز كوتەرگەن ءار تاقىرىپ نازاردان تىس قالىپ كورگەن ەمەس. وسىنداي ۇشقىرلىعى گازەت تارالىمىنىڭ ارتۋىنا دا ىقپالىن تيگىزىپ كەلگەنى بەلگىلى. ماسەلەن, 2004-2008 جىلدارى رەسپۋبليكادا تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى قابىلدانىپ, بارلىق وڭىرلەردە بۇعان قاتىستى قىزۋ ىستەر باستالىپ كەتكەن كەزدە تەمىر قۇسايىن وبلىستاعى وسى ءىستىڭ جاي-كۇيى جونىندە تەرەڭ جۋرناليستىك زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, «ساپالى جوبا بولماسا, ساۋلەتتى قۇرىلىس تا جوق» دەگەن ساراپتامالىق ماقالا جازدى. مۇندا اۆتور ورال قالاسىندا مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ جۇيەسىز جۇرگىزىلىپ وتىرعانىن سىنعا الدى. كوپ كەشىكپەي وسى ماقالاعا سايكەس باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا ءماجىلىسى وتكىزىلىپ, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە كوتەرىلگەن ماسەلەلەر ورىندى دەپ تابىلدى. ءارى وبلىس ورتالىعىندا قۇرىلىس سالۋدىڭ وزگەشە جاڭا جوباسى بەكىتىلدى. گازەتكە دە ابىروي اكەلگەن ءتىلشى ماقالاسى سول كەزدەگى گازەت باسشىسى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ تاراپىنان لايىقتى تۇردە باعالانىپ, سىياقى بەرىلدى. ەل ءىسى, جۇرت تىرلىگى دەگەندە ارقاشان ادىلدىكتى تۋ ەتىپ ۇستايتىن ازامات كەي تۇستا وبلىس, قالا اكىمدەرىنىڭ دە اتىنا سىن ايتىپ, وعان العاشىندا رەنىش بىلدىرگەن باسشىلار ارتىنان تۇسىنىستىك تانىتىپ, كەمشىلىككە جاساعان كەڭشىلىكتەرىن تۇزەتىپ جاتاتىنىنان دا حاباردارمىز. مۇنداي مىسالدار از ەمەس. تەمىر قۇسايىننىڭ اۋزىن اشسا كومەيى كورىنىپ تۇراتىن, كىم-كىمگە بولسا دا قولىنان كەلگەن كومەگى مەن جاقسىلىعىن ايامايتىن, ەلدىڭ ءبارىن دوس-باۋىر سانايتىن ەر كوڭىلدى, جۇرەگى جومارت جان ەكەنىن الدا دا ايتتىق. ءوزىنىڭ جۋرناليستىك ماماندىعى مەن ۇزاق جىلدارعا جالعاسىپ كەلە جاتقان مەنشىكتى تىلشىلىك قىزمەتىنە ارىپتەسىمىز اق-ادال. وبلىسقا جۋرناليستىك ىسساپارمەن بارعاندا ونىڭ اينالاسىندا نەبىر جىلى ءجۇزدى ازاماتتاردىڭ جۇرگەنىن تالاي كورگەنبىز. سولاردىڭ كەيبىرەۋىن ەسكە تۇسىرەر بولساق, ب.بايمىرزا, س.ورازوۆ, ب.امىرعاليەۆ, ن.تۇياقوۆ, س.جانگەلديەۆ, ر.ورازوۆ, باسقا دا جانى جايساڭ ەل جاقسىلارىمەن تانىسىپ, تانىسقان ەدىك. سونىمەن قاتار, تەمىر – ارىپتەستەردىڭ اراسىندا دا وزىندىك ورنى بار قالامگەر. ول ءسوز ۇستاي ءجۇرىپ, ونەردىڭ دە ورەسىن ءوسىرىپ كەلەدى. اسىرەسە, ءان جانرىندا اقىن جۇبان مولداعاليەۆ پەن يليا جاقانوۆتىڭ شىعارماشىلىق بىرلىگىنەن تۋعان «ەدىل مەن جايىق» ءانىن تەمىر ناقىشىنا كەلتىرە ورىندايدى. ونىڭ بۇل ونەرىنە يليا اعانىڭ سۇيسىنە قول سوققانى ءالى كۇنگە ەسىمىزدە. قالامى توسەلگەن تەمىر قۇسايىن قازىر اگلومەراتسيالىق ايماق, رەسپۋبليكامىزداعى ونەركاسىبى وركەن جايعان اقتوبە وبلىسىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن گازەتىمىزدىڭ بەتىندە جۇيەلى تۇردە كورسەتىپ كەلەدى. الۋان تاقىرىپتى قامتىعان جەتىستىكتەردى, ءالى دە جەتىلدىرە ءتۇسۋدى قاجەتسىنەتىن ماسەلەلەردى دە جۇيەلى قوزعاپ ءجۇر. تەمىر قۇسايىننىڭ جۋرناليستيكاداعى شىعارماشىلىق ەڭبەگى اركەز ءوز باعاسىن العانىن دا ايتا كەتسەك, ارتىقتىق ەتپەيدى. ول پرەزيدەنت جارلىعىمەن وڭىرىنە «قۇرمەت» وردەنىن, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىن تاقسا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ العىس حاتتارىمەن ءار جىلدارى بىرنەشە دۇركىن ماراپاتتالدى. سونداي-اق, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ سىيلىعىنىڭ يەگەرى. باتىس قازاقستان وبلىسى, قازتالوۆ اۋدانىنىڭ «قۇرمەتتى ازاماتى». التى بەلەسكە شىققان ارىپتەسىمىزگە شىعارماشىلىق تابىس تىلەپ, بۇگىنگى بيىگى كەمەلدىككە جالعاسا بەرسىن دەپ, تەگەۋرىندى دەگەن ءسوزدى تەمىرگە قاراتىپ, قازاقتىڭ جىر جامپوزى قادىر مىرزا-ءالىنىڭ ايتقانىن ەسكە سالىپ, اقىن ءسوزى باعانىڭ ۇلكەنى دەپ بىلەمىز.
سۇلەيمەن مامەت, «ەگەمەن قازاقستان»