ليفت قىزمەتىنە ءجىتى قارايىق

استانانىڭ وزىندە وسى جىلدىڭ 13 جانە 21 ءساۋىرى كۇندەرى «ەدەم پا­لاس-1», «ەدەم پالاس-2» تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە وسىنداي كەلەڭسىزدىك بولدى. ارتىنشا «ايا», «ۋسپەح» تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە دە وقىس وقيع­الار تىركەلدى. جۇرەگى شايلىعىپ قالعاندار جوعارى قاباتتاعى پاتە­رىنە باسپالداق ارقىلى كىرىپ-شىعۋعا ءماجبۇر. باسقا امالى جوق. اتا-انالار, اسىرەسە, بالالارى ءۇشىن الاڭدايدى. ولار كىرىپ-شىققان سايىن «ليفت توقتاپ قالماسا ەكەن» دەپ جانىن شۇبە­رەككە ءتۇيىپ وتىرادى. وسى جاعدايدى تۇزەۋگە بولا ما؟ استانا قالاسىنىڭ اكىم­دىگى بۇل ماسەلەنىڭ دۇرىستالۋىن مىق­تاپ قولعا الدى. «Elorda.info» سايتىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, استانادا 6577 ليفت تىر­كەلگەن. 4879 ليفت – تۇرعىن ۇيلەردە, 1728 ليفت – اكىمشىلىك عيماراتتاردا. 63 ءليفتىنىڭ پايدالانۋ مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن. وسى ليفتىلەردىڭ تەحنيكالىق جاعدايى قانداي كۇيدە؟ ۋاقتىلى تەكسەرىلە مە؟ ىستەن شىققان جاع­داي­دا ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ تەز ارادا جوندەۋگە شاما-شارقى جەتە مە؟ وسى سالادا بىلىكتى ماماندار جەتكىلىكتى مە؟ ولاردى دايارلاۋعا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر ما؟ تۇرعىنداردىڭ ليفت شارۋا­شىلىعىنا بايلانىستى قانداي ارىز-شاعىمدارى بار؟  استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى, تۇر­عىن ءۇي ينسپەكتسياسى باسقارماسى وسىنداي سانسىز ساۋالدارعا جاۋا­پ ىزدەپ, بىرنەشە مارتە باسقوسۋ وت­كىزدى. ناتيجەسىندە, ەلورداداعى ليف­تىلەردىڭ بارلىعىنا كەشەندى تەك­سەرۋ جاساۋ جونىندەگى توقتامعا كەلدى. بىراق, اتالعان باسقارمانىڭ ليفت شارۋاشىلىقتارىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە قۇزىرەتى جوق بولىپ شىقتى. بۇعان قالالىق پروكۋراتۋرانىڭ ارالاسۋىنا تۋرا كەلدى. نە كەرەك, ەلورداداعى بار­لىق ليفتىلەردىڭ تەحنيكالىق جاع­دايىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىلەتىن بولدى. بىراق, بۇل – وتە اۋقىمدى جۇمىس. ءبىر-ەكى ايدىڭ اينالاسىندا بىتەتىن شارۋا ەمەس, بىرنەشە ايعا سوزىلۋى مۇمكىن. ليفت شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن كومپانيالار زاڭدىلىق تالاپ­تارىنا سايكەس كوتەرگىش مەحا­نيزمدەردى اي سايىن تەكسەرىپ, بۇل تۋرالى اقپاراتتى ارنايى جۋرنالدا تىركەپ وتىرۋى ءتيىس. وسى جۇمىستىڭ ويداعىداي ەكەنىنە كوپتىڭ كۇمانى بار. ويتكەنى, سەرۆيستىك قىزمەت كور­سەتەتىن فيرمالار ۇدايى اۋىسىپ جاتادى. كەلدى-كەتتى. تۇراقتى جۇمىس ىستە­مەيتىندىكتەن, جۇمىستارىنا ءجۇر­دىم-باردىم قارايتىنى تاعى بار. ال وسىنىڭ زاردابىن تارتاتىن قارا­پايىم حالىق. ءبىر قىزىعى, ليفت شارۋاشى­لى­عىمەن اينالىساتىن كومپانيالار وزدەرى بي, وزدەرى قوجا. زاڭ جۇزىندە ولار­دىڭ جۇمىسىن اكىمدىكتىڭ دە, وعان قاراستى قۇرىلىمداردىڭ دا تەكسەرۋگە قۇقى جوق. ليفت كومپانيالارى پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرىمەن بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. ويتكەنى, كووپەراتيۆتەر ليفتىلەردىڭ قاۋىپسىز جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا جاۋاپتى. بىراق, قازىرگى جاعدايدا پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرىنىڭ ءبارى بىردەي بۇل ىسكە تياناقتى قاراپ وتىر دەپ ايتا قويۋ قيىن. بۇل تۋرالى بۇعان دەيىن دە ماسەلە كوتەرگەن ەدىك. («پاتەر پروب­لەماسىن كىم شەشەدى؟», «ەگەمەن قازاقستان», 16.05.2017 جىل). تاعى ءبىر ايتاتىن جاي, پاتەر يەلەرى كوو­پەراتيۆتەرىن دە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسيا­سى باسقارماسىنىڭ تەكسەرۋىنە زاڭ بويىنشا قۇزىرەتى جوق بولىپ شىقتى. ويتكەنى, ولاردى سايلاعان پاتەر يەلەرى. سولاردىڭ تاراپىنان شاعىم تۇسكەن جاعدايدا عانا باسقارما تەكسەرۋ جاساي الادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ليفت كومپانيالارى سەكىلدى پيك تە ءوزى – بي, ءوزى – قوجا. وسىنىڭ ءبارىن رەتتەۋ ءۇشىن زاڭناما تالاپتارىنا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت-اق. بۇل تۋرالى ءبىرازدان بەرى ايتىلىپ كەلەدى. بىراق, ازىرگە ءسوز جۇزىندە قالىپ وتىر.  نەگىزى, كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ تۇر­عىندارى ليفت كومپانيالارىن تاڭ­داۋعا وتە مۇقيات بولعانى ءجون. تاڭداۋ ءۇشىن پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆى مۇشەلەرىنىڭ جالپى جينالىسى وتەدى. حاتتاما تولتىرىلادى. سول حاتتامادا كورسەتىلگەن كومپانيا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋى ءتيىس. ونى پيك جە­كە-دارا تاڭداي المايدى, بۇل تۇرعىنداردىڭ تاڭداۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. وسىنى ەسكەرگەن ءجون. تاعى ءبىر ەرەكشە ەسكەرەتىن ماسەلە, تۇرعىندار تومەن تاريف ۇسىنعان كومپانيانىڭ ىعىندا كەتىپ قالماۋى كەرەك. تولەمنىڭ تومەن بولعانى جاق­سى ارينە, بىراق كومپانيانىڭ مۇم­كىندىگى مەن جۇمىس تاجىريبەسىنە, مامان­دارىنىڭ بار-جوعى مەن ساپاسىنا دا ايرىقشا ءمان بەرگەن ءجون. ...ءسىز تۇرىپ جاتقان ۇيدەگى ءليفتىنىڭ كۇيى قانداي؟ ءبىر ءسات نازار اۋداردىڭىز با؟