باتىردىڭ باس سۇيەگىمەن قوسىپ, تۋعان جەردىڭ قوينىنا تاپسىرۋ ءۇشىن ونىڭ دەنە سۇيەگىن ىزدەۋ ويلاستىرىلعان بولاتىن. سول ماقساتپەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, تاريحشىلاردىڭ ۇلتتىق كونگرەسى, تۇركى اكادەمياسى قولداپ, جولعا شىققان «تۋعان جەرىم – التىن بەسىگىم» اتتى اقپاراتتىق-تانىمدىق ەكسپەديتسيا كەيكى باتىردىڭ دەنە سۇيەگىن ىزدەۋدى باستى ماقسات ەتىپ قويدى. استانادان شىققان ەكسپەديتسيا الدىمەن ات باسىن ارقالىق قالاسىنا تىرەدى. قالادا بيىل 17 قىركۇيەكتە كەيكى باتىردىڭ باس سۇيەگىن قايتا جەرلەۋ ءراسىمى اياسىندا وتكىزىلەتىن شارالارعا قالا قىزۋ دايىندىق جۇرگىزىلىپ جاتىر. الدىمەن قالا ىشىندەگى جولدار قايتا جوندەلەدى, بۇرىنعى پايدالانۋسىز قالعان كوپ قاباتتى ۇيلەر بۇزىلىپ, ورنى تەگىستەلەدى, كوركەيتىلەدى. قالا اكىمى امانتاي بالعارين مۇنىڭ بارلىعى دا از مەرزىمدە وڭاي اتقارىلا سالاتىن شارۋا بولماسا دا, بارلىق كۇشتىڭ جۇمىلدىرىلىپ جاتقاندىعىن, قوناقتاردى جاقسى دەڭگەيدە كۇتىپ الاتىنىن حاباردار ەتتى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, بەلگىلى تاريحشى عالىم ەرلان سىدىقوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن, قۇرامىندا وسى ءبىلىم ورداسىنىڭ پرورەكتورى باۋبەك سومجۇرەك, ايتىس اقىندارى سەرىكزات دۇيسەنعازى, داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى, اقىن جۇماش سومجۇرەك, «قازاقستان» تەلەارناسىنىڭ ءتىلشىسى, بەلگىلى جۋرناليست اۋەسبايدىڭ قاناتى بار ەكسپەديتسيا ى.التىنسارين اتىنداعى ارقالىق پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ وقىتۋشىلار جانە ستۋدەنتتەر ۇجىمىمەن كەزدەستى. ەكسپەديتسيا ماقساتى ءبىلىم ورداسىنا بەلگىلى بولاتىن. ويتكەنى ارقالىق پەداگوگيكا ينستيتۋتى وسى ەكسپەديتسيا قۇرامىنداعى ارحەولوگيالىق توپتىڭ باتىر سۇيەگى قالعان جالاۋلى وزەنى بويىندا قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزۋىنە جاعداي جاسادى. جالپى, كەيكى باتىر باس سۇيەگىنىڭ تۋعان ەلگە جەتكىزىلۋى, ونىڭ قايتا جەرلەنۋ ءراسىمى تۋرالى اقپاراتتار حالقىمىزدىڭ رۋحىن ءبىر سەرپىپ تاستاعانى ايان.
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا رۋحاني دامۋ, جاڭعىرۋ ماسەلەسىن العا قويدى. ونىڭ التى باعىتىنىڭ بىرەۋى – تۋعان جەردى زەرتتەۋ, زەردەلەۋ, وعان دەگەن جاس ۇرپاقتىڭ پاتريوتتىق, ماقتانىش سەزىمىن وياتۋ. تۋعان جەردىڭ تاريحىن, ەل, جەر ءۇشىن قانىن توككەن باتىرلارىمىزدى, باسقا دا تاريحي تۇلعالارىمىزدى بىلگەن ۇرپاق عانا تۋعان جەرىن سۇيە الادى. ءبىزدىڭ حالقىمىز تاريحىنان ءوز ورنىن ويىپ الاتىن كەيكى باتىردىڭ سۇيەگىن ىزدەۋگە شىققان ساپارىمىز وسى ماقساتتان تۋعان, – دەدى ەكسپەديتسيا جەتەكشىسى ەرلان سىدىقوۆ.
كەيكى سۇيەگى قالعان جىلانشىق ءوڭىرىن باعىتقا العان ەكسپەديتسياعا ارقالىقتان پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, گەوگرافيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەيىتبەك قۋانىشباەۆ, وسى ءبىلىم ورداسىندا وقىتۋشى بولىپ قىزمەت ىستەيتىن ايتىسكەر اقىن ايبەك قاليەۆ قوسىلدى. ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى امانگەلدى اۋدانىنا قاراستى تاستى اۋىلىنىڭ ماڭايىنان وتەتىن ارقالىق-تورعاي تاس جولىنىڭ بويىندا كەيكى باتىر كەسەنەسى سالىنىپ جاتقان ورىنعا ايالدادى. كەسەنە قۇرىلىسىن ارقالىق قالاسىنداعى «الليۋمينستروي» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى قولعا العان.
– كەسەنە جوباسىن جاساۋ ءۇشىن 5 ميلليون 900 مىڭ تەڭگەگە كەلىسىم جاسالعان. ونىڭ قۇرىلىسىنا 64 ميلليون 70 مىڭ تەڭگە بولىنگەن. قازىر كەسەنەنىڭ ىرگەتاسى تۇسەتىن ورىن تەگىستەلىپ, دايىندالدى, ەندى جاقىن كۇندەرى قۇرىلىستىڭ نەگىزى باستالادى. تاس جولدان كەسەنەگە دەيىنگى جولدى, كەسپە تاستار توسەۋدى, اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن «الليۋمينستروي» كومپانياسى وسى قاسيەتتى ىسكە قوسقان ۇلەسى رەتىندە ءوز موينىنا الىپ وتىر. كەسەنەنى ولار تامىز ايىنىڭ اياعىندا دايىن ەتەدى, – دەدى امانگەلدى اۋدانىنىڭ اكىمى نۇرجان وتەگەنوۆ.
ۇلى ادامدار ومىردەن ءوزى كەتسە دە, ولاردىڭ رۋحى حالقىنا قىزمەت ەتۋىن توقتاتپايدى. كەيكى تۋرالى دا وسىنى ايتۋعا بولادى.
– كەيكى باتىردىڭ باس سۇيەگىن ەلگە اكەلىپ, جەر قوينىنا تاپسىرۋ جونىندەگى كوميسسيادا كەسەنەنىڭ قاي جەردە سالىنۋى تۋرالى كوپ پىكىر ايتىلدى. ارقالىققا, استاناداعى پانتەونعا قويۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىستار بولدى. ويلاسا كەلە, باتىردىڭ باس سۇيەگىن وسى جولدىڭ بويىنا قويۋعا پاتۋالاستىق. بۇل جەردەن الداعى جىلدارى باتىس قىتاي-باتىس ەۋروپا تاس جولى وتەدى. ءتۇرلى ەلدەردەن كەلەتىن جولاۋشىلار ءوز تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسكەن قازاق دەگەن حالىقتىڭ كەيكى سىندى قايتپاس باتىرى بولعاندىعىن ءبىلسىن. كەيكى بابامىز ۇلت-ازاتتىق كۇرەستە ەرلىك كورسەتكەن, حالقى ءۇشىن كۇرەسكەن جەردە تىنىستاپ جاتسىن دەدىك, – دەيدى ەكسپەديتسيا جەتەكشىسى ەرلان سىدىقوۆ.
كەيكىنىڭ كەسەنەسى سالىنىپ جاتقان ورىننان تاياق تاستام جەردە تاعى ءبىر كەسەنە تۇر. ىشىندە سۇيەك جوق, بوس كەسەنە كەيكى باتىرعا دەگەن حالىقتىڭ ساعىنىشى, ىستىق ىقىلاسى ەدى. سىرتىنا باتىر قازا بولعاننان كەيىن حالقىنىڭ ايتقان عازالىنان ۇزىندىلەر جازىلعان. ونى جۋرناليست, اقىن, ۇستاز اۋباكىر قىلىشباي ۇلى 2001 جىلى اعايىننان جىلۋ جيناپ, تۋعان جەردىڭ تاسىنان سالدىرعان ەكەن. نوقتاعا باسى سىيماعان باتىردىڭ اتى وشپەسىن, جولاۋشى جۇرگەن ادامدار كەيكىنىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتاسىن دەگەن ويمەن وسى كەسەنەنى سالدىرۋعا مۇرىندىق بولعان اۋباكىر اتايدىڭ ءوزى 2011 جىلى 86 جاسقا قاراعان شاعىندا ارقالىق قالاسىندا قايتىس بولادى. جارىقتىق كەيكى اتاسىنىڭ باسى ەلگە ءبىر ورالاتىنىن, ونىڭ قانى تامعان جەردىڭ توپىراعىمەن قوسىپ, وسى كەسەنەگە قويىلاتىنىن ارمانداپ تا, ءۇمىتىن دە ۇزبەي كوز جۇمعان.
امانگەلدى اۋدانىنىڭ ورتالىعىنداعى امانگەلدى مۋزەيىن ارالاپ, ساتىبالدى يشان مازار-كەسەنەسىنە, امانگەلدىنىڭ سۇيەگىنىڭ ۇستىنە قويىلعان باتىر ەسكەرتكىشىنە قۇران باعىشتاعاننان كەيىن, ەكسپەديتسيا جالاۋلىعا باعىت الدى. كەيكىنى م.ءدۋديننىڭ جازالاۋشى وتريادى ولتىرگەن جەر مەن امانگەلدى سەلوسىنىڭ اراسى 100 شاقىرىمنان اسادى. باسىن ۇلىتاۋ جاقتان الاتىن جالاۋلى وزەنى بۇرىنعى راحمەت اۋىلى تۇسىنان جىلانشىققا قۇيادى. بۇل جەر كەيكى شەيىت بولعان دەگەن ورىننان الىس ەمەس. سەلەۋلى, كوك مايسا دالا جىلانشىق بويىنا قاراي بوزعا اينالا بەرەدى. ماۋسىمنىڭ ىستىعى ءالى ارقاعا باتار-باتپاس دالادا جۋساننىڭ قىشقىلتىم ءيىسى باس اينالدىرادى. كەيكىنىڭ سوڭىنا تۇسكەن قىزىلدار ونىڭ قاسىنداعى ايەلى, ءىنىسى جانە تاعى ءبىر-ەكى ادامىمەن اتىپ كەتكەن ءۇيدىڭ ورنى جالاۋلى وزەنىنىڭ بويىندا جاتىر. بۇل سۇتەمگەننىڭ جاكەنى دەگەن اۋقاتتى ادامنىڭ ءۇيى ەكەن. ۋاقىتىندا «جاكەننىڭ قىزىل ءۇيى» اتانعان ءۇيدىڭ ورنى جەرمەن-جەكسەن بولىپ, تومپەشىككە اينالعان, قالىڭ وسكەن شوپتەن زورعا بىلىنەدى. اينالاسىندا قىزىل كىرپىشتىڭ بىرەر سىنىقتارى توپىراق پەن ءشوپتىڭ اراسىنان سىعالاعانداي بولادى. بۇل ءۇي وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارىنا دەيىن قۇلاماي تۇرىپتى. مالشىلار پايدالانعان. كەيكىنىڭ ۇرپاقتارى, ناقتىراق ايتقاندا, ءابۋ قاراعوجين 1964 جىلى جەزقازعان جاقتان كەلىپ, باتىر اتاسىنىڭ قانى توگىلگەن ماڭايعا ەسكەرتكىش-بەلگى مەن بەيىت سەكىلدى قورشاۋ جاساپ كەتەدى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريح فاكۋلتەتى ارحەولوگيا جانە ەتنولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ۇلان ۇمىتقاليەۆتىڭ باسشىلىعىمەن قازۋ جۇمىستارى وسى قورشاۋدان باستالدى. ءابۋ مارقۇم وسى قورشاۋدىڭ استىنا اتاسىنىڭ سۇيەگىن تاۋىپ سالدى ما دەگەن وي جەرگىلىكتى ولكەتانۋشىلاردىڭ دا, ارحەولوگتاردىڭ دا كوڭىلىنە قوناقتاي بەرىپتى. بىراق قورشاۋدىڭ استىنان سۇيەك تابىلعان جوق. ودان كەيىنگى قازۋ جۇمىستارى ولكەتانۋشى ءشوپتىباي ءبايدىلديننىڭ ايتۋىمەن اتقارىلدى. ولكەتانۋشىنىڭ سول زاماننىڭ, قاسىرەتتى وقيعانىڭ كۋالەرىنەن جازىپ العان ەستەلىكتەرى بويىنشا, سۇيەك جالاۋلى بويىنداعى جىرالاردىڭ بىرىندە جاتىر. كەيكىنىڭ سوڭىنا تۇسكەن جازالاۋشى وترياد تاڭ الدىندا جەرگىلىكتى حالىقتان 10-15 ادامدى قورقىتىپ, ايداپ اكەلىپ, جالاۋلىداعى كەيكى توقتاعان سۇتەمگەننىڭ جاكەنىنىڭ ءۇيىن قورشاپ الىپ, ولاردى ەسىك-تەرەزەگە وققاعار ەتىپ قويادى. كەيكى مەن سىرتتاعىلار اراسىندا اتىس بولادى. وسى جەردە كەيكى, ءىنىسى شۇبار, ايەلى اقجان وققا ۇشادى. وترياد باسشىسى كەيكىنىڭ جانىندا بولعان تىڭشى ەكى تاتار جىگىتىن دە اتىپ تاستايدى. كەيكىنىڭ قولىن كەتپەنمەن شاۋىپ اكەتەدى. باسىن كەيىن كەلىپ, كەيكىنىڭ سۇيەگىن قايتا قازدىرىپ الىپ, قىلىشپەن پارشالاعان توكارەۆتىڭ ۇلى تورعايعا اكەتكەن كورىنەدى. اياعى اۋىر اقجاننىڭ ءىشىن قىلىشپەن جارىپ, بالانى اۋدارىپ تاستايدى. جاكەننىڭ ءۇيى قان-جوسا بولىپ, جايراپ قالادى. سول جەردەگى اۋىلداستارى ولگەندەردى اق جۋىپ, ارۋلاپ جەرلەۋگە قورقادى. جاكەن ءۇيىنىڭ جوعارى جاعىنداعى يىرىمدەگى اراسى شامامەن100-120 مەتر بولاتىن جىراحاناعا اپارىپ, بەتىن جابادى. ارحەولوگ ۇلان ۇمىتقالي ۇلى ولكەتانۋشى ءشوپتىباي ايتقان وسى جوبامەن ءۇي ورنىنان 50 مەتردەن باستاپ, 100, 150 جانە 500 مەتر سالىپ قازىپ كورەدى. سۇيەك شىقپايدى.
– ءشوپتىباي اعانىڭ اكەسىنىڭ ءىنىسى, سول سۇمدىق وقيعانىڭ ورتاسىندا بولعان, جاكەن ءۇيىنىڭ ەسىك-تەرەزەسىنە وققاعار ەتىپ ايداپ بارعان ادامداردىڭ ءبىرى سەيتقاسىم جامبىل ۇلىنان, اۋىلدىڭ قۇيماقۇلاق قاريالارىنان ەستىگەن اڭگىمەلەر جەلىسىمەن توبىلعىلاردىڭ ءتۇبىن, جىراحانانى قازدىق. ارنايى گەورادارمەن ول مەڭزەگەن, كورسەتكەن ورىنداردى ارتىعىمەن الىپ, تور شارشىلارعا ءبولىپ, ارحەولوگيالىق ادىستەمەلەردى قولدانا وتىرىپ, بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. ۋاقىت وتكەن سايىن جەر بەدەرىنىڭ وزگەرەتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, جىراحانالاردى ەكى جاعىنان دا ارتىعىمەن الىپ, گەورادارمەن سكانەرگە تۇسىردىك, بارلادىق. وكىنىشكە قاراي, ناتيجە الا المادىق, – دەيدى ارحەولوگ ۇلان ۇمىتقالي ۇلى.
قازبا جۇمىسى مۇنان كەيىن 80-ءشى جىلداردىڭ اياعىنان كەيكى تۋرالى ماتەريالدار جيناعان, رەسەيدىڭ, قازاقستاننىڭ ارحيۆتەرىن سۇزگەن بەلگىلى جۋرناليست ماقسۇتبەك سۇلەيمەننىڭ ايتۋىمەن جالعاستىرىلدى. ول ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنە قاتىسقان قۇسەي احمەتوۆ قاريانىڭ, سۇتەمگەننىڭ جاكەنىنىڭ سول قىرعىندى 14 جاسار ءجاسوسپىرىم كەزىندە كوزى كورگەن, ءتىپتى سول اتىستا جارالانعان قىزى بيجامال اجەيدىڭ ەستەلىگىنە سۇيەنەدى. ەستەلىك بويىنشا, قىزىلدار ءۇيدى قورشاپ العان سوڭ, اتىس باستالادى. كەيكى وققا ۇشقاننان كەيىن قىزىلدار ونىڭ ەكىقابات ايەلى اقجاندى, بۇل جەردە كەيكىنىڭ شۇبار ەمەس, تۇسەن دەگەن ءىنىسىن, قاسىنا ەرىپ كەلگەن ءۇش جولداسىن, تاتار جىگىتىن دە اتىپ تاستايدى. ميليتسيالار كەيكىنىڭ باسىن كەسىپ الىپ, تورعايعا الىپ كەتەدى. ولىكتەر ەسىكتىڭ الدىندا جايراپ قالادى. بيجامالدىڭ اكەسى جاكەن ميليتسيالاردىڭ ارتىنان قوس اتپەن قۋىپ جەتىپ, «ولىكتەردى نە ىستەيمىز؟» دەپ سۇراعاندا, ولار ء«بارىن ءبىر شۇڭقىرعا كومە سالىڭدار» دەيدى. سول نۇسقاۋمەن اۋىل ادامدارى قىر جاقتاعى ءبىر شۇڭقىرعا باسى جوق كەيكىنىڭ دەنەسىن تاستاپ, ۇستىنە قالعان ولىكتەردى ۇيە سالادى. قۇسەي قارتتان جازىپ العان ەستەلىكتە قىزىلدار جاكەننىڭ ۇيىندە كەيكىمەن بىرگە 7 ادامدى ءولتىرىپ كەتەدى.
--ماقسۇتبەك اعانىڭ ايتۋى بويىنشا, ءۇي ورنىنان 800, 900 مەتر جەردەگى ويدى, ەكى شۇڭقىردى قازىپ كوردىك. ول جەردەن دە ادام سۇيەگىن تاپپادىق. جالپى, قازبا جۇمىستارى كەزىندە مالدىڭ سۇيەكتەرى, تۇيەنىڭ, جىلقىنىڭ جاق سۇيەكتەرى شىقتى. سونىمەن قاتار تۇرمىستا پايدالانعان ساماۋرىننىڭ شۇمەگى, قويدى ەلەكتر توعى ارقىلى قىرقاتىن قۇرىلعىنىڭ سىنىقتارى, بەرگى ۋاقىتتا پايدالانعان تەمىر-تەرسەكتەرى سەكىلدى زاتتار عانا تابىلدى. كەيىن اۋىل اقساقالدارى كەيكىنىڭ سۇيەگىن الىپ, جولدىڭ بويىنا جەرلەگەن ەكەن. قۇسەي قارت سونى ماقسۇتبەككە كورسەتىپتى.سول جەردى ماقسۇتبەك اعانىڭ كورسەتۋىمەن كەڭ اۋقىمدا الىپ قازدىق. ەلەكتر باعاندارىنان جاڭىلىسىپ تۇر ما دەگەن ويمەن, ەكى جاعىنان دا بەس باعانادان ارتىق, كەرىسىنشە وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىنەن دە ەلۋ مەتردەن الىپ, تومپەشىكتەۋ دەگەن جەرلەردى قازدىق. بىراق ناتيجە كورە المادىق, – دەيدى ۇلان ۇمىتقالي ۇلى.
قازبا جۇمىسى ءجۇرىپ جاتقان جەرگە امانگەلدى اۋدانىنىڭ تۇرعىنى احمەديا سەيتقوجين دا كەلىپ, ارحەولوگقا ءوزىنىڭ ەستىگەن اقپاراتىن ايتادى. 1973 جىلى ون بەس جاسىندا وسى جەرگە مال قىرقىمىنا كەلگەندە اتاسى جاكەن ءۇيىنىڭ ارتىندا ەلۋ مەتردەي عانا جەردەگى 7 تومپەشىكتى كورسەتىپ, وسى جەردە كەيكىنىڭ, ايەلىنىڭ, ءىنىسىنىڭ, سول قاسىرەتتى ءتۇنى وققا ۇشقان باسقا ادامداردىڭ سۇيەگى جاتىر دەپ, قۇران وقىعانىن ايتادى. احمەديانىڭ كورسەتۋىمەن, ءۇي ورنىنان ەلۋ مەتردەي جەر ارحەولوگيالىق ادىستەرمەن ولشەنىپ, سكانەر جاسالدى, ستۋدەنتتەر 50 سانتيمەتر تەرەڭدىكتە قازىپ تا كورەدى. بىراق ونان دا ادام سۇيەگى تابىلمايدى.
ءبىر اپتادان اسا ۋاقىتتا نەگىزىنەن ءۇش ادامنىڭ جول باستاۋىمەن كەيكى سۇيەگى ىزدەستىرىلدى. قازبا جۇمىستارىندا ارحەولوگيالىق ادىستەمەلەر بارىنشا پايدالانعانىمەن, جەر قازاتىن جۇمىس قولى دا بولعانىمەن, تەحنيكانىڭ جەتىمسىزدىگى بايقالعان. امانگەلدى اۋدانىنان اكەلىنگەن تراكتور پايدالانۋعا جارامايدى, قايتادان اۋدان ورتالىعىنا زورعا جەتكىزىلدى. ءشوپ باسقان القاپتى بارىنشا كەڭىرەك قازىپ شىعۋ, تەرەڭىرەك بارلاۋدىڭ كەمشىندىگى بىلىنەدى. ون بەس شاقىرىم جەردەگى مالشىلارعا بارىپ تاماقتانۋ, تۇنەۋ جىگىتتەردىڭ ۋاقىتىن دا العان, جۇمىسقا كەدەرگى دە جاساعان. بۇكىل ەل قۇلاعىن ءتۇرىپ, كەيكى ورتامىزعا قايتىپ كەلەردەي كۇتىپ وتىرعان ىسكە كىرىسۋدەن بۇرىن وعان بارىنشا جان-جاقتى دايىندىقتى پىسىقتاۋ كەرەك ەدى. قىسقاسى, ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىنىڭ شەشىمىمەن قازبا جۇمىستارى توقتاتىلدى. ال وسى پارىزدى ءىستىڭ جەتەكشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەرلان سىدىقوۆ سۇيەك تابىلماۋىنىڭ باسقا سەبەبى بولۋ مۇمكىندىگىن ايتتى.
– كەڭەس وكىمەتى 20-شى جىلداردان كەيىن ورنىعىپ, ءوزىنىڭ بولشەۆيكتىك يدەولوگياسىن جۇرگىزە باستادى, ياعني قىزىل تەررور باستالدى. اقتاردىڭ, مەنشەۆيكتەردىڭ, الاشورداشىلاردىڭ سوڭىنا ءتۇستى, باي-ماناپتاردى, ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنە قاتىسقانداردى قۋعىندادى, ولاردىڭ جانە ولاردىڭ ءۇرىم-بۇتاقتارىن زەرتتەۋ ءۇشىن نكۆد-عا تاپسىرما بەرىلدى. ءبارى قۇپيا تىزىمگە الىندى, ولاردىڭ نە نارسەمەن اينالىساتىنى قاداعالانۋدا بولدى. كەيكىنىڭ سۇيەگى جەرلەنگەن جەرگە وسىنداعى تۋعان-تۋىستارى, جەرگىلىكتى حالىق بارىپ, قۇران وقىماسىن, ەسكە الماسىن, دارىپتەمەسىن دەپ, كەيكىنى كىساپىر ەتىپ كورسەتۋ ماقساتىندا مۇردەنى قۇپيا تۇردە ءبىر ءتۇننىڭ ىشىندە قازىپ الىپ, جوق قىلىپ جىبەرۋ ءۇشىن تاپسىرما بەرىلۋى ابدەن مۇمكىن. ويتكەنى كوممۋنيستىك باسشىلىق كەزىندە نكۆد-دا وسىنداي جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلگەنى جونىندە فاكتىلەر بار,– دەيدى ەرلان ءباتتاش ۇلى.
سونىمەن كەيكىنىڭ سۇيەگى عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان جەردەن تابىلمادى, باتىر تاعدىرىنىڭ قۇپياسى قالىڭداي تۇسكەن سەكىلدى. حالقىنىڭ بوستاندىعى ءۇشىن ايعا شاپقان ارىستانداي باتىردىڭ اتىن قىزىل يمپەريا قالاي وشىرەم دەسە دە, ول حالىق جادىنان شاققان جوق, قايتا مەيىزدەي قاتقان ساعىنىش كۇشەيە تۇسكەندەي ەدى. ونىڭ سۇيەگىن ىزدەۋگە جەكە ادامدار ءالى دە قۇلشىنىس تانىتىپ وتىر. بىراق باتىردىڭ سۇيەگى قاي جىرادا, قاي توبىلعىنىڭ تۇبىندە قالسا دا, تۋعان جەردە جاتىر. كوڭىلگە ءسال دە بولسا جۇبانىشى وسى. كەبىن دە, كور دە بۇيىرماعان كەيكىنىڭ باس سۇيەگى قىركۇيەك ايىندا ونىڭ قانى تامعان ورىننىڭ توپىراعىمەن قوسىپ, تۋعان جەردىڭ قوينىنا تاپسىرىلادى. باتىردىڭ رۋحى حالقىنىڭ الاقانىندا بولارى حاق.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي – ارقالىق – امانگەلدى – قوستاناي