قىزمەت پەن قارجى قاعيداتتارىن قالىپتاستىرادى

سول سەبەپتەن ارقاي­سى­مىز­دى الۋ­ان ءتۇرلى سۇراقتار ما­زالايتىنى دا انىق. بۇل ما­عان نە ءۇشىن كەرەك؟ جا­ڭا جۇيە قالاي جۇمىس ىستەيدى؟ مەنىڭ مىندەتتى ساقتاندىرۋ قورىنا اۋ­دارعان جارنالارىم ءوز باعىتىندا پاي­دا­لا­نى­­لا ما؟ وتكەن جىلداردا ورىن ال­عان كەلەڭسىز وقيعالار قاي­تالانباي ما؟ وسى ىسپەتتى ساۋ­­الدارعا باق ار­قى­لى ما­ماندار جاۋاپ بەرۋدە.    بۇگىندە دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىندا رەفورمالار جۇر­گى­زۋدىڭ قا­جەتتىلىگى اي­قىن. نە­گە دەسەك, وسى­عان دەي­­ىن ازامات­تار مەن جۇ­مىس بە­­رۋشىلەر اراسىندا دەن­ساۋ­لىق ساق­تاۋدا ور­تاق جاۋا­پ­­كەر­­­شىلىك بولماي كەلدى. دە­ن­- ­­­­س­اۋ­لىق ساقتاۋداعى جاۋ­اپ­كەر­شىلىك تەك مەملەكەتتىڭ ە­ن­شى­سىندەگى دۇنيە­دەي كورىنىپ, ازا­ماتتاردىڭ ءوز دەنساۋ­لى­عىنا دە­گەن كوزقاراسى ءتيىستى دەڭ­گەي­دە قا­لىپ­تاسپاعانى شىندىق. ازا­­مات­تار ۋاقتىلى تەكسەرۋدەن ءوتۋ, ساۋىقتىرۋ شا­رالارىنا قا­تىسۋ, زيا­ن­دى ادەتتەردەن ارىلۋ سىندى ما­ڭىزدى ىستەرگە ءتيىستى دەڭ­­گەيدە ءمان بەرمەدى. سو­نى­مەن بىر­گە, دەن­ساۋ­لىق ساق­تاۋ جۇيەسىنىڭ قار­جى­لىق تۇ­­راق­سىزدىعى كوزگە ۇردى. مەملەكەتتىڭ دەنساۋلىق سا­لاسىنا جۇمسايتىن قار­جى كولەمىنىڭ وسۋى­نە قا­را­ماستان, تۇر­­عىندارعا قا­جەت­­تى مەديتسينالىق قىز­مەت­تەرگە دە­گەن سۇرانىستى تو­لىعى­مەن وتەۋ بيۋدجەت ءۇشىن قي­ىن­دىق تۋدىر­دى. ويتكەنى, ەلى­مىزدە بالا تۋ دەڭ­گەيى مەن ادامداردىڭ ء ومىر ءسۇرۋ ۇزاق­­تى­عىنىڭ ارتۋىمەن بىرگە سو­زىلمالى, ينفەكتسيالىق ەمەس ناۋقاستار قا­تا­رى دا كە­مى­مەيدى جانە سالاعا يننو­ۆا­تسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ قار­­قىن­دى ەنگىزىلۋى ءوز كە­زە­گىندە ۇلكەن شى­عىن­داردى تا­لاپ ەتەتىنى ايقىن بولدى.  دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىن باس­قا­رۋدىڭ وسىعان دەي­ىنگى ءادىسىنىڭ تيىمسىزدىگىن مىناداي جايتتاردان دا بىلۋگە بولاتىنداي. ال­عاشقى مەديتسينالىق-ساني­تار­لىق كومەكتى كورسەتۋ با­رى­سىنداعى مەديتسينالىق قى­ز­مەت ساپاسىنىڭ تومە­ن­دى­گىنەن ستاتسيونارلىق كو­مەك­كە بولىنەتىن شىعىندار كو­لەمى دە ءوستى. ستاتيستيكا تى­لى­مەن ايتساق, ەلىمىزدەگى دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا كە­تەتىن قارجىنىڭ 51 پايىزى ستاتسيونارلىق كومەككە جۇم­سا­لادى, ال ەىدۇ ەلدەرىندە بۇل كورسەتكىش  34 پايىزدى قۇرايدى ەكەن.  بۇعان قو­سىمشا مەديتسينالىق ۇي­ىم­دارداعى ادامدار سارىلا كۇتە­تىن كەزەكتەر مەن كور­سە­تى­لەتىن قىز­مەت­تەردىڭ ساپاسىز بو­لۋى ازاماتتار­دى اقىلى ەم­حانالارعا جۇگىنۋگە جا­نە ءوز قالتاسىنان اقشا تولەۋگە ماج­­­بۇرلەيدى. قارجىلى ازا­مات­­تار قىم­بات ەم مەن ءدا­رى-دارمەك ساتىپ الۋعا قاۋ­قار­لى, الايدا, ماتەريالدىق جاع­دايى تومەن ازاماتتار ء ۇشىن­ بىرقاتار مەديتسينالىق قىزمەتتەر قولجەتىمسىز بول­عانىن جاسىرا المايمىز. پاتسيەنتتەر تاراپىنان مە­دي­تسي­نالىق قىزمەت ساپاسىنا, دارىگەرلەردىڭ كا­سىبي بىلىكتىلىگىنىڭ تومەندىگىنە, اۋرۋ­حانالار مەن ەمحانا­لار­دىڭ جۇ­مى­سىنىڭ تيىم­سىز­دىگىنە بايلانىستى ءتۇسىپ جات­قان  ارىز-شاعىمدار جال­پى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى جاعىمسىز پى­ك­­ىر قالىپتاستىردى. وسىن­داي جايتتاردى ەسەپكە الا وتى­رىپ, ءمامس جۇيەسىن ەن­گىزۋ ءومىردىڭ ءوزى تۋدىرعان قا­جەتتىلىك دەپ بىلەمىن.  ەندىگى كەزەكتە ءاربىر ازا­مات­تىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن جاۋ­اپكەرشىلىك ادامنىڭ وزى­نە, جۇمىس بەرۋشىگە جانە مەم­لەكەتكە جۇكتەلەدى. قار­جى شىعىندارى دا ورتاق جاۋ­اپ­كەرشىلىك قا­عيداتىمەن, «مۇق­تاجدىعى از ادام­دار كو­مەككە ءزارۋ ادامدارعا تو­­لەي­دى» قاعيداتىمەن بو­لى­نەدى جا­نە وسى ورتاق جاۋ­اپ­كەرشىلىك قا­عي­داتى بار­لىق ساقتاندىرىلعان ازا­مات­­تارعا تابىس پەن تولەم كولەمىنە قارا­ماس­تان, ساپالى مەديتسينالىق كومەككە قول­جە­تىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتە­دى. ونىڭ ۇستىنە ءاربىر از­ا­­- ماتتىڭ ءوزى ەمدەلەتىن مە­­ديتسينالىق جەكە نەمەسە مەم­­لەكەتتىك ۇيىمدى تاڭداي الۋ­ىنا جاعدايدىڭ تۋى دا ما­سەلەنىڭ وڭ شەشىمىن تابۋ­ىنا ۇلكەن كومەك بولماق. اۋ­رۋحانالار مەن ەمحانالار پاتسيەنت ءۇشىن باسەكەگە ءتۇ­سىپ, مەديتسينالىق قىزمەت سا­پاسى مەن دا­رىگەرلەردىڭ بى­لىكتىلىگىن كوتەرۋگە مۇد­دەلى بو­لادى. ء ارى دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ جار­­نالىق تولەمدەر ەسە­بى­نەن ءوسىپ, مە­دي­تسينالىق كو­مەكتىڭ ۇلعايىپ كەلە جات­قان شىعىندارىن وتەۋگە مۇم­كىندىك تۋادى.  الەۋمەتتىك ساق­­تاندىرۋ قورى جوعارى سا­پالى مەر­دىگەرلەردى تاڭ­داي­تىن بولادى. مە­دي­تسي­نالىق قىز­مەت ساپاسى قور تاراپىنان كۇندەلىكتى باقىلانادى. قور ەڭ ۇزدىك مەردىگەرلەر رەيتينگىن انىقتاپ, ونى ءباسپاسوز بەن پورتالداردا جاريالاپ وتىرادى. جاڭا جۇيەنىڭ ەنۋىمەن بىرگە جال­پى پراكتيكا دا­رى­گەرلەرىنىڭ سانى­ 1,8 ەسە كو­بەيىپ, ءار دارىگەردىڭ جۇك­­تەمەسىن 1500 ادامعا تومەن­دە­تۋگە مۇم­كىندىك بەرەدى (قا­زىر ءبىر جالپى پراكتيكا دا­رى­گە­رىنە 2140 ادامنان كەلەدى). بۇل كەزەكتى ازايتىپ, قا­بىل­داۋ مەن ناۋقاستاردى ەمدەۋ ساپاسىن ارت­تىرماق.   سونىمەن بىرگە, مە­دي­تسينالىق ساق­تاندىرۋ قورى تو­لەمدەرىنىڭ ۇل­عايۋىمەن قا­تار, مەديتسينالىق قىز­مەت­تەر كولەمى ارتاتىن بولادى. بۇل – جاڭا مەردىگەرلەردى تار­تۋ ار­قىلى كەزەكتى ازاي­تۋعا مۇمكىندىك بە­رىپ, قا­زاق­ستان­دىق­تار ءۇشىن كوپ ارتىق­شى­لىق­­تار تۋعىزادى.

سايدا ارىسپاەۆا, رەسپۋبليكالىق قان ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى