پاراسات پەن داراقىلىق

«قىزىم, ساعان ايتام, كەلىنىم, سەن تىڭدا» سياقتى استارلى, ەمەۋرىنمەن بەرىلەتىن نەمەسە باس-كوز دەمەي «شىڭعىرا» بەرەتىن, ت.ب.), ەندى ءبىرى كۇلدىرەدى (ول كۇلكىنىڭ ءوزى دە ءارتۇرلى: جارانىڭ ورنىن تىرناي وتىرىپ, سىزداتاتىن كۇلكى, سانا مەن سەزىمگە اسەرى از ىرجالاق كۇلكى, ارزان كۇلكى, سايقىمازاق كۇلكى, جىلاتاتىن كۇلكى, ت.ب.), كەيبىرى قىزىل سوزگە قۇمار, اشىلىپ-شاشىلعان نەشە ءتۇرلى ەموتسياعا باي (بىراق, اسەرى از, تىم جالىقتىرىپ جىبەرەتىن), ال ەندى ءبىر فيلمدەر بار, ءبىر قاراعانعا سوزگە, سەزىمگە وتە كەدەي, بىراق وزىنە بايلاپ, ارباپ قويادى. كەيبىر فيلمدەر «جاعىنۋ» ءۇشىن, نەشە ءتۇرلى «قىلىق كورسەتەدى», كورەرمەننىڭ سەزىمىن, اقىل-ويىن «ۋىسىندا» ۇستاپ, «ويناعىسى» كەلەدى نەمەسە اياۋشىلىق سەزىمىن تۋدىرىپ, وزىنە نازار اۋدارتپاق بولىپ, قىپ-قىزىل الەككە تۇسەدى. ەندى ءبىر فيلمدەردى كورىپ وتىرساڭ, ايقىش-ۇي­قىش جولمەن كەلە جاتقانداي, بە­رەكەڭ كەتەدى. بىرەۋلەرى ۇشقالاق كە­لەدى, بىرەسە اندا, بىرەسە مۇندا ۇرى­نا­­دى, ايتەۋىر «قونارىن ساي, ۇشارىن جەل بىلەدى».  قىسقاسى, ادام بولمىسى مەن مىنەز-قۇلقىنداعى نەبىر يىرىمدەر سياقتى فيلمدەردىڭ دە «مىنەزىندە» سونشاما ءيىرىم بار. سولاردىڭ كەيبىرىنە قايتا ورالىپ, تاعى ءبىر رەت كورگىڭ كەلەدى. ويتەيىن دەسەڭ, «ادام سۇيەر قىلىعى» جوق. تارتپايدى. ال ەندى قانشا ۇرپاق اۋىسسا دا «ەسكىرمەيتىن», ۋاقىت وتكەن سايىن قايتا جاڭعىرىپ, قايتا تۇلەپ وتىراتىن فيلمدەر بولادى. شىنىندا, مۇنداي دۇنيە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەسى انىق. وسىنىڭ سىرى نەدە؟ ارينە, تالانت دەيمىز, سۋرەتكەردىڭ اقىل-وي, سەزىمىنىڭ تەرەڭدىگى, ت.ب. دەيمىز. بىراق, ەڭ باس­تى ءبىر سەبەبى بولۋى كەرەك قوي. بىزدىڭشە, ول­مەي­تىن شىعارمانىڭ دىڭگەگى – پاراسات. شى­عار­مانىڭ ءون بويىندا تالانت تا, نيەت تە, شەبەرلىك تە سەزىلۋى مۇمكىن. الايدا, پا­راسات جوق جەردە الدىڭعى ۇشەۋىنىڭ قۇ­نى ارزانداپ كەتۋى ءاپ-ساتتە. پاراساتقا نە­گىزدەلگەن دارىن, نيەت, شەبەرلىكتەن تۋىنداعان دۇنيە عانا – ماڭگىلىك. باسقاشا بولۋى مۇمكىن ەمەس.  وسى تۇستا الىستان ىزدەمەي-اق, قازاق كي­نوسىنىڭ كلاسسيكتەرىنىڭ شىعار­ما­لارىن مىسالعا كەلتىرسەك تە جەتىپ جاتىر. جىل سايىن وقۋعا تۇسەمىن دەپ كەلە­تىن تالاپكەرلەردىڭ جالپى ونەرگە, كي­نو­عا دەگەن كوزقاراسىن, دۇنيەتانىمىن بىل­مەك نيەتپەن, ولارعا ءتۇرلى فيلمدەردى كورسە­تە­مىز. شىنىن ايتۋ كەرەك, «اتامەكەن», «تۇل­پاردىڭ ءىزى», «قيلى كەزەڭ», «قايرات», «كارديوگرامما», «باۋىر» تا­عى باسقا فيلمدەردى كورگەن سوڭ, «اباي­لا, سيىر» («وستوروجنو, كوروۆا»), ء«سا­بي­نا كەلىن» («كەلينكا سابينا»), «30-دا كۇيەۋ­گە شىعۋ» («زامۋج ۆ 30») تەكتەس فيلم­دەرگە دەگەن كوزقاراسى وزگەرىپ سالا بەرەتىنىن كوزىمىزبەن كورىپ ءجۇرمىز. باي­قا­ساڭىز, جاڭاعى تالاپكەرلەر مۇلدەم باسقا ۋاقىتتىڭ وكىلدەرى.  البەتتە, الدىن­دا اتا­لىپ وتكەن فيلم­دەردىڭ ولار­دىڭ جان دۇ­نيەسىن جاۋلاپ الۋىنىڭ سى­رى نەدە دە­گەن سۇراق تۋادى. ارينە, ول شىعارمالار­دىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارى مەن ەرەك­شەلىكتەرىنەن بولەك, ەڭ باستىسى تامىرىندا پاراساتقا جۇگىنگەن وي مەن يدەيا جا­تىر. ال پاراسات بولعان جەردە شىنايى سۇي­ىسپەنشىلىك پەن ادامگەرشىلىك تە بولادى. جاستار سونى تۇيسىگىمەن سەزىنەدى. جالپى, ادام بالاسىنىڭ ومىردەن ىزدەيتىنى دە وسى ەمەس پە. كەيىنگى اتالعان فيلمدەرگە دەگەن كوزقاراسىنىڭ وزگەرەتىنى دە سوندىقتان. ويتكەنى, ونداعى كەيىپكەرلەر, ولاردىڭ باسىنان وتكەرەتىن ءتۇرلى وقيعالار مەن ءىس-ارەكەتتەرىنەن تۋىندايتىن ارقيلى سەزىم مەن كوڭىل كۇيدىڭ استارىندا پاراساتتان گورى داراقىلىقتىڭ جاتقانىن سەزەدى. اياعىنداعى ش ۇلىعىن شەشىپ, قورىل­داپ ۇيىقتاپ جاتقان ادامنىڭ اۋزىنا تى­عۋى ء(«سابينا كەلىن») نەمەسە بەلگىلى ءان­شىنى كورىپ قالعان قىزدىڭ كولىك ىشىندە الاسۇرىپ, سون­شاما شىڭعىرۋى («قازاقشا بيزنەس») داراقىلىقتىڭ جارقىن كورىنىسى ەمەس پە؟ بۇل ەندى كۇلدىرۋ ءۇشىن جاسالعان ءتۇرلى-ءتۇرلى امالدار عوي. مۇنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. بىراق, داراقىلىققا تۇنعان كۇلكىدەن پاراساتتى تالاپ ەتۋ دە, ءاي قايدام...  كەيدە وسى تەكتەس شىعارمالار حيميا مەن سينتەتيكاعا تولى كونسەرۆىلەنگەن, ءنار­سىز, اعزاعا پايداسى جوق قۇنارسىز تا­عام سياقتى اسەر قالدىرادى. بۇل ەندى ۋا­قىت­شا توقتىق سەزىممەن اعزانى «الداۋ» عوي. سوڭعى كەزدەرى قازاق كينوسىندا وسى تەك­تەس فيلمدەر قاپتاپ كەتتى. ءبىر-ءبىر جا­رىم ساعات بويى كۇلدىرىپ نەمەسە مۇ­ڭاي­­تۋى مۇمكىن. بىراق, سوڭىنان ەڭ ءبىر قۇن­دى دۇنيەڭ ۇرلانعانداي, جاڭاعى كور­گە­نىڭ اشتىق سەزىمىن قايتا الىپ كەلگەن­دەي اسەر­دە كەتە باراسىڭ. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءنار­سىز, قۇنارسىز دۇنيەگە ءبىر جارىم ساعات بويى «الداندىڭ». بار بولعانى وسى. سوندىقتان, ەكرانداعى كۇلكى مەن قاي­عى­نىڭ, مۇڭ مەن ساعىنىشتىڭ, ت.ب. اس­تارىن­دا ۇلكەن پاراسات بولماعان سوڭ, ءبارى بەكەر. وسىدان سوڭ-اق ادام ءۇشىن ەڭ ءبىر اسىل سە­زىمدەر فيلمدە داراقىلىققا ۇرى­نا­تى­نى دا سوندىقتان.  بەلگىلى جازۋشى, دراماتۋرگ تولەن ابدىكتىڭ «پاراسات مايدانى» پوۆەسىندە بىلاي دەلىنەدى: «كوركەم ادەبيەت, مۋزىكا, تەاتر, كينو نەعۇرلىم دورەكى سەزىمدەرگە تولى بولعان سايىن, نەعۇرلىم شەكتەن تىس ۇياتسىز بولعان سايىن, سوعۇرلىم ءوتىمدى. بەتحوۆەندى تىڭدامايتىندار ەڭ تومەنگى ساناعا ارنالعان تۇرپايى مۋزىكاعا قۇمىر­س­­- قاشا قاپتايدى. شىنايى دا ماعىنالى كور­كەم فيلم جاساعان رەجيسسەر باعاسىن الا الماي, باعى جانباي, قايىرشىلىقتا ءجۇ­رۋى مۇمكىن, ال تازا پورنوگرافيادان دوبالداپ فيلم جاساعان شالاعاي بىرەۋ اقشانىڭ استىندا قالىپ جاتادى. ياع­ني ارسىزدىق الەمىنە سۇرانىس مول». شىر­كىن, دەيسىز وسىندايدا, داراقىلىق پەن ار­سى­ز­دىق الەمىنەن گورى, پاراسات الەمىنە سۇرانىستىڭ مول بولعانىنا نە جەتسىن...