• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
31 مامىر, 2017

تاريحي ەسكەرتكىشتەر شاھارى بوي كوتەرسە

391 رەت
كورسەتىلدى

​​​​​​​سوناۋ كەلمەسكە كەتكەن كەڭەس وداعى كەزىندە سول كەڭىستىكتەگى ادام­دار­دىڭ شەت ەلگە بارۋى ءبىر ۇلكەن جاڭالىق بولاتىن. وندا دا ءارىسى سوتسياليستىك قوعامعا بەتى بۇرىلعان ەلدەرگە عانا ساپارلاۋ جۇزەگە اسى­رىلاتىن. بارعان ەلدەرىنىڭ وزىندىك ەرەك­شەلىكتەرىن كورگەن قازاق­ستان­دىقتار اۋزىن اشىپ, كوزىن جۇماتىن.

ال ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن الىس-جاقىن شەت ەلدەرمەن اراداعى پەردە سىپىرىلىپ, بوگەت جويىلعان سوڭ قاي ەلمەن بولسىن دوستىق نيەتتەگى اشىق بارىس-كەلىس جاندانىپ سالا بەردى. الەمنىڭ ىرگەلى ەلدەرىندەگى وزگەشەلىكتەر مەن نەبىر كەرەمەتتەردى تانىپ-بىلۋگە مۇمكىندىك تۋدى. مۇنداي جاقسىلىقتىڭ كۋاسى بولعانىمىزعا دا شيرەك عاسىر ءوتتى.

ەندى بايقاساڭىز, سول ءبىر كۇندەرى ءبىز تامساناتىن شەت ەلدەردەن ەلىمىز بۇگىندە ەش كەم ەمەس. اسىرەسە, مىنا قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن باعىنداي بولعان استانامىز بار ارمانىمىزدىڭ ورنىن تولتىردى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. ەلوردامىزداعى قايسىبىر ساۋلەتى مەن داۋلەتى جاراسقان عيماراتتارعا كىرسەڭىز, شىق­قىڭىز كەلمەيدى. ءتىپتى, ساۋ­دا ورىن­دارىنىڭ ءىشى دە, سىرتى دا شەت ەل­دەر­دىكىنەن اۋمايدى, اسىپ تۇسەدى. ءيا, سولاي.

استانامىزدا كوز جاۋىن الاتىن نەبىر كەرەمەت عيماراتتار بار. قالا­دا اكىمشىلىك, الەۋمەتتىك-مادەني, عىلىمي, ءبىلىم بەرۋ نىساندارى جانە ىسكەرلىك ورتالىقتار, تۇرعىن ءۇي كەشەن­دەرى, الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەر استانالارىنىڭ ستاندارتتارىنا ساي كەلەتىن قۇرىلىس نىساندارى بوي كوتەرۋدە. ەلوردانىڭ الەم ەلدەرىندەگىدەي ىسكەرلىك ورتالىقتارىندا كەڭسەلەر, ساۋدا ورتالىقتارى, مەيمانحانالار, ال الەۋمەتتىك-مادەني ورتالىقتاردا تەاترلار, مۇراجايلار, دەمالىس ورىندارى, سپورتتىق نىساندار, ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى ورنالاسقان. 1998 جىلى يۋنەسكو شەشىمى بويىنشا استانا قالاسى «بەيبىتشىلىك قالاسى» دەگەن اتاۋعا ساي دەپ تانىلىپ, مەدالمەن ماراپاتتالدى. وعان قوسا, برازيليادا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك بايقاۋدا الەم بو- يىنشا 12 جاس قالانىڭ ىشىنەن استانا جوعارى اتاقتى يەلەندى. مۇنىڭ ءبارى وراسان جەتىستىك.

ءبىز دە مۇنىڭ ءبارىن تەككە ايتىپ وتىرعان جوقپىز. ويتكەنى, شەت ەلدەن كەلەتىن تۋريستەر ءۇشىن قازاقستاندا سەرۋەندەۋ, قىدىرۋ, اسىرەسە, ەلوردامىزدا ءجۇرىپ-تۇرۋ ەش قيىندىق تۋدىرمايتىنى انىق. ەۋروپا باعىتىندا دامىعان مەملەكەتتەردەگى بار دۇنيە الدارىنان شىعادى. بىراق شەتەلدىكتەردى سول وزدەرىندە بار دۇنيە قىزىقتىرا قويار ما ەكەن؟ ورتالىق ازياداعى, تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندەگى قازاقستاننىڭ وزىندىك ورنەگىنە ساي قىزىقتىرار, تاڭداندىرار دۇنيەسى كوپ قوي. بىراق الەمنىڭ جەتى كەرەمەتىنە تەڭەستىرە الار اسىل قۇندىلىقتارىمىز, تاريحي ەسكەرتكىشتەر مەن تابيعات تاماشالارى ەلدىڭ ءار تۇكپىرىندە ورنالاسقان.  سونى ولار كورىپ, بىلە الا ما؟ ناعىز قازاق ەلىنىڭ كەرەمەتىنە تامسانا الا ما؟ ويتكەنى, ەلوردامىزعا كەلەتىن قوناقتاردىڭ, شەتەلدىك تۋريستەردىڭ بۇكىل قازاقستان اۋماعىن ارالاۋعا مۇمكىندىكتەرى بولمايتىنى تۇسىنىكتى. وسىندايدا ەلىمىزگە اتباسىن تىرەگەن تۋريستەردىڭ شامالى ۋاقىت ىشىندە قازاقستاننىڭ بار كەرەمەتىمەن تانىسۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرىلسا عانيبەت ەمەس پە؟  قالاي دەيسىز بە؟

بۇعان, مىسال ءۇشىن, ەلوردامىزداعى «اتامەكەن – قازاقستان كارتاسى» ەتنو­مەموريالدىق كەشەنى سالىستىرمالى تۇردە كەلەر ەدى. بىراق ونىڭ «اتامەكەن» دەگەن اسقاق اتى بولعانىمەن, ەش تابيعي كورىنىسى جوق ەكەنى بەلگىلى. دەمەك, بۇل ءۇشىن كەڭ-بايتاق ەلىمىزدىڭ بار تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەرى مەن جاۋھار جادىگەرلەرى ايقىن كورىنەتىن, سونىڭ جيىنتىعىن ءبىر جەردەن تابيعي تۇردە ۇسىنا الاتىن ارنايى «قازاقستان ايماعى» قالىپتاسسا دەگەن ىزگى وي بار.  وسى اتالعان ايماققا شەتەلدىك تۋريستەر كەلۋى ارقىلى قازاقستاننىڭ, قازاق حالقىنىڭ ناقتى ەرەكشەلىكتەرى مەن وزىق مادەني-تاريحي جەتىستىكتەرىن كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستاپ, تانىپ-بىلەتىندەي بولسا ەكەن دەيمىز.

سوندا  ەلىمىزدەگى تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردىڭ, تاريحي جادىگەرلەردىڭ بار نوبايى اتالعان ايماققا تۇسىرىلسە, ونى ارالاعان جۇرت ەلىمىزدىڭ بار ءوڭىرىن شارلاپ شىققانداي ناقتى اسەر الاتىنداي بولسا, نۇر ۇستىنە نۇر ەمەس پە؟! سۋياب, بالاساعۇن, تاراز, سايرام (يسپيدجاب), وتىرار (فاراب), جانكەنت (يانگيكەنت), ساۋران, سىعاناق (سۋناقاتا), سارايشىق جانە يماقيا, ت.ب. سەكىلدى نەبىر قۇندىلىقتارىمىزدى جيىپ, ولاردىڭ و باستاعى قالىپتارىن ءبىر اۋدان تورىنە ءورىپ, ەجەلگى شاھارلار رەتىندە تۋريستەر الدىنان شىعارسا, قانداي عانيبەت. ال مۇنى كورىپ, قىزىعۋ­شىلىعى تۋعان تۋريست وسى سەزىممەن ەلىمىزدىڭ بار ايماعىن ارالاۋعا بەت بۇرارى دا ءسوزسىز. دەمەك, ەلدىڭ اتىن شىعارۋدىڭ, تۋريزمنەن مول پايدا تابۋدىڭ ءبىر جولى وسى بولماق. ال بۇعان ەلىمىزدىڭ مۇمكىندىگى جەتكىلىكتى.

الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار