قازاق كينوسىنىڭ ماقتانىشى, ايرىقشا دارىن يەلەرىنىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى, اكتەر, رەجيسسەر, كسرو حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ ونەرىمەن ميلليوندارعا تانىمال بولىپ, كوزى تىرىسىندە «اڭىز ادام» اتانعان تۇلعا.
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءبىر كاسىبىنىڭ تۇتقاسىن ۇستاۋ ءۇشىن الماتىعا وقۋعا كەلگەن جاس جىگىتتىڭ العاشقىدا جولى بولمادى. كەلەر جىلى تاعى دا اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنا تۇسكىسى كەلگەندە ءومىرى باسقا ارناعا بۇرىلاتىنىن ول بىلگەن جوق. الماتى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنىڭ جانىنان اكتەرلىق ءبولىم اشىلادى, وندا كينو مەن تەاتر اكتەرلارىن دايىندايدى دەگەن حابارلاندىرۋدى گازەتتەن وقيدى. اكتەرلىق ماماندىق دەگەننىڭ بار ەكەنىن بىلمەيتىن جىگىت رەجيسسەر اسقار توقپانوۆتىڭ شاقىرۋىمەن كونسەرۆاتورياعا كەلەدى. ءوزى قالاماعان, ارنايى دايىندىعى دا جوق ءاسانالى ءاشىم ۇلى اكتەر بولىمىنە كانديداتتىققا ءتۇسىپ, ءبىر جىل ستيپەندياسىز, جاتاقحاناسىز وقيدى. كەلەر جىلى عانا نەگىزگى بولىمگە قابىلداندى. ول ستۋدەنتتىك جىلداردا 4 كينوعا تۇسەدى. ءسويتىپ ءجۇرىپ, كەشىگىپ, وقۋدان شىعىپ قالعان كەزدەرى دە بولدى. بۇنداي ءساتسىز جايتتەرگە ول مويىمادى, ءومىر ونى شىڭداي بەردى.
ءومىر جولىندا ول ءوزىنىڭ ناعىز مايتالمان اكتەر ەكەنىن دالەلدەدى. كاسىبيلىگىن جەتىلدىرىپ, ماماندىعىن تولىق يگەرۋگە بار كۇش-قايراتىن جۇمسادى. شىن تالانت بولماسا, بىرەۋدى اكتەر ەتىپ دايىنداۋ دەگەندى ا.ءاشىم ۇلى قيسىنسىز دەپ تۇسىنەدى. پاتريوتتىقتىڭ نەگىزى – نامىس, دارىندى ادامنىڭ دا باستى قاسيەتى وسى نامىسقويلىعىندا دەي وتىرىپ, وسىنداي اكتەر عانا قازاق كينوسى مەن تەاتر ونەرىنىڭ شاڭىراعىن بيىكتەتە الادى, بىراق بۇل قاسيەت ەكىنىڭ بىرىندە كەزدەسپەيدى دەگەن وي تۇيەدى.
رەجيسسەر س.قوجىقوۆتىڭ «قىز جىبەك» فيلمىمەن تانىمالدىق الىپ, تابىستى جولى باستالعان سوڭ ساپالى, جاقسى كينوعا عانا ءتۇستى. كينومەن قاتار ەڭبەك جولى قازاق تەاترىمەن تىعىز بايلانىستا بولدى. ول 50 جىل تەاتر ساحناسىندا قازاق, ورىس, شەتەل دراماتۋرگتەرىنىڭ سپەكتاكلدەرىندە وينادى.
«جەتەسى بار ادامعا اكتەرلىق ماماندىق – ۇلكەن دانالىق كاسىپ», - دەپ تۇسىندىرەتىن قازىنالى اقساقال كىشى ۇلى ساعي اكتەرلىقتى تاڭداعاندا “بالام, نەگە مەنىمەن اقىلداسپاي وقۋعا ءتۇستىڭ, كينونىڭ قانداي اۋىر جول ەكەنىن تۇسىنەمىسىڭ؟ ەندى ءومىر بويى حالىق الدىندا ەمتيحاندار تاپسىرىپ وتەسىڭ», - دەگەن ەدى. ول ستۋدەنتتەرىن «20-30 جىل بويى ويناپ جۇرگەن ءرولىڭدى تولىق يگەردىم دەپ ويلاما, ونى بۇگىنگى زامان كورەرمەنىنە لايىقتاپ جەتكىزۋدى ويلان. اكتەردىڭ مىندەتى - اۆتوردىڭ ءسوزىن تولىقتىرىپ ايتۋ, ايتار ءسوزدىڭ استارىن اشۋ, فيلوسوفياسىن اشۋ», دەپ تاربيەلەۋدە.
ا.ءاشىم ۇلى تابىستى وتباسىن باقىتىمەن بايلانىستىرادى. «ءوز وتباسىنا قادىرسىز, سۇيكىمى جوق ادام, قوعامنان دا ورنىن تابا المايدى», دەيدى. توقسانىنشى جىلدارداعى ءاسانالى ءاشىموۆ ومىرىندەگى تراگەديا حالىققا بەلگىلى. ول باس اياعى ون جىل ىشىندە بۇكىل وتباسىنان ايرىلدى. الدىمەن ومىرلىك جارى, سونان سوڭ ءمادي مەن جاس دارىن ساعي, كەيىن اناسى ومىردەن وزدى. وسى ءبىر قارا بوياۋى كوپ كەزەڭدە تەاتر مەن كينودا دا ءبىراز ۇزىلىستەر بولدى. بار نارسەنىڭ سوڭىنىڭ قايىرىن سۇراپ, سابىر ەتكەن ق ۇلىنا ءبىر جاراتۋشى پانا بولدى. يا, اعانىڭ مويىماي, «ءومىردىڭ قيىنشىلىعى مەن قىزىعىن كوردىك, ساحنانىڭ قيىنشىلى مەن راحاتىن كوردىك. ومىرگە, تاعدىرىما وكپەم جوق» دەپ قايتادان اياققا تۇرىپ, وپتيميزممەن جاڭا ءومىر قۇرۋى دا پەندە اتاۋلىنىڭ بارشاسىنا ۇلگى.
...2002 جىلى ا.اشىموۆكە ارنالىپ گ.گاۋپتماننىڭ «ىمىرتتاعى ماحاببات» دراماسى قويىلدى. مۇندا ول قارت نەمىس ماتتياس كلاۋزەننىڭ رولىندە وينادى. ءوز سوزىمەن ايتار بولساق, وسى كەيىپكەر مەن اكتەردىڭ ومىرىندە تىلسىم بايلانىس, ۇقساستىق بار ەكەن... بۇل سپەكتاكلدەن باستاپ اكتەردىڭ شىعارماشىلىق ءومىرى جاڭا دەڭگەيدە قايتا باستالدى.
حالقى ارداق تۇتقان ا.ءاشىموۆ قازىرگى ۋاقىتتا وسكەلەڭ ارىپتەستەرىنە, شاكىرتتەرىنە جازىلعان ەرەجەلەردەن تىس, ءوزىنىڭ كامەرا الدىنان جيناعان تاجىريبەسىن ۇيرەتۋدى بورىشى سانايدى. ول شەبەرلىك ساعاتتارىن بەرىپ, ءوز ستۋدياسىندا ءالى دە تۇسىرىلىمدەردە ويناپ, ۇستازدىق قىزمەتپەن شۇعىلدانىپ, حالىقارالىق كونكۋرستاردا تورەلىك ايتىپ, شىعارماشىلىعىنىڭ كەمەلدەنگەن تۇسىندا. كەلەر جىلى 80 جاس مەرەيتويىن تويلاعالى وتىرعان ءاسانالى اعانىڭ تابىسقا باستاعان قايتالانباس ونەر جولى بار. ونىڭ بويىنداعى قاجىماس قايرات پەن بيىك رۋح ءالى دە شىعارماشىلىق جولىندا كورەرمەندەرىن تاڭقالدىراتىن جاڭا تۇسىرىلىمدەردى سىيلايدى دەپ كۇتەمىز.
بۇل ماقالا ءومىرى مەن ونەرى ونەگەلى, تابىستى تۇلعالاردىڭ ونەرىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «تابىستىڭ 100 قادامى» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا جازىلدى.
باقىت جولدىبايقىزى