كەشە «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ەلباسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى بيىلعى جولداۋى مەن بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇندەۋىن تالقىلاۋ ءھام ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا جۇمىس ساپارىمەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنا كەلىپ, وسكەمەندەگى «ۆوستوك مولوكو» كورپوراتسياسى مەن ارماتۋرا زاۋىتىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى جانە س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىمەن, سونداي-اق, ستۋدەنتتەرمەن كەزدەستى.
«ۆوستوك مولوكو» كورپوراتسياسى» جشس شىعىس قازاقستانداعى ەڭ ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىنىڭ ءبىرىنەن سانالادى. 2011 جىلى مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى ارقىلى 940 ميلليون تەڭگە قاراجاتقا قول جەتكىزگەن كاسىپورىن جىلىنا 36 مىڭ تونناعا جۋىق ءونىم شىعارادى. ءوڭىردىڭ قالالارى مەن اۋداندارىندا 8 زاۋىت جۇمىس ءىستەيدى. بارلىعى دا زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جاراقتاندىرىلعان. باسقارۋدىڭ ورتاق جۇيەسى جولعا قويىلعان. كورپوراتسيا جەتەكشىسى سەيىلجان سايلاۋباەۆ مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا ءوندىرىس اياسىن كەڭەيتىپ, الداعى ۋاقىتتا كاسىپورىندا ءوندىرىلەتىن تابيعي ونىمدەردى قىتايعا ەكسپورتقا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارىن جەتكىزدى. پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇنداعى شىعارىلاتىن ءونىم ءتۇرلەرىمەن تانىسىپ, ۇجىممەن كەزدەسىپ, بيىلعى جولداۋداعى باسىمدىقتارعا, بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان اگرووندىرىستىك كەشەندى قولداۋ باعىتىندا قولعا الىنىپ جاتقان جۇمىستارعا جان-جاقتى توقتالدى.
مەملەكەت ۇسىنعان مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانىپ وتىرعان كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى – وسكەمەندەگى ارماتۋرا زاۋىتى. بۇل زاۋىتتىڭ ونىمدەرى بۇگىندە مۇناي-گاز سالاسىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. كاسىپورىن ءۇيد باعدارلاماسى ارقىلى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن جەڭىلدەتىلگەن پايىزبەن نەسيە الىپتى. زاۋىت ديرەكتورى ەرجان ءاشىموۆ مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان كومەك كاسىپورىن جۇمىسىنا تىڭ سەرپىن بەرگەنىن ايتىپ ءوتتى.
– ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ العاشقى بەس جىلدىعىندا ەلىمىز بويىنشا 700-دەن استام وسىنداي كاسىپورىن اشىلدى, – دەدى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد وسى زاۋىتتى ارالاۋ بارىسىندا سويلەگەن سوزىندە. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا 2015 جىلى – 740, 2016 جىلى 750 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىندى. تەك سوڭعى ەكى جىل كولەمىندە وسى باعدارلاما بويىنشا 1 تريلليون 500 ميلليون تەڭگە قارجى يگەرىلدى. سالىستىرىپ كورىڭىز, 2001 جىلى ەلىمىزدىڭ بيۋدجەتى بار بولعانى 700 ميلليارد تەڭگە بولاتىن. قازىر جىل سايىن ءبىر عانا باعدارلاما اياسىندا 750 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ العاشقى كەزەڭى اياقتالعاننان كەيىن جاھاندىق دەڭگەيدەگى ستراتەگيالىق قۇجات – ءۇشىنشى جاڭعىرۋدى ۇسىندى.
– شىعىس قازاقستان – ءوندىرىستى ءوڭىر عانا ەمەس, اۋىل شارۋاشىلىعى قانات جايعان ايماق. ەكى كاسىپورىندى ارالاۋ بارىسىندا اگرووندىرىستىك كەشەن مەن ونەركاسىپتى وركەندەتۋگە مەملەكەت تاراپىنان زور قامقورلىق كورسەتىلىپ وتىرعانىن اڭعاردىم. ەلباسى جولداۋى ءوڭىردىڭ ءوندىرىستىك كاسىپورىندارىنا, ولاردىڭ ءوز ونىمدەرىن زاماناۋي, جوعارى تەحنولوگيالار نەگىزىندە جاڭعىرتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىر. ايماقتاعى كاسىپورىندار بۇل مۇمكىندىكتى ۇتىمدى پايدالانادى دەپ ويلايمىن, – دەدى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد.
س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە پارتيا ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىمەن وتكەن كەزدەسۋدە وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر قاۋىمى پرەزيدەنتتىڭ حالىققا ارناعان العاشقى جولداۋىنان بيىلعى ءۇشىنشى جاڭعىرۋعا دەيىنگى ماڭىزدى ستراتەگيالىق قۇجاتتاردىڭ قالاي قابىلدانعانى, ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋراسىنداعى قۇندى دەرەكتەرگە قانىقتى.
– 2004 جىلى مەملەكەت باسشىسى «باسەكەگە قابىلەتتى قازاقستان ءۇشىن, باسەكەگە قابىلەتتى ەكونوميكا ءۇشىن, باسەكەگە قابىلەتتى حالىق ءۇشىن» اتتى جولداۋىن جاريالاعان ەدى. باسەكەگە قابىلەتتىلىك. مىنە, ناعىز ۇلتتىق يدەيا. ول كەزدە ەلباسى جاڭعىرۋ ءجونىندە ايتقان جوق. بۇگىن, مىنە, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ كىلتىن ءتۇسىندىرىپ, باعىت-باعدارىن كورسەتىپ وتىر. ەگەر ءبىزدىڭ مەكتەپتەرىمىز ءباسەكەگە قابىلەتتى بولسا, ۋنيۆەرسيتەتتەرىمىز باسەكەگە قابىلەتتى بولسا, ۇلتىمىز باسەكەگە قابىلەتتى بولادى. پرەزيدەنت ايتقان الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋدىڭ ءتۇپ ماقساتى وسى بولسا كەرەك, – دەدى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد.
ازامات قاسىم, «ەگەمەن قازاقستان»
وسكەمەن