ومىردەن وزعان ادامداردىڭ ىشىندە جان-دۇنيەڭە ەرەكشە جاقىن, ءبىتىم-بولمىسى بولەك, ىستەگەن ىستەرى ەرەك كىسىلەر بولادى. وسىدان 40 كۇن بۇرىن جاقىندارىن قيماستىقتان ەڭىرەتە جىلاتىپ, ەستىلەردى ەسەڭگىرەتىپ ومىردەن وزعان مەشىتباي مۇقان ۇلى اعامىز سونداي جان ەدى.
ول 1946 جىلى 25 مامىردا بۇرىنعى تورعاي وبلىسىنىڭ جانگەلدين اۋدانىنداعى ۇلى جىلانشىق وزەنىنىڭ جاعاسىنداعى «اق مەشىت» دەگەن ەلدى مەكەندە جارىق دۇنيەنىڭ ەسىگىن اشقان. اتا-اناسى مۇقان سارى ۇلى مەن ايشاگۇل بايبوسىنقىزى مىنەزگە باي, ەلگە سىيلى, اعايىندارىمەن الالاماي ارالاسقان مەيىرىمدى جاندار بولاتىن. ولاردىڭ مەيىرىمدىلىگىن, اعايىن-تۋىسقا جاناشىرلىقپەن قاراعاندارىن جەرگىلىكتى حالىق ءالى كۇنگە دەيىن اۋىزدارىنىڭ سۋى قۇرىپ, جىر قىلىپ ايتىپ ءجۇر. شوقشا ساقالدى, شىمىر دەنەلى مۇقان اقساقال بەلدەسكەننىڭ جاۋىرىنىن جەر يىسكەتكەن مىقتى پالۋان بولعان. ول جايىندا قازاقتىڭ كورنەكتى جازۋشىسى, تاريحشى ق.سالعارا ۇلى اعامىزدىڭ ءبىر ەڭبەگىندە جازىلعانى دا ەستە. ەلدىڭ بىرلىگىن, اعايىننىڭ اماندىعىن تىلەگەن ولار وتتارىنىڭ الدى, سۋلارىنىڭ تۇنىعى سەرىكباي اتتى ۇل مەن بەيبىت اتتى قىزىن «قۇدايدىڭ الدىندا دا, ادامنىڭ الدىندا دا سۇراۋسىز» دەپ «ءومىردەن ۇرپاقسىز وتەمىز بە؟!» دەپ سارى ۋايىمعا سالىنىپ ءجۇرگەن ەكى اعايىنىنىڭ باۋىرىنا سالىپ بەرىپتى. وسىلاي جاقىن تۋىستارىنا جاقسىلىق جاساپ, كوڭىلدەرىنىڭ كەرەگەسىن كەڭگە جايعان مۇقان اقساقال مەن ايشاگۇل اجەمىزدىڭ نيەتتەرىنە وراي جاراتقان يەمىز ولارعا مەشىتباي اتتى ۇل مەن كۇلماي اتتى قىز بەرىپتى.
مەشىتباي اعامىز 1953 جىلى ارالباي اۋىلىنداعى قىزىلاسكەر ورتا مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىن اتتاپ, ونى 1963 جىلى ءبىتىرىپ شىعادى. ەڭبەككە ارالاسىپ, كەڭشاردا قولىنا تراكتوردىڭ, ماشينانىڭ تىزگىنىن ۇستايدى. ءسويتىپ جۇرگەندە, قۇرىلىسشى ماماندىعىنا اڭسارى اۋادى. تسەلينوگراد قالاسىنداعى قۇرىلىس شەبەرلەرىن دايارلايتىن مەكتەپتى ءتامامداپ, ماستەر بولىپ قىزمەت اتقارادى. 1972 جىلى تسەلينوگرادتاعى قۇرىلىسشىلار دايارلايتىن (تسيسي) ينستيتۋتقا وقۋعا تۇسەدى. ينستيتۋتتا وقىپ ءجۇرىپ, قۋانىش جەڭگەمىزبەن تاعدىرلارىن توعىستىرادى, ومىرگە 5 قىز بەن الماس اتتى ۇل كەلەدى. بارلىعىنا جوعارى ءبىلىم الۋلارىنا جاعداي جاسايدى.
اتالمىش ينستيتۋتتى 1976 جىلى اياقتاپ, ينجەنەر-قۇرىلىسشى ماماندىعىن الىپ شىعادى. ارقالىق قالاسىنا كەلىپ, كوممۋنالدىق كاسىپورىن كومبيناتىنا, كەيىنىرەك «قۇرىلىستىق جوندەۋ» باسقارماسىنا باسشىلىق جاسايدى. 1985-1987 جىلدارى امانتوعاي اۋدانىندا جىلجىمالى مەحانيكالاندىرىلعان كولوننانىڭ باستىعى, 1987-2004 جىلدارى وبلىستىڭ «ۆتوررەسۋرسى» مەكەمەسىندە ديرەكتور بولىپ, ەلگە ەڭبەگىن ءسىڭىردى. مەشىتباي مۇقان ۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋىندا سەنىمدى وكىلى بولىپ, ەلباسىمىزدان العىس حات الدى.
ول 2005 جىلى استانا قالاسىنا قونىس اۋدارىپ, «كەرەگە» ءپاتەرلەر يەلەرى كووپەراتيۆىنىڭ ءتوراعاسى بولىپ سايلاندى. 11 جىل وسى پيك-ءتى باسقارعاندا, تۇرعىندارعا ەكسپلۋاتاتسيالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ 1 شارشى مەترگە شاققاندا 25 تەڭگە تۇراتىن ءتاريفىن وزگەرتۋسىز قالدىرادى. استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى رەتىندە بۇل ءتاريفتىڭ باسقا پيك-تەردە 4-5 ەسەگە وسكەنىنەن حابارىمىز بار.
مەشىتباي مۇقان ۇلىنىڭ قازاسىنا جينالعان جۇرتتىڭ قاراسى قالىڭ بولدى. ونىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگى دە جۇرتتىڭ ەسىندە. سوڭعى دەمى بىتكەنشە «ۇركەر» شاعىن اۋدانىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسى باستاۋىش ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى, استانا قالاسىنىڭ ەسىل اۋدانى ارداگەرلەر ءانسامبلىنىڭ مۇشەسى بولدى.
كەنەتتەن كەلگەن كەسەل كەۋدەسىن قىسىپ, اجالمەن ارپالىسىپ جاتقاندا ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە جۇمىس ىستەيتىن جالعىز ۇلى الماسقا وفيتسەرلىك پودپولكوۆنيك شەنى بەرىلىپ, العىس حات تابىستالىپتى. ۇلىنىڭ وسى جەتىستىگىن كوزىمەن كورگەن اكە باس بارماعىن جوعارى كوتەرىپتى. اۋىر ناۋقاستان ءتىلى بايلانىپ جاتقان مەشىتباي مۇقان ۇلىنىڭ بۇل قيمىلىن بىرەۋلەر ۇلىنا «جارايسىڭ» دەگەن بەلگى دەپ ۇقسا, بىرەۋلەر «مەن تۇتەتكەن ءتۇتىندى ءتۇزۋ شىعارعا» جورىپتى. «شاڭىراققا يە بولىپ قالاتىن, ۇلدىڭ اتى ۇل عوي, شىركىن, قاشاندا» دەپ ولەڭ جولدارىندا ايتىلاتىنداي, ونىڭ كوزى تىرىسىندە ءتۇتىنىنىڭ ءتۇزۋ شىعاتىنىنا كوزى جەتىپ, كوزىن جۇمدى. ۇل-قىزدارىنان وربىگەن 17 نەمەرەسى مەن 1 شوبەرەسىن ايالاپ وتىرعان مەشىتباي مۇقان ۇلى ومىرگە قۇشتار جان ەدى.
اسقاربەك بەكتەمىسوۆ,
جەرلەس ءىنىسى ءارى ارىپتەسى