ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ كوميتەتى 2015 جىلدان باستاپ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندە ەسەپتىلىك ستاندارتتارىنىڭ حالىقارالىق جۇيەسىن (CRIRSCO) ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. بيىلعى ماۋسىم ايىندا ەلىمىز CRIRSCO كوميتەتىنىڭ 10-شى مۇشەسى بولدى.
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى بازارباي نۇراباەۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا 2016 جىلى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەگىزگى قورىتىندىلارى جونىندە باياندادى.
ول پايدالى قازبالار قورى ەسەبىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا كوشىرىلۋى مينەرالدىق-شيكىزات كەشەنىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, حالىقارالىق بيرجالارعا شىعۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن اقپاراتتىڭ اشىقتىعى مەن انىقتىعىن قامتاماسىز ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. كوميتەت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكس ازىرلەۋدە.
«جالپى, ازىرلەنىپ جاتقان جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى كودەكستە قاراستىرىلعان جاڭا ءتاسىلدەمەلەردى ىسكە اسىرۋ گەولوگيالىق بارلاۋعا ينۆەستيتسيالاردىڭ اعىلىپ كەلۋىنە سەبەپشى بولادى. ءناتيجەسىندە, بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىنىڭ گەولوگيالىق زەردەلەنۋىن ەداۋىر كوتەرۋگە, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ گەولوگيالىق-شيكىزات بازاسىن تولىقتىرۋعا ءمۇمكىندىك تۋدىراتىن بولادى», – دەپ ءمالىم ەتتى ب.نۇراباەۆ.
ول اشىق كەن ورىندارىنىڭ 90%-ى جەر قويناۋىن پايدالانۋعا تارتىلعانىن, بۇل كەن ورىندارىنىڭ بارلىعى ۇكىمەتكە كىرىس كىرگىزىپ, حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن قامتاماسىز ەتىپ جاتقانىن جەتكىزدى. «قازىرگى تاڭدا قازاقستان جەر قويناۋىنىڭ مينەرالدىق رەسۋرستارمەن بايلىعى جانە الۋان تۇرلىلىگى بويىنشا الەمنىڭ كوشباسشى ەلدەر توبىنا كىرەدى. مىسالى, التىن بايلىعىنان – 15, ۆولفرام – 1, قورعاسىن – 5, مىرىش – 5, حروم كەنى – 2 ءجانە مىس بويىنشا 12-ورىندا, – دەدى كوميتەت توراعاسى. – سوڭعى 10 جىلدا شيكىزات سەكتورىنا تىكەلەي ينۆەستيتسيالاردىڭ قۇيىلۋى 132 ملرد دوللاردى قۇرادى. بۇل قازاقستانعا تارتىلعان جالپى ينۆەستيتسيالار كولەمىنىڭ 60%-ىن قۇرايدى».
بۇدان كەيىن, ب.نۇراباەۆ گەولوگيا سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانىنا توقتالدى.
«مينەرالدىق-شيكىزات قورىن تولىقتىرۋ ءۇشىن گەولوگيالىق زەرتتەۋگە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن سوڭعى 5 جىلدا 43 ملرد تەڭگە باعىتتالدى. جۇرگىزىلگەن جۇمىستار ءناتيجەسىندە 5 جىلدا پايدالى قازبالاردىڭ باسىم تۇرلەرىنىڭ بولجامدى رەسۋرستارى مەن قورلارى وسە ءتۇستى. ماسەلەن, التىن قورى – 475 تونناعا, مىس قورى – 8 ملن تونناعا, قورعاسىن قورى – 415 مىڭ تونناعا جانە مىرىش قورى 988 مىڭ تونناعا ءوستى, – دەپ اتاپ ءوتتى ول. – گەوحيميالىق كارتالاۋ, جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ, سونداي-اق گراۆيبارلاۋدان, اەروماگنيتتىك جانە اەروگامماسپەكترومەترلىك ءتۇسىرۋلەردەن تۇراتىن اەروگەوفيزيكالىق ادىستەر جۇرگىزىلدى».
بۇدان بولەك, كومىرسۋتەكتى شيكىزات, جەر استى سۋلارى جانە قاتتى پايدالى قازبالاردىڭ 35 نەگىزگى ءتۇرى بويىنشا قازاقستاننىڭ مينەرالدىق-شيكىزات بازاسى انىقتامالىق-ساراپتامالىق ءجۇيەسى قۇرىلدى. سونداي-اق, 5 ەلدىڭ (قازاقستان, رەسەي, كورەيا, موڭعوليا, قىتاي) قاتىسۋىمەن شەكاراعا شەكتەس اۋماقتاردى گەولوگيالىق زەرتتەۋ جونىندەگى جۇمىس توبى قۇرىلىپ وتىر ەكەن.
ايدار ورىسباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»